Mostrando entradas con la etiqueta Batalla de Rande. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Batalla de Rande. Mostrar todas las entradas

viernes, 5 de enero de 2024

Faustino da Portela

 

 

Faustino da Portela. Foto publicada en nondesaesquecemento.blogspot-


        

            Faustino Otero Veloso, máis coñecido como “Faustino da Portela”, naceu o 2 de agosto de 1891. Como tantos nenos que nacían á beira do mar aprendeu o oficio da pesca co seu pai, Faustino Otero Cabaleiro, quen inventou a manobra chamada choqueira. Nesta forma de navegar a percha da que pendura a vela latina salta por riba do mastro nas viradas.


            Volvendo a Faustino Otero Veloso, co paso dos anos casou con Maria Bernardina Lino Pérez, “Bernarda”, e tiveron nove fillos que foron alcumados co nome do pai,“Os Faustinos” ou “As Faustinas”. Para sacar adiante unha familia tan numerosa Faustino compaxinou o oficio de mariñeiro co transporte de mercadorías e persoas no interior da ría, principalmente entre San Adrián de Cobres e Redondela, co seu galeón, A Lola. Os galeóns eran barcos de pouco calado ideais para achegarse a peiraos como o da Ribeira que tan só se podía empregar con marea alta. Tamén era propietario dunha buceta de vela latina, O Vedrines, que polo seu menor tamaño utilizaba máis para a pesca. Esta última fora construída en O Freixo e mercada polo seu pai quen lle dera o nome polo aviador francés Jules Védrines, quen fora o primeiro en sobrevoar Vigo en 1911. Probablemente ata puido coñecelo cando fixo parada na estación de Redondela (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/search?q=cr%C3%B3nicas+do+aire )

            A ocupación de barqueiro levaríao a estar presente en varios feitos de gran transcendencia na historia do noso Concello. A primeira foi cando o golpe de estado militar do xeneral Franco levou á habilitación da illa de San Simón en cárcere, en outubro de 1936. Coa axuda do seu fillo maior, tamén chamado Faustino, era o encargado de comunicar por mar a illa con Redondela transportando víveres e a roupa, que levaba para a súa limpeza polas lavandeiras que foron declaradas “Persoeiro do Ano” en 2020 polo Concello de Redondela. Formou parte así dunha rede de solidariedade xa que á súa casa da Portela chegaban os paquetes e cartas que os familiares e amigos enviaban aos presos. Máis dunha vez tería que pasar noticias do que acontecía fora da prisión ou colar algún envío lonxe da mirada dos gardas.

 

Barca de vela latina "Manuel". Foto: Condor Press-El País

        A situación empeoraría en outubro de 1938, cando se decide trasladar á illa de San Simón aos presos máis vellos de todos os cárceres da España ocupada polo exército sublevado. A falta de espazo provoca que moi preto atraque o buque-prisión Upo Mendi co que Faustino tamén realizaría as funcións de enlace. Se as condicións eran malas na illa, chegando a acoller arredor de 2.500 presos, a estancia dentro do barco sería terrible, polo que se suceden as mortes “por enfermidade”, levándose aos falecidos a enterrar a Vigo pola pouca capacidade do cemiterio de Redondela. Despois aínda virían anos de horror cos falanxistas sacando pola noite presos da illa que aparecían á mañá seguinte tirados nas cunetas dos arredores de Redondela.

        Cando a Illa de San Simón entra nun período de mellora de condicións para os presos, co traslado de moitos deles evitando así a masificación, iníciase a II Guerra Mundial en 1941. O cárcere pecharía en 1943, pero daquela Faustino xa tiña outra ocupación, sacar co seu barco xudeus e levalos ata barcos que ao amparo da noite os conducen a Valença do Miño. Una vez a salvo en Portugal embarcaban cara o continente americano. Esta sería unha operación organizada polo vigués Eduardo Martínez Alonso, médico da Embaixada Británica e da Cruz Vermella, quen é propietario dunha casa na Portela, onde se ocultan os fuxidos. Calcúlase que salvou dunha morte segura arredor de 30.000 persoas sacándoas de España por diferentes puntos. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/1941-ii-guerra-mundial-ii-o-schindler.html )

        Aquí temos que facer un alto para explicar o risco que supuña esta actividade, pois nos anos sucesivos a Ría de Vigo convértese na base de aprovisionamento dos submarinos alemáns. Nas illas Cies a Praia dos Alemáns recibe o seu nome porque era onde os soldados dos submarinos pasaban os seus momentos de ocio. O Pazo de Torres Agrelo era empregado como hospital a onde trasladaban aos feridos, sendo enterrados na propia costa de Soutoxuste cando falecían antes de desembarcar. Precisamente unha casa desta zona era propiedade dun mando alemán. Sen saír de Redondela, en Rande, o dono da fábrica do Alemán, Otto Gerdtzen Boyé, foi un dos fundadores do partido nazi en Vigo. Moi preto o cargadoiro de Rande sería empregado para transportar wolfram cara Alemaña, mineral que se empregaba na fabricación de armamento. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/1941-ii-guerra-mundial-i-alemans-en.html )

        Faustino ensinaríalle todos os segredos da Ría de Vigo ao seu fillo, Faustino Otero Lino, quen participaría nunha das moitas buscas dos tesouros da Batalla de Rande. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/1702-batalla-de-rande.html ) Sería en 1954 cando o norteamericano John Stauffer Potter chega a Redondela e atopa en Faustino a un home de mar que lle facilita a localización dos barcos afundidos e, isto si que é ben curioso, os nomes con que eran coñecidos polos mariñeiros. As peripecias deste aventureiro foron recollidas posteriormente en Treasure divers of Vigo Bay” traducido ao castelán como “En busca del tesoro de la ría de Vigo”, Museo do mar de Galicia, e On the Track of the HMS Monmouth’s galleon and Sunken Treasure”, publicado en galego co título Tras o rastro do Santo Cristo de Maracaibo”, Ed. Rinoceronte. Tamén publicaría The treasure diver's guide (1960) e My first nine lifes (2012). Tamén podemos coñecer o punto de vista doutro membro da tripulación, Robert Stenuit: “Tesoros y galeones hundidos” e “Os galeóns de Rande”.

 

No centro Faustino Otero Lino coa expedición de Potter. Foto publicada en Rande 1702 Arde o mar.

 

         Non sería a última expedición estranxeira sen apenas control administrativo nas nosas augas. Por sorte a situación cambiaría nos anos 80 cando as competencias para autorizar a exploración foron cedidas ao goberno autonómico quen puxo fin a esta situación.

        Faustino Otelo Veloso seguiría residindo na Portela ata o seu falecemento en 1965 aos 74 anos de idade, sendo soterrado no cemiterio da súa parroquia, Cedeira. Para os veciños queda a súa lembranza nunha cantiga que aínda canta a Rondalla de Redondela. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/05/cantigas-de-tasca-e-furancho-i.html )

        En 2024 anúnciase o proxecto da restauración polo Obradoiro de Emprego do Concello de Redondela dunha barca cedida desinteresadamente pola súa familia a unha asociación redondelá que pretende poñer en valor a nosa vinculación co mar e a súa historia. Trátase do bote de vela latina “Manuel” que fora adquirido por Faustino Otero Veloso e do que pasara a Faustino Otero Lino.


Plano de Potter. Foto publicada en Rande 1702 Arde o mar


Autor: Juan Migueles



BIBLIOGRAFÍA

Historia de las Rías. (2 Volumes) J. A. Orge e Carlos Antuña entre outros. Ed. Faro de Vigo.

Redondela, crónica dun tempo pasado. A Segunda República e o primeiro franquismo. Gonzalo Amoedo e Roberto Gil. Edicións do Castro 2002.

Episodios de terror durante la Guerra Civil na provincia de Pontevedra. A illa San Simón. Gonzalo Amoedo López e Roberto Gil Moure. Ed. Xerais.

Aillados. A memoria dos presos de 1936 na Illa de San Simón. Antonio Caeiro, Juan A. González e Clara Mª de Saá. Ed. Ir Indo, 1995.

Non des ao esqueecemento. Luís Bará.

Rande 1702: Arde o mar. Coordinador: Alejandro de Arce. Museo do mar de Galicia., 2002

Historia de las Rías. (2 Volúmenes). Varios autores. Ed. Faro de Vigo.

Seren Nº 0. A Batalla de Rande. Guerra de Sucesión española. J. A. Orge.

A Voz de Vilalba. http://avozdevilalba.blogspot.com/2008/09/xulia-lola-e-amparo-na-memoria.html?showComment=1221945420000

Galicia en guerra. Eduardo Rolland Etchevers. Edicións Xerais de Galicia, S.A

Aportes: Pedro López (xerente de Os Cortizos) e Elvira Otero.

El País https://elpais.com/

La Voz de Galicia.

http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/

Faro de Vigo

http://www.farodevigo.es/servicios/hemeroteca/hemeroteca.jsp

Galiciana- http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => Varios xornais.

 

sábado, 29 de julio de 2023

1702 A Batalla de Rande en primeira persoa.

 

Representación da Batalla de Rande. Royal Museums Greenwich

 

Un dos documentos máis importantes que se conservan sobre a Batalla de Rande en 1702, é a testemuña en primeira persoa do veciño de Redondela Domingo Martínez, do que xa falamos no apartado adicado aos imaxineiros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/01/imaxineiros-ebanistas-de-redondela.html ). Este ebanista sufriu o saqueo da súa casa e o seu taller, sendo o seu relato recollido polo frade de Cesantes, Manuel Mos y Roza. Este relato sería remitido polo xeneral Rubín (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/rubin-homent-antero-evasio-redondela-3.html ) a Casto Sampedro (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/sampedro-folgar-casto-antonio-redondela.html ), grazas ao cal pasou a formar parte dos fondos do Museo de Pontevedra.

O máis interesante desta narración é que non se limita a describir a batalla, se non que nos describe os posteriores saqueos, centrándose sobre todo nas profanacións de igrexas e conventos. Tamén da conta da pillaxe dos propios veciños cando se retiraron as tropas.

A transcrición do texto sería a seguinte:


En el año de 1702 a 23 de ¿?re. Llegó a dar fondo la Flota de España al Puerto de Redondela en el sitio de Cedeira, Ría de San Simón; constaba dicha flota de 40 40 navíos, 18 de la flota y 22 de la Armada Francesa, a quien Regía el General Chaternau y por General de flota D. Manuel de Velascoy Tejada Caballero del Avito de Santiago Natural de Sevilla; que temido de la Armada Inglesa hurtaron la rota a este Puerto de Galicia y aviendo tenido noticia que el enemigo Yngles avía echado la gente en el Puerto de Santa María y saqueado la contada presteza procuraron el desenbarcar la plata y pasarla a Lugo y desde allí a Madrid como se hizo con mil y seiscientos carros, y cada carro quatro cajones y apenas habían llegado dichos carros a la Villa de Padrón cuando el dia domingo 22 de octubre llegó la poderosa Armada Ynglesa olandesa, y el Ymperio que toda constaba de 300 navios y pasando por el lado de Cangas sin gastar tiro de Polbora se entraron en la ria de teis y habiendo echado una cadena mil de maderos y cabos desde el Castillo de Randi al otra parte del corveiro, de una y otra parte gruesa artillería para defensa de los navios, y aquella noche unas doce (diez y siete) lanchas enemigas quisieron tentar la cadena y fueron rechazados del Castillo de Randi y del Corveiro con los tiros de la Artillería y el día lunes 23 a las once o doce del día al tiempo que estaba la marea quasi llena en el sitio de teis desenbarcaron hasta 4.000 Yngleses y se fueron derechos al Castillo de Rande sin que le hiciesen cara ni rechazo los nuestros y estando a la vista el D. Principe de Barbanzon Gobernador del Reino (con la mayor parte de la Nobleza) mucha gente de Milicia y ocho Compañía de a caballos todos a la vista y no se le hizo Contradicion alguna y así a su salbo llegaron sin gastar tiro de Polvora a Rande de donde por la mar ayudados de las Mareas y viento que lo tubieron prospero un torbellino de agua que duró dos oras, los navios cuasi zinquentta en derocados todos al castillo para romper la cadena y entrar con los navios de la flota, los del desenbarco Yngleses llebaron el castillo de rande por lo haber desamparado los naturales y quedan en el solo los soldados y artilleros franceses, hasta doscientos y algunos andaluces soldados que muchos de ellos murieron y de los navios habieren eechado una bomba en el Castillo y reventando hizo gran daño, en ellos y así desbarataron entraron los Yngleses en el Castillo enarbolando su estandarte y visto por los de la mar que estaba por suyo el Castillo se pusieron a desbaratar el frente del Corveiro con la artillería del Castillo y de los navios que de pronto rompieron la cadena por la parte del Castillo y despues se rompio al medio que aunque dos navios franceses uno al lado del castillo y otro al lado del fuerte dados fondo pelearon hasta que fueron del todo apresados por el enemigo: a este tiempo venía la armiranta Ynglesa Capitaneando su Armada que arrojaba mas fuego de si que el monguíbelo cuando los de francia le echaron un borlote de fuego que se apreso con ella y rebentando le pego fuego fue intempestibamente por que les ayudaba el torbellino de agua que a la sazon cayo y no hizo mucha presa el fuego en ella. Asi se ocuparon con perdida de mas de 50 personas que al apagarle fueron abrasados y arrojados a la mar, y visto por los dos Generales de francia, y de flota, que tenian sus tiendas en el fuerte del cobeiro, la victoria de los enemigos, el de la flota por su mano pego fuego a la capitana y el de francia a la suya y a este modo todos les pegaron fuego escepto dos de la flota que les dieron barreno los demas todos se quemaron, y aunque los dos de la guardia de la cadena quedaron apresados no quedaron de provecho y asi les quemaron la víspera que se fueron: guarnecidos los Castillos de de su gente, y guardando el Artilleria de Bronce que el general de francia habia puesto en las guarniciones que toda la llebo y alguna si dejó fueron de hierro y las rompidas sin provecho: los dos Generales se escaparon a Pontevedra el de la flota y el de francia a Santiago quedaron muchos cautivos franceses y andaluces y gallegos que pasados 4 días los soltaron; el dia martes 24 hicieron el desembarco en la Portela en el sitio que llaman muymenta 6000 hombres, 2000 Yngleses 2000 olandeses y otros 2000 Ymperiales y enderezaron su jornada a esta Villa de Redondela de donde hicieron grande destrago y saqueo llebando todo quanto los moradores tenian y mucha plata y oro de los de la flota que tenian en las casas y en la marea de la Batalla se habia desembarcado en el muelle donde todo perecio que aseguran todos y el general se perdieron de plata oro grana añil campeche tabaco chocolate bainilla cacao culambre y mil sarandajas que de aquella tierra se traye mas de 14 millones, y se repartieron en ramos para saquear la tierra y los de la villa lo mas que pudieron lleban sus trastes fue a la feligresia de Reboreda a donde les cogieron todo llegando el enemigo hasta los montes de amoedo y Castiñeira tras del ganado mayor y menor y cerdos las feligresias-yglesias que saquearon son las siguientes Redondela Villavieja: el convento lo dejaron como caballeriza, Zedeira, San Esteban Cabeiro San Bicente San Fausto Teis Billar Sajamonde Nespereira Zepeda Revoreda San Pedro de Cesantes la feligresia del Biso, aqui no llegaron a la Yglesia, La Ysla de San Simon, esta toda la quemaron, Sta. Cristina San Adrian de los Cobres quemada la Yglesia y la de Domayo, Meira no y la de tiran todas estas feligresias y Parroquias saquearon y profanaron no dejando Y mas de Nuestra Señora que no pusiesen en pedazos quitandole los brazos a todas quantas ymagenes y donde hallaba crucifijos les pusieron en menudas piezas ni retablo dejaron que no pusiesen en pedazos en la Yglesia de Cedeira el Sagrario con las Sagrads Reliquias ¿? queno se hallaron, en Quintela su anejo lo mismo aunque las sagradas reliquias fueron halladas de unos labradores que con la decencia que pudieron las llebaron a un sacerdote que las consumio: la gente toda atonita durmiendo por los montes y lloviendo de dia y noche los aldeanos circunbecinos fueron peores que los yngleses porque robaron en las aldeas y en el lugar cantidad de ropa dinero y muchas alajas perdido el temor a Dios y en la villa despues de retirado el yngles a su Armada a los vecinos acometieron a hurtar las alajas que habian quedado en cada Casa y portearlos a las suyas en grabe daño y mi casa no fue la que menos padecio porque me hurtaron los vecinos gran cantidad de centeno frascos dos redondos mucha talavera adrezo de cocina espejo escoba mucha herramienta de mi oficio acha y formones un Santo Domingo de madera todo por el jardin quedo todo destruhido y acabado que en muchos años no lebantaran cabeza muchos como yo uno de ellos que ni una camisa me dejaron ni ropa sino la que me quedó a cuestas y de mi muger e hijas En el dia jueves 26 del mes de octubre siete imperiales me dieron dos balazos encima de San Martin de Castiñeira en el sitio que llaman a bouza da mosca y de alli me llebaron por muerto a la feligresia de Amoedo y de alli a la de moscoso donde estube 13 dias, despues me trajeron a la Villa y en el tiempo que estuve en la aldea a su salvo los vecinos hicieron el saqueo de mi casa y en particular una compañia de caballos que existia en esta Villa de Redondela esa fue la que hurto casi todo lo que habia quedado despojo del yngles que fue llamado de repente y dejaron muchas alajas por llevar o por no poder llevarlas: pero el dia 30 despues de haber levantado las anclas y acabar de saquear lo que pudieron de los navios quemados a la boca noche venian cantidad de chalupas llenas de enemigos con intento de poner fuego a la villa en esta sazon estaban ya sen compañias de milicia del Condado de Salvatierra y una centinela que los vio avisó con un tiro de arcabuz y a esta seña se huyeron todos y no bolbieron mas por estar ya recogidas las anclas que aquella noche y tarde habian recojido y asi se fueron, aunque a la salida delas Islas de Bayona tuvieron gran Batalla Nabal no se con que Nacion que duro mas de ocho oras, hizo separacion el Ymperio del Yngles por haber ultrajado y profanado tantas Yglesias pues aninguna perdonaron sino ala de Redondela que no tocaron en ella sino en las sepulturas en las demas yareferidas todas llebando las campanas de todas escepto las de Reboreda todo lo susodicho sucedio sin añadir cosa alguna antes callo algunas cosas por no ser molesto es así la verdad y lo firmo de mi Nombre en Redondela a 20 de ¿bre.?de mil setecientos y dos años. Domingo Martínez.

Son 20 Parroquias y un convento de Monjas y otro de Frailes Franciscanos. -las monjas 72 y los frailes 20 – estaba en la Ysla de San Simon.

Autor: Juan Migueles


BIBLIOGRAFÍA

Arquivo da Deputación de Pontevedra.

[Relación de la Batalla de Rande] [Manuscrito]. -- 1702 2 f. ; 32 cm Manuscrito Acompaña carta do 30 de xuño de 1923, dirixida a Casto Sampedro polo capitán Antero remitíndolle o documento e unhas anotacións de Casto Sampedro. Sinatura : Sampedro, 23-22

https://atopo.depo.gal/Record/arc.DEPO00200189756


 

 

 

 

 

miércoles, 21 de octubre de 2020

Relixiosos dos Conventos de Redondela

Illa San Simón en 1896. Revista francesa. Foto: M. J. F.

 


        Como xa vimos ao longo dos séculos establecéronse no concello de Redondela varias ordenes relixiosas. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/conventos.html ). A continuación recompilamos os datos que vou atopando dos frades que procesaron neses conventos agás as monxas do convento de Vilavella que contan co seu propio apartado.

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/relixiosas-as-monxas-do-convento-de.html ).

Tamén engado os datos doutros frades naturais do noso concello.

        Comezamos cos monxes que habitaron a illa de San Simón. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/a-illa-de-san-simon.html )


1517-Custodia de los Pascualinos de San Simón.

Fr. Juan Pascual. Gardián do mosteiro de San Simón e comisario da Congregación dos Reformadores da Orden de San Francisco en 1543.

Fr. Juan Insulano: Superior da custodia, en 1575 ante o escribán Gregorio Barreiro e cos demais relixiosos da Illa San Simón cederon varios bens e rendas ao convento de Vilavella.


1596-Os monxes beneditinos de San Juan de Poio instálanse na illa de San Antón fuxindo dunha epidemia.

Fr. Gaspar Vaca: Abade do convento de San Juan de Poio.


1601-Os franciscanos volven á Illa, os beneditinos vénse na obriga de marchar.

Fr. Antón de Cepeda. En 1601 enviado cun oblato chamado irmán Alonso Cuervo para que habitase a illa de San Simón e cunhas esmolas renovase o antigo convento.

Fr. Gaspar de Alcázar. O 19 de maio de 1608, en nome do convento de San Simón firma unha concordia con Maximiliano de Austria, arcebispo de Santiago, señor da illa de San Simón en razón do padroado do mesmo, ao que se compromete o prelado erixíndose como patrón do cenobio, estipulando unha esmola anual de cen ducados

Fr. Francisco Vidal. Gardián da capela do Convento dos fraciscanos, onde son depositados en 1618, os restos dun mártir inglés.

Fr. Antonio de San Buenaventura, sucedeu a Fr. Francisco Vidal no cargo de gardián da capela do Convento dos franciscanos.

Gregorio Rodríguez Carrera, veciño de Redondela e síndico do convento de San Simón en 1705.


NOTA: Fr. Xacobe Castro afirma no seu Árbol Cronológico, que na Illa viviu Fr. Francisco de Herrera, de onde saíu despois para Comisario Xeneral do Perú. Tamén o habitou e nel compuxo as súas obras Fr. Pedro Figueroa, chamado “El Bueno”.


A illa fica valeira desde 1746 ata 1842 ano no que se establece o lazareto.



Convento de San Antonio de Vista Real de Agrelo

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/01/o-convento-de-agrelo.html )


Sindico do Convento de Agrelo

1805 Fr. Felipe Ucha.

1806 Fr. Francisco ¿González?.


Gardián do Convento de Agrelo

17?? Fr. Benito González. Gardián do Convento de San Antonio de Agrelo en 1792.

18?? Fr. Francisco de Ávila. Predicou en Cuaresma na igrexa de Redondela en 1835.


Outros relixiosos do Convento de Agrelo


1836 Fr. Juan Antonio Jorge. Predicou en Cuaresma en 1836.

18??, Finais. Fr. Francisco. Monxe de Agrelo que participou durante moitos anos nas procesións de Reboreda levando o incensario.

18?? Fr. Ramón. Organista da parroquial de Redondela durante o s. XIX e que tamén o fora do Convento de Franciscanos de Agrelo. Ao parecer proviña de Santo Domingo de Pontevedra.


Outros relixiosos

Fr. Alberto Orge. Aparece nunha relación de: Alcipreste, párrocos e clero do arciprestado de Redondela que firman unha carta de apoio ao Bispo de Tui en 1864.



Misioneiros

Fr. José Alfau, nado en Cesantes en 1762, profesou no convento de Santiago en 1778. Destinado á illa de Samar en Filipinas, foi párroco do pobo de Ctuiuan con Balanquiga de 1788 a 1800. Debeu voltar a España, pois non aparece no libro de defuntos.

P. Antonio García Núñez. Nado en Redondela en 1765. Agustino misioneiro en Filipinas. En 1783 profeso do convento de Santiago. Pasou a Filipinas en 1789. Administrou varias parroquias en Ilocos, ata o seu falecemento en Bacarra en 1821.

P. Luis Antonio Carrera. Nado en Redondela en 1773. Profesou no convento de Segovia en 1779 Era organista e sería misioneiro en Filipinas. Faleceu en Mandaloya o 15 de Abril de 1825, recibindo sepultura en Guadalupe.

P. Juan Parga Araújo, franciscano natural de Redondela, ao que, en 1696, se lle concede licenza xunto a outros 22 misioneiros galegos para pasar a Florida. Debe ser o mesmo misioneiro de Redondela que aparece como Juan Parga Arroyo, morto xuntamente con moitos indios de Ayubali nun asalto.


Outros Relixiosos

Mauro Fernández de Nogueira. Bautizado en Santiago de Redondela o 26-1-1634. Coengo de Santiago en 1678. Debe ser o mesmo D. Mauro de Nogueira y Barros que faleceu o 18-10-1699, segundo a inscrición da súa lápida sepulcral brasonada, na Basílica Compostelá.

Isidoro Barros (Reboreda). Frade presbítero, veciño de Santa María de Reboreda en 1681.

Juan de Cordido. Relixioso nado a principios do s. XVII, da familia dos Prego de Montaos e veciño de Reboreda.

Manuel Mos y Roza. Relixioso de Cesantes que recolleu o relato do carpinteiro redondelán Domingo Martínez, testemuña en 1702 da Batalla de Rande.

Pedro de Mera. Natural de Redondela profesou no mosteiro de San Martíño Pinario, onde tomara o hábito o 20 de outubro de 1708. Seguiría a carreira eclesiástica como predicador nos mosteiros de Valladolid (1725-29), Montserrat (1729-30), Sevilla (1730-33) e San Martíño (1733-1741), de onde tamén foi prior (1741-45) e sería nomeado abade en 1745, falecendo no cargo en febreiro de 1747.

Antonio Rubín. En 1821 aparece como Lector de Casos no convento de San Lorenzo, cando é destinado a Vigo. En 1835 residía de novo en San Lorenzo, cando nos primeiros días de setembro ten lugar a exclaustración dos regulares da Orde Franciscana en Santiago de Compostela, indo daquela a residir en Redondela, de onde era natural.


A todos estes habería que engadir aos frades que pola súa relevancia contan co seu propio apartado.



Autor: Juan Migueles



BIBLIOGRAFÍA

Casto Sampedro e a música do cantigueiro Galego. 2 Vol. Xavier González Groba, 2013.

Fondo CastoSampedro-MuseoPontevedra: Cesión de parte dunha casa e dous lagares con terra labrada das Fascaiñas en Porriño (1753). Venda en "censo redimible al quitar" (1669). Carta de pago (1705). Poder outorgado para cobrar os réditos dun censo (1628). Venda da metade dunha casa de soto e sobrado en Vigo (1681). Venda por "censo redimible al quitar" (1665).

As Illas de San Simón. Aproximación á súa historia. J. A. Orge Quinteiro. Ed. Xunta de Galicia.1999.

Galiciana- http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => El eco de Galicia órgano de los gallegos residentes en las Repúblicas Sud-Americanas, El regional diario de Lugo, El lucense diario católico de la tarde, Gaceta de GaliciaDiario de Santiago, La correspondencia gallega, Boletín Eclesiástico del Obispado de Tuy...

Na Biblioteca Nacional de España: www.bne.es => La Reforma (Madrid), La Época (Madrid), El Heraldo de Madrid, El Día, Anuario del comercio, de la industria, de la magistratura y de la administración.

Ministerio de Cultura http://pares.mcu.es/ => La Semana Católica de Salamanca, Memorial cobrador de rentas do Convento de Vilavella (1699-1779), Casa de Contratación>Autos de bienes difuntos.1762. Expediente de comprobación de bienes, rentas y cargas de la feligresía de Villavieja de Redondela (Mos, Tuy), efectuado por decreto de diciembre de 1760 para el establecimiento de la Única Contribución.

Agustinos, evangelizadores de Filipinas, 1565-1965. Manuel Meriño, 1965.

Ensayo de una biblioteca ibero-americana de la Orden de San Agustin, Vol. 3. Gregorio de Santiago Vela, Bonifacio Moral, Augustinians in the Philippine Islands

Catálogo de los religiosos de N.P.S. Agustín de la Provincia del Smo. Nombre de Jesús de Filipinas. Archivo Ibero-Americano. Franciscans. 1969

Censo de actividades do partido de Redondela: 1905, 1910 e 1925. Publicado en todocoleccion.net

La Voz de Galicia.

http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/

Arquivo Deputación de Pontevedra: atopo.depo.gal > Contas municipais. Concello de Redondela (1835-1840)), 1792-Novo arranxo e establecemento dos Reais Plantíos e Devesas nos pobos das xurisdicións de Redondela, Vilavella, Saxamonde e Cedeira.), Libro de amillaramento da contribución rústica e pecuaria. Cedeira. Tomo I (1948)

Abadologio del monasterio de San Martín Pinario (898-1835). Ernesto Zaragoza Pascual. Publicado en Compostellanum revista de la Archidiócesis de Santiago de Compostela, xaneiro de 1994.




martes, 14 de abril de 2020

1702. A Batalla de Rande

       
Cando Carlos II, derradeiro Rei da casa de Austria, morre sen descendencia deixa o trono a Felipe de Borbón neto do Rei de Francia. As potencias europeas (Inglaterra, Holanda e Austria) queren evitar que Francia aumente o seu poder. Teñamos en conta que daquela España dominaba o Milanesado, Sicilia, o Reino de Nápoles e gran parte dos territorios americanos; continente co que tiña o monopolio comercial. Isto levoulles a apoiar ao arquiduque Carlos de Austria desencadeando a Guerra de Sucesión.
The Battle of Vigo Bay, 12 October 1702. Royal Museums Greenwich
        A Flota de Indias viña tódolos anos cargada con metais preciosos e todo tipo de mercadorías como madeiras, peles...; procedentes de América. En xuño de 1702, 18 galeóns baixo o mando de Manuel Velasco Tejada saen da Habana escoltados polo almirante Chateau-Renault con 24 navíos e fragatas franceses. O seu destino obrigatorio era Cádiz pero chegan noticias de que a frota anglo-holandesa está atacando a súa costa e deciden refuxiarse na Ría de Vigo. Un dos condicionantes desta decisión puido ser que nun dos galeóns volvía a España o antigo vicerrei de Nueva España, o redondelán José Sarmiento y Valladares, Conde de Moctezuma y Tula.

José Sarmiento de Valladares
            Esta decisión non foi do agrado do Duque de Barbazón, Gobernador e Capitán Xeneral de Galicia, porque as tropas coas que el contaba eran poucas e ademais os fortes do Estreito de Rande (un en Rande e outro en Corbeiro) atopábanse en estado ruinoso.
Unha vez estiveron os barcos na Enseada de San Simón, armouse os fortes con canóns dos barcos e cerrouse o estreito cunha cadea de estacas. Todo estaba disposto para recibir a frota anglo-holandesa composta por 140 barcos, si ben só uns 50 eran buques de guerra. Ao fronte da frota holandesa estaba o Almirante Van der Goes e da ingresa o Almirante George Rook, Duque de Ormond.
Castelo de Rande. Ilustración  Serafin Avendaño
       Entre o serán do día 23 e a noite do 24 de outubro de 1702 tivo lugar a Batalla de Rande. O inimigo avanzou pola ría pegado á península do Morrazo para evitar os disparos dos canóns de Vigo. ao atopar o paso cortado no estreito o Duque de Ormond con 14.000 homes desembarcou para destruír o forte de Rande. Unha vez conseguido o obxectivo, os barcos puideron entrar na enseada de San Simón disparando contra o forte de Corbeiro e rompendo a cadea de estacas. Cando todo estivo perdido os almirantes españois e franceses ordenaron afundir os barcos que seguían a flote para evitar que caeran en mans inimigas. Na batalla morreron uns 800 ingleses e holandeses por cerca dos 2.000 españois e franceses.
        Ao día seguinte os inimigos enviaron buzos a recuperar todo o posible, ao mesmo tempo que unha brigada holandesa saqueaba Redondela, profanando igrexas e destruíndo o convento franciscano de San Simón.
1870 Imaxe da expedición de busca dos galeóns da Batalla de Rande, de Hipólito Magen. Foto: Meirande
         Unha semana despois os inimigos abandonan a ría, quedando a escuadra inglesa de Shovel, que chegara o día 27. Despois de acumular provisións asaltando granxas e hortas, derriban os fortes do estreito, intercambian prisioneiros e reparan os barcos apresados. Cando marchan cara a Inglaterra un destes galeóns afúndese ao pouco de saír, cerca das illas Cíes.
        O botín que acadaron era moi inferior ao cargamento que levaban os barcos. A dúbida que quedou trala batalla foi ¿antes do ataque a Flota de Indias tivo tempo de desembarcar as súas mercadorías ou seguen no fondo da ría? Aquí comeza a lenda do Tesouro de Rande.
1955 Extracción dunha caderna Foto "Historia de las Rías"
          Aos poucos anos comezarían as exploracións na busca destas riquezas. Xa se ten constancia dun intento en 1717. Despois de varias iniciativas en 1870 Hipólito Magen atopou 44 kg. de prata, ademais de canóns, instrumentos de navegación, áncoras... Este feito disparou o número de cazadores de tesouros que visitaron a Ría, quedándonos para sempre a dúbida de si declararon todo o que atoparon. Tamén disparou a imaxinación de Julio Verne que conta como o Capitán Nemo e os seus homes recuperan o Tesouro de Rande no seu libro 20.000 leguas de viaxe submarino.
A situación cambiaría nos anos 80 cando as competencias para autorizar a exploración foron cedidas ó goberno autonómico que denegou as concesións e denunciou a varias expedicións estranxeiras que operaban ilegalmente. Máis recentemente, no 2007, investigadores da Xunta atoparon os restos de varios galeóns e se estuda a viabilidade da súa extracción co fin de crear un museo da Batalla de Rande.
Como curiosidade engadir que en Inglaterra foi coñecida como a Batalla de Vigo, polo que hoxe en día no rueiro de Londres podemos atoparnos coa rúa Vigo Street.
Robert Sténuit, sacando cañones en Rande  en 1957.  Journal Tintin 1960-ABC
Trala apertura do Meirande, centro de interpretación da Batalla de Rande, no 2014 comeza a celebrarse nas súas inmediacións a festa da conmemoración da batalla con recreacións teatrais daquel feito histórico.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA.
Rande 1702: Arde o mar. Coordinador: Alejandro de Arce. Museo do mar de Galicia., 2002
Historia de las Rías. (2 Volúmenes) J. A. Orge. Ed. Faro de Vigo.
Seren Nº 0. A Batalla de Rande. Guerra de Sucesión española. J. A. Orge.
Tercer centenario de la Batalla de Rande. Fréderic Nabbe Degenkolbe
De Rande a la Guerra Fría. Eduardo Rolland, La Voz de Galicia.
Isaac Newton e o tesouro de Vigo. Eduardo Rolland, Gciencia.
Recuperar o no recuperar los galeones de Rande ¿Es esta la cuestión? Javier Luaces Anca, 2002.
A Batalla de Rande
La Trampa de Vigo. Carlo di Risio. (publicado na revista Defensa nº 109, maio 1978
La Guerra de Sucesión en Galicia (1702-1712). La Batalla de Rande. Manuel Tourón Yebra. Licenciado en Historia. Publicado na Revista de Historia Militar, 1986
A Batalla de Rande. Xoán Bernárdez Villar.

A Batalla de Rande por Avila y la Cueva. Citado por José María Ávarez Blázquez en La ciudad y los días. calendario Histórico de Vigo. Ediciones Monterrey, Vigo, 1960. pp. 445-447

Galiciana- http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => Vida Gallega, Estampa, El Eco de Galicia, El Correo Español

Faro de Vigo, La Voz de Galicia, La Vanguardia, ABC, Vigoalminuto.com

martes, 7 de abril de 2020

Libros: Batalla e Tesouro de Rande

12 pinturas y grabados históricos de la Batalla de Rande. Faro de Vigo
A Batalla de Rande. Mapas e gravados (1699-1715). Román Pereiro Alonso. Ed. Galaxia.
En busca del tesoro de la Ría de Vigo. John S. Potter Jr. Museo do mar de Galicia



La Batalla de Rande. Faro de Vigo, 2002.
La escuadra de plata. Avelino Rodríguez Elías.
La plata ensangrentada. El Virrey Sarmiento de Valladares y los galeones de Rande. Fernando Bartolomé Benito, 2013

Los tesoros de Rande. Ramón Patiño Gómez, 2014.
Os galeóns de Rande. Robert Stenuit. Ed. Xerais de Galicia, 1989.
Rande 1702: Arde o mar. Coordinador: Alejandro de Arce. Museo do mar de Galicia, 2002




Rande. Mito e realidade. Santiago González-Llanos Galvache. Ed. do Castro.
Tesoros y galeones hundidos. Robert Stenuit

Autor: Juan Migueles