O Cabo dos Fumeiros

Cabo dos Fumeiros  inicios do s.XX. Fototipia Thomas

A rúa Cabo dos Fumeiros debe o seu nome ao antigo accidente xeográfico que formaba, xa que ata este punto chegaba o mar. Alí estivo en tempos o porto máis antigo de Redondela do que hai constancia, sendo empregado ata inicios do século XX. A presión urbanística acabaría por sacar o mar de Redondela e o porto hoxe descansa baixo un edificio do inicio da rúa.

Seguindo co topónimo, o nome dos Fumeiros ven da técnica de conservación consistente en afumar o peixe. Nesta rúa aínda se conservan construcións que lembran o pasado mariñeiro do barrio.

Casa do Cristo de Limpias. Foto: J. Migueles

Outra edificación senlleira sería a Casa do Cristo de Limpias. Construída no século XVI, debe o nome a que un día que pasaba unha procesión por diante comezou a chover, polo que refuxiaron a imaxe do Cristo na taberna que había no seu baixo. Anteriormente era coñecida como Casa da Carballa. Na súa fachada destacan dous brasóns. Tamén hai un curioso reloxo de sol colocado recentemente polos seus propietarios. Ao seu carón existía unha capela que xa nos anos 40 estaba abandonada e era empregada como vivenda por un portugués que mal vivía vendendo leña que traía a nado dende o monte de Machaquito. Desapareceu anos despois coa construción dun edificio. Na súa fachada había outro brasón que sería trasladado a unha casa de Reboreda.

 

Brasón na Casa do Cristo de Limpias. Foto: J. Migueles

Esta rúa é coñecida popularmente como a dos Canastros. Aquí existiu unha gran concentración deles e por fotos antigas vemos que deberon superar a vintena. A mágoa é que estes elementos etnográficos tamén sufriron a presión urbanística e o abandono de moitos anos. Algúns aínda sobreviven en pé, e no chan vemos os tornarratos doutros que ao ser de madeira correron diferente sorte. 

Facebook Alonso Vidal

 

Foto de José Bellver.

 

 

 

 

 

 

 

Publicada por Vigo, La Antigua Ciudad Olívica

Unha das reclamacións da veciñanza é a recuperación desta zona porque é unha mágoa que unha das rúas do casco vello con máis interese histórico e patrimonial permaneza nun total abandono. Cunha escola taller de cantería e carpintería poderíanse restaurar os canastros e cuns paneis destacar os puntos de interese. O potencial turístico paga a pena, xa que existe un paseo baixo os arcos do viaduto de Pontevedra e a fotografía dos canastros coa ponte de fondo é unha das paisaxes máis fermosas que poden levar os nosos visitantes nas súas cámaras.

 

 

Lamentable imaxe que presentan os canastros (2008). 

Fotos: J. Migueles

 

 

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Sal, sardiñas e peiraos. Achega ao patrimonio marítimo na Enseada de San Simón. Alberte Román Losada. Ed. Asoc. Alén Nós 2009.

Guía didáctica para escolares: Nº3. Arquitectura e urbanismo en Redondela. Alfonso Sotelo Ramos, 1986.

Reloxos de Sol. Autor: Ana Chas => https://reloxosdesol.wordpress.com/blog/page/12/

SEREN. Nº3. Heráldica de Redondela. Ernesto Iglesias Almeida.

Aportes: Tere e Manuel Migueles.

 

Escudos e Brasóns

Cedeira

Adro da Igrexa de Cedeira

1. Escudo do Panteón da familia de la Peña (Monterraso).

 

Panteón da familia de la Peña. Foto: J. Migueles

 

Cemiterio de Cedeira

1. Escudo na tumba do Conde de Torrecedeira. Armas dos Bárcena coa coroa condal.

2. Escudo sobre a tumba do Conde de Torrecedeira: Montenegro, ¿?, ¿Marino?,

 

Tumba Conde Torrecedeira. Escudo1.  Foto:  J. Migueles.

Tumba Conde Torrecedeira. Escudos 2.  Foto:  J. Migueles.

 

Pazo de Torrecedeira

1. Escudo na fachada coas armas dos González – Montaos. Escudo partido; 1ª partición, de prata, cun león rampante da súa cor lampasado de gules; e con orla de gules, con oito bezantes de ouro. “ partición, de sinople cunha banda de sable, perfilada de ouro, no alto da cal vai unha torre da súa cor, con dous arcabuces de ouro diante da porta e no baixo dous lises de ouro en pao.

2. Escudo sobre un arco a carón da escaleira. ?, ?, Pereira,?

3. Escudo dos Bárcena. De metal na porta de entrada.

 

O escudo do que se conserva un debuxo no museo de Pontevedra, que é o mesmo reproducido tamén en debuxo na obra "Pazos y torres de la provincia de Pontevedra", non se corresponde cos dous fotografados. Serían as armas de: Pereira de Castro, Falcón e Suárez de Deza.

Pazo Torrecedeira. Escudo1. Detalle foto de Gaspar Bernárdez Villegas

Pazo Torre Cedeira. Escudo2. Detalle Foto de Xesús Ignacio Fernández Alonso

 

Escudo de metal sobre a porta. Foto: J. Migueles

Escudo no Pazo de Torrecedeira. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

 

Casa de Monterraso

1.Escudo igual ao do panteón familiar.

Casa de Monterraso. Facebook Policía Local de Redondela

Cesantes

 Casa en San Pedro.

1. No muro da entrada, brasón eclesiástico.

 

Casa en San Pedro. Escudo eclesiástico. Foto: J. Migueles

 

Casa en Torredecalle

        O topónimo Torredecalle fai referencia a unha casa con torre pertencente á familia de apelido Calle, do que atopei referencias en Cesantes no século XVI.

Na fachada. (42°18'04.3"N 8°36'26.2"W)

1. Escudo coas armas dos Araújo, Ozores, Aldao e Valadares.

2. Escudo dos Castro e Aldao.

 

Casa con dous  escudos en Torredecalle. Foto: Google Maps

 

 

 

Casa da Torre.

1. Escudo debuxado por Casto Sampedro escribindo enriba "Casa de la Torre" e debaixo "Cesantes, Redondela". O lugar da Torre estaría nas inmediacións do popular Bar Tranquilo. Na foto aparecida en Senderismo por España (1926) podemos velo recolocado nun muro. Pertencería ás armas dos Montenegro. No debuxo coloca enriba o casco de armadura medieval, que aparece na foto noutra pedra e que podería facer referencia á familia Salgado. Hoxe en día adorna o xardín dunha casa lonxe da súa localización orixinal.

     Como referencia do apelido Montenegro en Cesantes atopei a Francisco Sanjurjo e Montenegro como abade da freguesía de San Pedro de Cesantes en 1656

 

 

Escudo debuxado por Casto Sampedro. Foto: Manfred Schneider. Publicado en Wanderfahrten durch Spanien (Senderismo por España), 1926

Escudo da Casa da Torre e cruz. Foto cedida por Jose Antonio Martínez Fernández

Chapela

No desaparecido blog de C. Milleiro e X. M. Moreira Docampo, Redondelans. www.galeon.com/redondelans/, citábase:

-1 brasón nunha casona de Chapela coas armas dos Araújo, vendido e en paradoiro descoñecido.

O Viso

Pazo de Soutoxuste

Casto Sampedro recolle: - Otro en el Pazo de Sotojusto.

A día de hoxe non se conserva ningún nas fachadas dos restos deste pazo. Podería corresponderse co debuxo conservado no Museo de Pontevedra como escudo do Viso.

 

Escudo do Viso. Enrique Campo Sobrino-Museo de Pontevedra

Quintela

Casa de Mañó

1. Brasón cedido polos donos ao Museo de Pontevedra e que se atopa nas ruínas da igrexa de Santo Domingo de Pontevedra, pero en visita realizada non o din localizado. Esta casa pertencía á linaxe dos Falcón.

Reboreda

Casa dos Táboas

1. Escudo con cruz na capela do pazo.

2. Escudo de armas dos Táboas na fachada principal da capela.

 

Casa dos Táboas. Capela. Foto: J. Migueles.

 

Igrexa Reboreda

1. Pedra de armas sita na parte superior exterior da ábsida da igrexa parroquial de Reboreda. Pertencen ás liñaxes dos Prego de Montaos, Sotomayor e Troncoso de Lira. O escudo dentro da coroa representa aos Pereira e Castro

2. No interior da igrexa na unión das nervaduras da bóveda da capela central. Pintado.

3. No campanario. Sabemos del por un debuxo conservado no Museo de Pontevedra. Armas dos Prego de Montaos.

4. De madeira, dous escudos no retablo do altar maior.

 

Exterior da Igrexa de Reboreda. Foto: J. Migueles

Igrexa de Reboreda. Escudo nas nervaduras. Foto: Turismo de Redondela

 

Escudo do campanario. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

Escudo do altar 1. Foto: Xosé Couñago

Escudo do altar 2. FªXosé Couñago

 

Pazo de Pousadouro

1.

2.

Escudo en Pousadouro. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra.

Pousadouro. Foto publicada en "Estudos adicados a Fr. Martín Sarmiento"

 

Pazo Reboreda

1. Pedras de armas dos Araújo, os caldeiros e as espuelas aos Puga.

2. Armas dos Prego de Montaos, Sotomayor e Troncoso de Lira

3. Escudo na fachada que da ao xardín.

Casto Sampedro contabilizou: - Ocho en Reboreda, tres en piedra, tres en madera y uno en tela pintados. Algúns destes últimos corresponderíanse cos debuxos conservados no Museo de Pontevedra.

 

 

Pazo Reboreda. Escudo1. Foto J. Migueles

Pazo Reboreda. Escudo2. Foto: J. Migueles

Pazo Reboreda 3. Arquivo de Miguel Durán - Loriga Salgado.

Escudo na escaleira do Pazo. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra.

Escudo nun retrato no Pazo. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra.

Escudos de armas de Reboreda. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra.

 

 

Pazo Torres Agrelo

1. Armas dos Rubín de Celis: Tres lis, cinco estrelas e torre. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/rubin-de-celis-y-orona-leoncio.html )

Pazo de Torres Agrelo. Foto: M. Alonso

Escudo da tumba da Sra. Rivas.

1. Recollido nun debuxo que se conserva no Museo de Pontevedra.

  

Tumba da Sra. Rivas. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

Redondela 
 

Casa da Alfóndega

1. Brasóns das liñaxes dos Prego de Montaos, Pereira e os Castro.

2. Brasóns pertencentes ás familias dos Lira, Prego de Montaos, Ozores e Troncoso.

 

Casa da Alfómdega. Escudo1. Foto: J. Migueles

 

Casa da Alfóndega. Escudo2. Foto J. Migueles

 

 

Casa do Cristo de Limpias

1.Brasón dos Prego de Montaos na Casa do Cristo de Limpias

2. Brasón da Casa do Cristo de Limpias:

Cuartel superior esquerdo Ulloa
Cuartel inferior esquerdo Acuña
Cuartel dereito Salazar

3. A Casa do Cristo de Limpias contaba cunha capela que tiña un brasón na fachada. Por aportes orais sabemos que foi levado a unha casa de Reboreda pero ata o de agora non puiden confirmalo. Pode tratarse do escudo do debuxo que se conserva no arquivo do Museo de Pontevedra co nome de: “escudo en Santa Mariña”.

Cristo de Limpias. Escudo 1. Foto: J. Migueles

Cristo de Limpias. Escudo 2. Foto: J. Migueles

Capela asociada ao Cristo de Limpias. Detalle Foto de José Bellver.

Escudo en Santa Mariña. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

 

  

Casa da esquina da Rúa Cruceiro

1. As veneras (cunchas de vieira) indican a súa relación co camiño de Santiago polo que se cre pertenceu ao antigo hospital de peregrinos, que estaba no solar hoxe ocupado polo cemiterio dos Eidos. (Ver Edificios e espazos públicos > Hospital https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/09/edificios-e-espazos-publicos.html )

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/11/cargos-publicos-hospital-de-redondela.html )

 

Casa da Rúa Cruceiro. Foto: J. Migueles 

 

Casa dos Queimaliños

1. Brasóns dos Soutomaior, Prego de Montaos e o da esquerda Falcón.

Casto Sampedro rexistrou: - "Dos en la casa de los Queimaliños, en la misma rúa o calle".

2. O segundo o coñecemos por un debuxo conservado no Museo de Pontevedra. Probablemente sexa de madeira. Está adicado a Dámaso Iglesias Lago, quen fora bispo de Ourense. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/iglesias-lago-damaso-egidio-vilavella.html )

 

 

Casa dos Queimaliños. Foto J. Migueles

Casa dos Queimaliños. Escudo2. Eugenio Feijoo Alfaya

 

Casa dos Mariño de Lobeira

 Descuberto ao desmontar unha lareira nunha casa da rúa Cruceiro.

1. Cuartel superior esquerdo Troncoso. Cuartel inferior esquerdo Mariño

 

Casa Mariño de Lobera. Foto: X. M. Moureira Docampo

 

Casa da Torre

1. Escudo dos Prego de Montaos.

 

Casa da Torre. Foto: J. Migueles

 

Cemiterio de Eidos

1. Brasón dos Salgado. No panteón dos San Román.

2. Brasón dos Rubín. Hai uns anos tirado nunha esquina. 

 

Escudo dos Salgado. Foto: J. Migueles

Cemiterio de Eidos. Escudo dos Rubín. Foto: X. M. Moreira Docampo

 

Concello antigo

1. Escudo do concello de Redondela coa data de 1700. Na rúa Isidoro Queimaliños. R, inicial de Redondela, con tres veneras, dúas nos extremos superiores e unha na parte central inferior.

 

Concello antigo. Foto: J. Migueles

 

Igrexa de Redondela

1. Escudo situado no frontal do sartego con estatua xacente na capela de San Sebastián no interior da Igrexa parroquial:

Cuartel superior esquerdo e inferior dereito: Machado.
Cuartel inferior esquerdo: Cabral.
Cuartel superior dereito é unha aguia coas ás estendidas.

2. Escudo de Redondela con data de 1714 na bóveda da sancristía. Semellante ao do antigo concello con lixeiras modificacións na ornamentación.

3. Escudo de Redondela na cabeceira do altar da Inmaculada Concepción. Está coloreado e data do século XVIII. As tres veneras aparecen do revés baixo o R.

 

Igrexa de Redondela. Sepultura. Foto Seren nº3

Escudo na sancristía. Facebook da igrexa

 

Retablo da Inmaculada. Facebook da igrexa

 

Reitoral da Igrexa de Redondela

1. Brasón dos Prego de Montaos coa data de 1641. Semella que procede da vella casa reitoral queimada polos franceses e sería o único resto conservado da mesma. 

 

Casa reitoral de Redondela. Foto: J. Migueles

 

 

Praza de Abastos

Escudo moderno de Redondela de mediados do século XX.

 

 

Praza de Abastos. Facebook Policía Local de Redondela

Saxamonde

Pazo de San Román.

Casto Sampedro recolleu:

- Tres o cuatro en Sajamonde, casa de Valladares, ultimamente de San Román.

No arquivo do Museo de Pontevedra atopamos debuxados os catro escudos, pero non sabemos que foi deles xa que sobre os restos do Pazo de Saxamonde construíronse vivendas.

 

Enrique Mayer Castro. Museo de Pontevedra

 

Ventosela

Igrexa de Ventosela

Enriba da porta da entrada, similar ao existente no exterior da igrexa de Reboreda. Armas das familias Prego de Montaos, Troncoso de Lira e Soutomaior, co escudo dentro da coroa que representa aos Pereira e Castro

 

Igrexa de Ventosela. Foto: J. Migueles

Vilavella

Pazo de Petán

1. Escudo dos Prego de Montaos.

 

Pazo de Petán. Foto: J. Migueles

 

Igrexa de Vilavella

1. Brasón sito na parte superior exterior da ábsida da igrexa parroquial de Vilavella. Pedras de armas dos Prego de Montaos. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/garcia-prego-de-montaos-y-sotomayor.html )

2. Outro pequeno escudo no interior da igrexa na unión das nervaduras da bóveda da capela central.

Casto Sampedro recolleu dous máis:

- Cuatro en la iglesia de las monjas; uno al exterior de la capilla Mayor; otro sobre la sacristía, hoy desaparecido; el tercero en la clave de la nervadura de la bóveda de dicha capilla; y el cuarto estuvo en la losa central del pavimento de la capilla, sobre una inscripción.

 

Igrexa de Vilavella. Foto: J. Migueles, 2008

 

 

Convento de Vilavella.

A mediados do século XX o convento de Vilavella foi mercado polo conserveiro José Otero Gónzalez que o demoleu parcialmente para transformalo nunha residencia que emulara aos pazos. Durante estes traballos colocáronse varios escudos na fachada. Un é unha réplica do escudo dos Prego de Montaos e os outros son escudos inventados coas iniciais do propietario e o seu pai José Otero Bilbao.

Convento Vilavella. Foto: J. Migueles

 

Casa Araújo

Casa con dous escudos desaparecidos, dos que se conservan os debuxos no Museo de Pontevedra. Poden ser os que cita Casto Sampedro como: - Dos en la fachada y en la espalda de la casa de Benigno.

Casa Araújo. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

Casa Araújo. Eugenio Feijoo Alfaya. Museo de Pontevedra

 

Casa na Casa da Ponte, dos Sampedro.

Desaparecido. Na Rúa Juan Manuel Pereira. Citado por Casto Sampedro:

- "Otro de madera tallada y pintada, en la casa del Puente, Villavieja, de D. Francisco Sampedro".

 

Cas da Ponte. José Suárez. Museo de Pontevedra.

Casa na Rúa Padre Crespo.

Desaparecido. Citado en Redondelans. www.galeon.com/redondelans/ , blog desaparecido de C. Milleiro e X. M. Moreira Docampo:

-Sampedro fala que no solar do piar do viaduto vello, situado na rúa Pai Crespo, houbo unha casa cun brasón.

Casa na actual Rúa José Regojo.

Escudo desaparecido. Nun xornal de 1965 dáse conta de que a casa fora demolida. Citado tamén en Redondelans. www.galeon.com/redondelans/ , blog desaparecido de C. Milleiro e X. M. Moreira Docampo:

-Segundo testemuñas orais a casa situada a esquerda da do cine Fantasio tivo un brasón. 

 

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Redondelans. www.galeon.com/redondelans/. Blog de C. Milleiro e X. M. Moreira Docampo

Pazos y torres de la provincia de Pontevedra. Tomo I. López-Chaves-Amor Moreno. Diputación de Pontevedra.

Fondo Casto Sampedro: Sampedro 65-18 Torres y Pazos MUSEO DE PONTEVEDRA

Museo de Pontevedra. museo.depo.gal

Blasones y linajes de Galicia. Heráldica. J. S. Crespo Pozo, J. M. Bereciartúa. 1985.

Facebook>Policía Local de Redondela

SEREN

Nº3. Heráldica de Redondela. Ernesto Iglesias Almeida.

Nº7. Os símbolos do Concello de Redondela. José Antonio Orge Quinteiro.

La Heráldica de Galicia: Características y Singularidades. Luis Valero de Bernabé

Heráldica de apellidos. https://www.heraldicadeapellidos.com

Casas e Torres de Redondela. Por C. X. Milleiro

Aportes: Xosé Couñago e Jose Antonio Martínez Fernández