Cantigas de Tasca e Furancho (V)

Cantiga adicada a un veciño do Salgueiral

alcumado "Barbicas

Aporte Oral

Silencio en la noche

Barbicas dorme

e o can descansa.

Nós vamos ás uvas

para encher a panza.

Desperta Barbicas

e ajarra unha tranca.

Cantigas adicada a “un funesto arrendatario de consumos”

19060514 La Libertad

Solo las mañanas le quedan

al vampiro

que las gentes aquí llaman

Tras Garrido.

-------

Por mucho que Antonio haga,

a entregar recaudación

no presta, ni a tiro,

el Ángel Revelador.

Choquiños (con música de “A Rianxeira”)

19720527 FarodeVigo Pax.22 Toberal

O que fundou Redondela

Xan Carallás mariñeiro

sin inventar a taberna

foi o borrachón primeiro

A Coca de Redondela

cando vai polo camiño

chama por Xan Carallás

para que lle de bo viño.

Choquiños veñen,

choquiños veñen do mar,

canta ti, miña morena,

canta ti o meu cantar.

Cantares Vellos. Antonio Soto López 19740612 Faro de Vigo Páx. 24.

O Carballo da Portela

heino de mandar cortar,

cando vou para Redondela,

tirame a vista do mar.

Miña monteira ribeteada

trinta ducados costoume a pana,

feita na vila de Redondela

e ribeteada na de Pontevedra.

Coas pixotas de Marín

e os chocos de Redondela,

engordan os abogados

que temos en Pontevedra.

Polo mar abaixo vai,

polo de Redondela,

polo mar abaixo vai

quen no corazón me leva.

A túa honra meniña,

xa pasou a Redondela,

si me pagas en diñeiro

eu che direi quen a leva.

Ende aquí ven vexo Vigo,

no é Vigo de Redondela,

onde teño a miña dona,

que estou rebendo por ela.

Nota de Autor: Esta canción-y exceptuadas las cantigas de amigo-

es quizá la más antigua de las referencias a Redondela. No conocemos

su edad pero no sería aventurado fecharla en el siglo XV. En ella el

autor se refiere a San Vicente de Vigo, pequeña aldea cercana a Betanzos.

Ei vai a pedriña,

ei vai para riba,

ei que está chegando,

ei ven o xarro da viña.

N. A.: cantar de ánimo dos canteiros.

Autor: Juan Migueles

Cantigas de Tasca e Furancho (IV)

Cantiga recollida polo Hotel Celta en 1925

e publicada en Céltiga (Buenos Aires)

Para chocos Redondela,

e para ostras Arcade;

viños bos en Reboreda,

mais eu tomo do que cadre.

Cantiga enviada en 1925 por Antonio Domínguez (Estados Unidos) e publicada en Céltiga (Buenos Aires)

As reparigas de Rande

non é unha que son todas

gastan dúas pares de medias

para ter as pernas gordas.

Sempre te encontro fiando

que no liño que na estopa;

cando vou dormir contigo

sempre tes a faldra rota.

Prometécheme unha tunda

choqueira de Redondela,

prometécheme unha tunda

y-ahora veño por éla.

O abade de Fornelos

caíulle a bimba no chan;

tuvo qu-ir a Redondela,

pedir ll-outra o sancristán.

Cantigas de Pontevedra recopiladas por Víctor Lis Quiben e publicadas en El Pueblo Gallego, 1963, nas que se cita a Redondela.

Para mariñeiros Cangas,

para chocos Redondela,

e para nenas bonitas

a vila de Pontevedra.

Para xardíns a Coruña,

para pontes Redondela,

para rapazas bonitas

¡vivan as de Pontevedra!

Mondoñedo é un xardín,

moi bonita é Redondela,

pero máis bonita é

a vila de Pontevedra.

Miña monteira rebiretada,

trinta ducados custou a pana,

feita na vila de Redondela

e rebiretada en Pontevedra.

C'as pixotas de Marín,

os chocos de Redondela,

engordan aos avogados,

que temos en Pontevedra.

Vivan os canteiros, madre,

vivan os de Pontevedra,

que fixeron vir a auga

desde Vigo a Redondela.

Himno do equipo de futbol de veteranos Netos da Coca

Aporte Oral

A Peña Netos da Coca

eles un día se xuntaron

e colleron os mellores

do pobo redondelano.

Solo pensan en beber

e tocar chascarraschás

porque súa abuela era

irmá de Xan Carallás.

A Peña xa somos vinte

para que queremos máis

se para comere e bebere

xa nos sobra a mitad

¡Os Netos da Coca

RA-RA-RA!

Cantiga adicada a Raimundo Riestra

Estrofa dunha cantiga composta por Manolo Barral, mofándose do deputado a cortes por Redondela, Raimundo Riestra, e na que alude a Claudio Contreras Valiñas “O Chato”.

Mirando para sus botones

dijeron es el mismo chato

de coqueta

mirando para sus calzones.

Cantiga adicada á Fábrica de cepillos EIMA, chamada “La Negrera”

Aporte Oral

Hay polvo aquí,

hay polvo allá.

Ratones muertos

que es una barbaridad.

Aquí tenemos don Paco

encargado da Negrera

de la misma camarilla

pero respeta más a las obreras.

…

Cantiga “En el año dos mil y pico”

Aporte Oral

En el año dos mil y pico

los hombres podrán volar

metidos en un cohete

por el espacio estelar.

Algunos puede que vuelvan,

otros no volverán.

Si allí las chicas son guapas

con ellas se casarán

y aquí nuestras solteritas

suspirando así dirán:

¿Dónde está mi Pepe,

dónde está mi Juan,

dónde está mi Pedro,

ya dínde estarán?

Si será en la Luna,

si será en el Sol,

si será Saturno,

donde está mi amor...

Cantiga “Si las mujeres mandaran”

Aporte Oral

Si las mujeres mandaran

otro gallo cantaría

pues el mundo de otra forma

rodaría, rodaría.

Si las mujeres mandaran

sería la diversión

ver a los maridos

dar el biberón...

"El Garrotín"

Cantiga que critica a falta de alumeado público en Chapela. Publicada en 1948 no xornal vigués Hoja Oficial del Lunes.

Con el garrotín

con el garrotán

de la vela vela

vela va.

El domingo fui a Chapela

y andando he regresado

"alumbrao" con una vela

y una azumbre del Condado,

Quien lo había de decir

quien lo habría de pensar

que volverían los tiempos

en que había de "soplar".

(bis)

¿Qué te quieres tu poner?

¿Qué te quieres tu apostar?

a que esto de la corriente

no se va a solucionar.

(bis)

Autor: Juan Migueles 

Cantigas de tasca e furancho (III)

Cantiga a Rande

Aportación oral

Vámonos de aquí a Rande

Que esta terra non é nosa.

Vámonos de aquí a Rande

miña cariña de rosa.

Salta María Arango

pola ventana

As mociñas de Rande

mexan na cama.

Mexan na cama, nena,

mexan na cama.

Salta María Arango

pola ventana.

Cantiga

Aporte oral

O cura de Vigo é xastre,

o de Cangas mariñeiro,

o cura de Ourense afiador

e o de Redondela choqueiro.

Cantiga con que os nenos se burlaban dos precursores do futbol en Redondela

Aporte oral

Pam, pam, pam

campo de Petán.

Gatos e micos

a tres perros chicos.

Cantiga da victoria do Redondela F. C. ante o Eiriña de Pontevedra en 1924

Aporte oral

Dicen que el Eiriña

casi es campeón,

pero a nuestro lado

ya resulta un gran chambón.

El choco viene,

Eiriña escapa.

Desde el domingo que vi jugar

al Redondela con el Eiriña

que 3 a 5 logró empatar.

Cantiga crítica á poda de árbores da Alameda

Aporte oral

A nuestra hermosa Alameda

la derramaron sin compasión.

Los pajarillos quedaron sin habitaciones,

con sus canciones ¡Ay! Que dolor.

Para que queremos luz

en nuestra hermosa Alameda

Si lo mejor de la rama

lo cortaron para leña.

Para que queremos luz

si sobra claridad,

Para los enamorados

es mejor la oscuridad.

Cantiga

Almanaque gallego para Año 1902

Vivan os canteiros, madre,

vivan os de Pontevedra,

que fixeron vir a auga

desde Vigo a Redondela.

Cantigas

1946 La Noche

A raíz d’o toxo verde

é mui mala de arrincar,

amores en Redondela,

non se poden olvidar

Canta ti, cantarei eu,

irémo-los dous cantando;

na vila de Redondela,

teño un amor esperando...

Cantigas recollidas en: A illa de Ons (s.a.), 1901-1950. Álvaro de las Casas

A túa honra meniña

xa pasou a Redondela;

si ma pagas a diñeiro

eu che direi quen a leva.

Ofrecícheme unha tunda

choqueiro de Redondela,

ofrecícheme unha tunda

e agora veño a por ela.

Cantiga. Aporte oral

No te asomes a la ventana

no seas tan ventanera

que la pipa de buen vino

no necesita bandera.

Copla da Fonte do Adro. Facebook Luis Pereda

Cando inauguraron

a fonte da plazueleta,

as primeiras en bailar

a Pirillana e a Moleta.

 

Autor: Juan Migueles

Antigas coplas do Entroido

Copla a Porfirio (finais anos 20 ou principio dos 30)

En el baile he visto yo

una chica se cayó.

¡Oh, que horror!

Pues al caerle se le vió

un par de medias color café

que le llegaban donde adivina usted.

Si Porfirio llega a estar

y alcanza ese mirar...

¡Oh, que horror!

Pues le sentaría a él,

más sabroso que un pastel.

¡Oooooh!

La llevaría a la barbería

y como tiene allí el botiquín

la sentaría en un sillón

la primera cura sería con el diapasón.

Chica ¿qué te ha pasado?

Que en este baile has sufrido un sofocón.

Toda la gente dice

que has enseñado la exposición.

Copla Comparsa “Los Postineros” (finais anos 20 ou principios dos 30)

A murga de cociñeiros,

que saíron o outro ano,

chamáronnos postiñeiros.

¡Que nos dirán este ano!

Pensaron que era un insulto,

que nos quixeron facer.

Nos enchémonos de gozo,

que mais podemos querer.

Si fritiran huevos

éralles mellor.

Eles cociñeiros,

postiñeiros nós.

Éralles mellor,

éralles mellor.

Eles cociñeiros,

postiñeiros nós.

Mi tierra de amor

Canción interpretada pola Agrupación Artística de Redondela a principios dos anos cincuenta. Letra: Félix Fernández. Música: Lino Muíños.

Tú eres bella y dulce Redondela

tú eres dueña de nuestra ilusión,

y donde altivo dejo yo mi huella

y por ti yo me rendiré de amor

Los puentes que resaltan tu hermosura

tus ríos con tus playas y tu mar,

pueblo de mi esperanza y mi ternura

contigo quiero siempre yo soñar.

Son tus campos alegres perfumados

tu ría de riqueza sin igual,

vergel que todos sueñan al mirarlo

un nuevo paraíso terrenal.

Mi tierra de amor

yo quiero estar muy cerca de ti,

dame tu calor

que sin él yo no puedo vivir.

Tú eres mi ilusión

que ilumina mi dulce cantar

te querré con amor

como nadie te quiso jamás.

Es día grande para saludarte

linda princesa de fino coral,

todos venimos a felicitarte

para cantarte a ti en carnaval.

Son tus mujeres lindas y hechiceras

que embrujan y fascinan al mirar,

son el orgullo de nuestras quimeras

por su rica ternura y bondad.

A ti te ofrezco todo mi cariño

que guardo dentro de mi corazón

lejos de ti lloro yo como un niño

tu eres madre, mi tierra de amor.

(bis estribillo) 

 

Copla (nome descoñecido)

Se depilan, echan polvos en la cara

echan todo al olvido.

Este mundo está perdido.

¡Son unas descarriadas!

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Aportes orais.

Libros de poemas de Félix Fernández:

• Poemas.
• Poemas de una vida.
• Historias do meu pobo.

Coplas adicadas á Peneda e á súa Virxe.

(Hai máis de 50, se ben é certo que algunhas son variacións da mesma copla)

Capela da Peneda, 2019. Foto: Juan Migueles

 

Referentes ao día da romaría

Miña Virxe da Peneda

vele ehí ven o voso día;

a cinco do mes de agosto

é a vosa romaría.

Situación Topográfica

Miña Virxe da Peneda

que tan alta se foi pór:

dun lado ten Redondela

e d’outro Soutomaior.

Miña Virxe da Peneda

que tan alta se foi pór:

por un lado ten O Viso

por outro Soutomaior.

Miña Virxe da Peneda

c’un circo d’ouro arredor

por unha banda ten o mar

por outra Soutomaior.

Miña Virxe da Peneda

que tan alta se foi por:

entre cotos e penedos,

carballiños arredor.

Miña Virxe da Peneda

que fondiña se foi por:

entre toxos e carqueixas,

penediños arredor.

Miña Virxe da Peneda

que tan alta se foi por:

dall’o aire dall’o vento,

dall’a raíña de sol.

Nosa Virxe da Peneda

que altiña se foi por:

dalle o vento, dalle a chuvia

dalle o vento derredor.

Miña Virxe da Peneda

sempre no alto te ves;

hei d’ir alá, miña Virxe

que quero bicarlle os pés.

A Peneda está nun alto,

Redondela nun baixiño;

e pola banda dalá,

Soutomaior albariño.

Coplas referentes á subida ata a capela

Miña Madre da Peneda

se non fora po-la ver,

da costiña de Cochón

hubérame de volver.

Miña Virxe da Peneda

o camiño pedras ten,

se non fora por ir vela

alá non iría ninguén.

Miña Virxe da Peneda

o camiño pedras ten,

se non fora por mirala

non iría alá ninguén.

Miña Madre da Peneda

ten vintacinco escaleiras,

para baixar as casadas

para subir as solteiras.

Miña Virxe da Peneda,

baixarvos e darme a man;

ténde-la costiña alta,

caime o corazón no chan.

Peticións á Virxe, case sempre de matrimonio.

Miña Virxe da Peneda

da Peneda penediña,

fun alá que me casara,

dixo que casada viña.

Miña Virxe da Peneda,

eu non vos pido facenda,

pídovos sorte e fortuna

e xente con quen me entenda.

Miña Virxe da Peneda,

escoitame esta canción;

que me quera o meu Manoeliño, con todo o seu corazón.

Eina de casar no Viso

que é terra de moita leña,

qu’eu ben a vin quedar,

cando viña da Peneda.

Promesas e ofrendas á Virxe

Tengo de ir a la Peneda

si la muerte no me mata,

tengo que llevar conmigo

amores de una muchacha.

Tengo de ir a la Peneda

si a morte non me mata,

teño que levar conmigo

una lámpara de plata.

Miña Virxe da Peneda

este ano alá hei d’ir

heille de levar un ramo

que do céo me ha de vir.

Miña Madre da Peneda

tén un navío no mar,

quen llo deu, quen llo daría

quen llo deu, púdollo dar.

Miña Madre da Peneda

ten unha galiña branca,

cando lle dá de comer,

deixa de comer e canta.

Miña Madre da Peneda

ten unha galiña pinta;

cando lle dá de comer,

deixa de comer e brinca.

Miña Madre da Peneda,

ten unha mantilla d’ouro,

para darlle a unha mociña

que ven de Ribadelouro.

Eu ei de subir o céo

por unha cinta bermella,

teño que levar conmigo,

a Señora da Peneda.

Referencias á Ermida da Guía que se ve dende a Peneda

Miña Virxe da Peneda

escribeulle a da Guía

que lle mandara decir

os miragres que facía

Nosa Señora da Guía

guíame o meu Manoel

que vai polo río abaixo

envoltiño nun papel

Nosa Señora da Guía

a guía dos mariñeiros

guíame a miña cuadrilla

toda de mozos solteiros

Nosa Señora de Darbo

ten o Darbo na mantilla,

que ll’o mandou de regalo

Nosa Señora da Guía.

Nosa Señora da Guía

ela é miña madriña

dichosa de miña nai

¡que boa comadre tiña!

Lembrando a antiga procesión que ía á capela de Soutomaior onde se venera a San Quiatán (San Caetano)

-¿Quen é aquela Señora

que vai por aquela chán?

-E a Madre da Peneda

que vai pr’o San Quiatán.

-¿Quen é aquela señora
que ven por aquela chán?
-É a virxe da Peneda
que ven do san Quietán

Meu Santiño San Quiatán

bótanos a bendición

botaina da torre abaixo

e da torre arriba non.

Referencia á imaxe da Virxe.

Miña Madre da Peneda

da Peneda, Penediña,

entrou pol-a porta grande

saíu pol-a pequeniña

Miña Madre da Peneda

abaixarvos para abaixo,

vinde tomar a medida

do voso lindo refaixo.

Miña Virxe da Peneda

funlle limpar a Capilla;

ela díxome do alto:

-Dios cho pague, miña filla.

Miña Virxe da Peneda

pequeniña, milagrosa,

vimos aquí de tan lonxe

para ver tan linda rosa.

Miña Virxe da Peneda

tén o xardín na ribada.

Mandaino regar, Señora,

por unha moza casada.

Miña Virxe da Peneda

tén o xardín na ribada.

Mandaino regar, Señora,

pol-a man d’unha casada.

Miña Virxe da Peneda

ten o tellado de pedra.

Ben o pudera ter d’ouro,

miña Virxe si quixera.

Miña Virxe da Peneda

¿Con qué peina seu cabelo?

Con unha herbiña do monte

que lle chaman tormentelo.

Miña Virxe da Peneda

está peiteando o séu cabelo,

con unhas herbiñas do monte

que lle chaman tormentelo.

Miña Virxe da Peneda,

da Peneda penediña,

chamárame ela afillado

que eu lle chamarei madriña.

Miña Virxe da Peneda,

da Peneda penediña,

chamarme vosa afillada,

que eu vos chamarei madriña.

Miña Virxe da Peneda,

ela é a miña madriña;

háme de mandar as páscoas

pol-a súa criadiña.

Miña Madre da Peneda,

o que lle foron armar,

que tiña o sacristán morto

debaixo o seu altar.

Miña Virxe da Peneda,

¡A que lle foron armar!,

que tiña o ermitaño morto

debaixo do seu altar.

Miña Virxe da Peneda,

recollei o cobertor,

que vos caeu da ventana,

cando pasou el Señor.

Miña Virxe da Peneda,

recolléi o caravel,

que vos caeu da ventana,

cando pasou San Miguel.

Miña Virxe da Peneda,

dáime a vosa meadiña,

que a tea teño parada,

fáltalle unha caveliña.

Miña Virxe da Peneda,

da Peneda penediña,

teño unha tea acabada,

fáltalle unha caveliña.

Fuxe de min que son pobre,

non teñas pena ningunha.

¡Nosa Señora m’aparte

a miña sangre da túa!

Coplas picarescas

Miña Virxe da Peneda,

falaime que teño medo,

que me queren acañar,

de detrás d’aquel penedo.

-¿Costureiriña bonita,

onde perdiche o dedal?

-No turreiro da Peneda,

onde me fún pasear.

A subila e a baixala,

a costiña da Peneda;

a subila e a baixala,

perdín o pano de seda.

Cantares para o regreso da romaría ou se non se puido ir.

Miña Virxe da Peneda,

fun alá e non a vín,

o baixar das escaleiras,

dóulle a risa para min.

Miña Madre da Peneda,

este ano alá non vou,

que tiña os cartiños xuntos

e unha vella mos robóu.

Miña Virxe da Peneda,

este ano alá non vou,

tócame a rólda d’auga

¡malia quen ma vot’ou!

Miña Madre da Peneda,

este ano alá non vóu,

tiña o diñeiriño xunto

e non sei quen mo levóu.

Miña Virxe da Peneda,

este ano alá non vóu,

pol-a falta de diñeiro,

moita xente se quedou.

Miña Virxe da Peneda,

para o ano alá hei d-ir

casadiña ou solteira,

ou criada de servir.

Miña Madre da Peneda,

este ano alá non vóu,

para o-outro que viñere,

agárdaime qu’alá estóu.

Miña Madre da Peneda,

este ano alá non vóu,

para o-outro que viñere

a súa portiña estóu.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA 

Nuestra Señora de la Peneda. Víctor Lis Quibén

Romarías e santuarios. Antonio Fraguas.

Miña Virxen da Peneda. Antonio Soto López

Cantares Vellos. Antonio Soto López 19740612 Faro de Vigo Páx. 24.

Aportes: David Conde Lourido