 |
| Saturno Cal. Foto publicada en Vida Gallega |
Para comezar a falar de fotografía no Concello de Redondela hai que
comezar pola saga dos Cal.
Saturno
Cal.
Saturnino
Cal
Muiños (Reboreda
1875/Mos, 1952).
Alcalde
agrarista
en
1924, entre os seus logros estiveron a canalización do río
Alvedosa, a inauguración da central de teléfonos e as melloras do
matadoiro e da Praza do Mercado. Foi secretario da comisión
organizadora da 6ª Asamblea
Agrícola Gallega
celebrada en Redondela en 1914 e presidiu o Centro Científico
Deportivo. As
súas fotos de
paisaxes de Redondela
foron reproducidas
en numerosos
xornais
como
Vida
Gallega
ou Mundo
Gráfico,
na colección de cromos Bellezas
de Galicia,
publicacións como Libro
de oro de la provincia de Pontevedra
e
numerosas
postais.
A
súa afección pola fotografía tería continuidade nos seus fillos
Emilio e Avelino, pero principalmente neste último.
Avelino
Cal. Avelino Cal Fernández (Redondela
1904-1985).
Contable en
Azufrera del Noroeste e Conservas Job, onde
deseñou os anagramas e debuxos dos envases.
Militou no Partido
Galeguista, dirixindo o xornal Terra!.
Formou parte das directivas de varios
equipos de fútbol, deporte no que foi un
destacado xogador.
Na súa mocidade a cámara o acompañou á guerra de Marrocos onde
recolleu costumes daquelas terras. De
Redondela deixounas numerosas instantáneas
das súas paisaxes. A súa paixón pola pintura levouno a colorear
boa parte das súas fotografías.
 |
| Avelino Cal. Fondo Jaime Serín, recorte. |
A
saga continúa cos seus sobriños Raimundo “Mundo”, Félix e
Jacinto Cal Cortizas.
Cal-3.
Estudo fotográfico que abriu as súas
portas en 1975 na rúa do Adro, pasando
logo á Praza Constitución e actualmente a rúa Alfonso XII.
Inicialmente eran Mundo e o seu curmán
José Luis, rompéndose pouco despois esta sociedade e quedando co
negocio Mundo e o seu irmán Félix. Desde
aquela teñen recollido a transformación social e política da nosa
vila, sendo o principal arquivo fotográfico
de Redondela, realizando exposicións e publicando varios libros de
fotografías. Tamén
destacar a faceta de Mundo como fotoxornalista e
aos fotógrafos que traballaron neste estudo durante todos estes
anos. Na
actualidade Cal-3 reconverteuse en cooperativa con Helena Cal (cuarta
xeración), Quino R. Vilas e a colaboración de Fernando Carreira
“Cuchi” no audiovisual.
A
saga familiar foi recollida no libro:
A ollada
dos Cal. 100 anos de fotografía en Redondela.
Cal-3. 2023.
Outros
libros referentes a Redondela serían:
Redondela.
Manuel Puga e Mundo Cal. Ir Indo Edicións S.A.
25 anos de fotografía en
Redondela. Cal-3.
Outros Fotógrafos
Ao longo do século pasado foron varios os fotógrafos que exerceron
en Redondela, pero por desgraza non se ten publicado gran cousa sobre
eles, polo que a falta dun traballo en profundidade recollo aquí os
datos que vou atopando.
Raimundo Díaz. Fotógrafo
procedente de Madrid que en 1895 se estableceu na rúa da Ribeira.
Rodríguez
y Díez.
A
primeira referencia que atopo a este estudio fotográfico sería nun
censo de actividades de 1910. En
Contribución
al patrimonio fotográfico de Ponteareas
de
Salvador Fernández de la Cigoña,
publícanse varias fotos do Concello de Ponteareas firmadas por este
estudo.
 |
| Vigo. Llegada de traineras, postal Rodriguez y Díez |
Joaquín
Rodríguez.
En
1911 anúnciase como
fotógrafo
na rúa Alfonso XII. Non
puiden confirmar que sexa o mesmo Rodríguez da sociedade anterior,
pero non sería descartable. Do pouco que sabemos deste fotógrafo é
que chegou a colaborar con Saturno Cal.
Braulio González
Pasantino. (Santiago de Compostela 1902). Viu traballar a Vigo e
rematou casando en Redondela con Ramona Sánchez Álvarez, residindo
na rúa Reveriano Soutullo coa que tivo catro fillos: Braulio,
Ramona, Francisco “Paco Periquito” e Antonio. Traballaba como
zapateiro e tiña unha máquina fotográfica coa que sacaba retratos
na Praza de Figueroa. Formou parte do comité local do “Frente
Popular” e nos días seguintes ao golpe militar do xeneral Franco
participou requisando armas polas parroquias, polo que cando triunfou
o “Alzamento Militar” permaneceu agochado ata que, ao ser
descuberto, non tivo máis remedio que entregarse. Estivo preso no
cárcere de Redondela de onde foi sacado. O seu corpo sería atopado
o día 17 de setembro de 1936, na parroquia de Cans no Porriño, onde
está enterrado. O seu corpo presentaba un disparo de bala e os seus
testículos foran seccionados.
José Bellver
Álvarez (Ponferrada,
1886-Pontevedra, 1968). Exerceu
como xuíz de primeira instancia de Redondela, dende maio de 1933,
procedente do xulgado de
Ortigueira, ata que en
outubro de 1941 foi
ascendido a Maxistrado de
entrada. O motivo de
incluílo neste apartado é que realizou fotos e gravou películas en
todas as vilas nas que estivo destinado. A súa colección consérvase
no Museo de Pontevedra. En 2013, realizouse unha mostra no
Multiusos da Xunqueira con algunhas das súas fotografías.
Rafael.
Fotógrafo na
rúa Alfonso XII nos
anos 40.
 |
| Anuncio. Festas da Coca 1948. |
Montes.
Na
Estrada de Vigo nos anos 50.
 |
| Montes. Selo. Ano 1956 |
Geno
Lueiro. Eugenio
Lueiro Urtaza
(Redondela
1940 - A Coruña 2018).
Correspondente
en Redondela de Faro de Vigo e Diario de Pontevedra.
Ademais
de colaborador gráfico da prensa escrita, as súas fotos ilustraban
os especiais da festa da Coca nos anos 60. A
súa obra sería cedida pola súa filla Uxía ao Arquivo Audiovisual
do Concello de Redeondela.
 |
| Eugenio Lueiro. Foto cedida por Uxía Lueiro |
Gena.
Bernardo
Núñez Muíños. (Redondela
xaneiro, 1900 - Cesantes
1973).
Casou con María
Estévez Losada,
coa que compartía a paixón pola fotografía e
rexentaba Fotografía
Photum,
en Vigo. Nas súas fotos deixaron constancia da beleza das paisaxes
galegas, monumentos, postas de sol..., e como non, da vila de
Redondela. Vivían
en Cesantes. Os seus fillos foron destacados nadadores
e
o maior, José
Bernardo Núñez Estévez
“Colón”,
dálle
nome á piscina municipal de Redondela.
 |
| Gena. Foto publicada en Bodas de Oro. Antonio Ocampo. |
Hervés.
Exerceu
alá polos anos 60 e 80, tendo o seu estudo no primeiro andar da rúa
Ernestina Otero número 2. O seu arquivo foi destruído.
 |
| Anuncio. Grandes fiestas de la Coca. 1968. |
Fots’ca.
Carlos
Alonso Martínez (Redondela).
Fillo
do vixiante da Illa de San Simón, cando esta era empregada como
Albergue Nacional, en 1950 sobreviviu cando envorcou a lancha
“Monchita”, no que faleceron 43 mozos que recibían formación
para ser altos mandos de Falanje. Foi un activo fotógrafo local
durante a segunda metade do século XX, colaborando con xornais como
El Pueblo Gallego. O
Arquivo Audiovisual Municipal de Redondela adquiriulle
as súas fotografías.
 |
| Fondo Fotsca. Arquivo Concello de Redondela |
Garo.
Leodegario
Iglesias Martínez.
Emigrante
retornado, estableceuse en Redondela, tendo tenda tanto
en Redondela, na
rúa Alfonso XII, como
en Vigo, sendo
atendidas pola esposa e
unha filla.
Os
dous negocios tiñan o nome comercial de
Foto
Bandfield.
Acostumaba
acudir coa súa
cámara as festas e competicións deportivas do Concello. Contáronme
que o seu arquivo foi cedido pola familia á Deputación de
Pontevedra, pero non puiden confirmar este punto.
 |
| Garo. Arquivo Cal-3 |
Puga.
Era
un habitual fotografando as competicións deportivas da comarca polo
que se fixo moi coñecido en Redondela.
Implicado nunha operación contra a pederastia deuse á fuga e nunca
máis se soubo del.
J. y C.
Estudo de breve vida que abriu as súas
portas na rúa Alfonso XII nos anos 90.
Ricardo
Grobas Antúnez
(Chapela,
1962).
Fotoxornalista
que
ten
exercido como redactor gráfico en diferentes medios de comunicación.
A
súa obra céntrase na fotografía de paisaxes destacando as imaxes
da costa galega, publicando:
Faros y paisajes costeros de Galicia (2020Belagua),
Galicia: todo un mundo (2015Belagua), Illas atlánticas de Galicia
(2013 Belagua), Faros
de Galicia,
 |
| Ricardo Grobas. Twitter |
Javier
Teniente
(Chapela, 1968). Fotoxornalista
que ten cuberto conflitos bélicos e desastres naturais en varios
países, ademais de realizar reportaxes sobre a pesca. Algunhas
das súas reportaxes
serían:
en Centroamérica (huracán Mitch 1998), Kosovo (1999), Irak (2003),
Haití (2004) ou o Tsunami en Banda Aceh, Indonesia (Enero 2005).
Durante anos colaborou como
fotógrafo con Naciones Unidas, Médicos del Mundo, Médicos sin
Fronteras, Acción contra el Hambre e outras organizacións
internacionais. Reconvertido
como independente, xestiona en Vigo a galería J. Photo Gallery.
Ten realizado numerosas exposicións,
recibindo as seguintes mencións: Premios Ortega y Gasset de
periodismo. Mención especial (2006), Premio Internacional Luis
Valtueña de Fotografía Humanitaria (2005), Premio de Creación
Fotográfica Luis Ksado. (Finalista)(2004), Premio Galicia de
Comunicación (2004), Premio Internacional Luis Valtueña de
Fotografía Humanitaria (2003), Premio de Creación Fotográfica Luis
Ksado. (Finalista) (2000).
Publicacións: Mans Salgadas (2002),
Iraq, días de posguerra (2003), Cabalos de Vento, Curros de Pedra
(2009), todos con Edicións Xerais e Hijos del Océano (Blume, 2016).
 |
| Javier Teniente. Foto: Atléntico Diario. |
Outras
tendas de fotografía que abriron as súas portas nos últimos anos
serían: Polaris
(Sandra Bastos, na rúa 8 de Marzo), O
Fotógrafo Ambulante (Camiño Moreira,
Chapela) e Feitiños
(Camiño do Campo de Fútbol).
Autor:
Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Redondela,
crónica dun tempo pasado. A Segunda República e o primeiro
franquismo. Gonzalo
Amoedo e Roberto Gil. Edicións do Castro 2002.
Antonio
Ocampo Otero. Bodas de Oro (1939-1989). Doctor en Medicina y Cirugía.
A
ollada dos Cal. 100 anos de fotografía en Redondela.
Arquivo
do Concello de Redondela =>Matrícula Industrial: 1885-86,
1886-87,1887-88, 1889-90.
Biblioteca
Nacional de España:
www.bne.es
=> Anuario-almanaque del
comercio, de la industria, de la magistratura y de la administración,
Anuario del comercio, de la industria, de la magistratura y de la
administración,
Anuario regional descriptivo,
informativo y seleccionado de la industria, comercio, agricultura,
profesiones, arte y turismo del Norte de España.
Faro de Vigo.
Atlántico Diario
Xornais locais=> La
Idea, El Soplete, La Opinión, Terra!
Galiciana-Biblioteca
Digital de Galicia. Xunta de Galicia:
http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es
=>
El Correo de Galicia, El Correo de Lugo, El Pueblo Gallego, Hoja
Oficial del Lunes, El Progreso, La Noche...
Programas
da
Agrupación Artística Redondela
e das Festas da Coca.
Ricardo
Grobas: https://ricardogrobas.com/es/
Javier
Teniente https://www.javierteniente.com/web/
https://www.laopinioncoruna.es/galicia/2010/06/15/javier-teniente-fotografo-agencia-arrasa-25219033.html
https://blogs.eitb.eus/rogeblasco/2016/12/12/javier-teniente-fotografia-a-los-hijos-del-oceano/
