 |
| Vista do edificio principal do Convento de Agrelo. Google Maps |
Para comezar a falar do Convento de Agrelo temos que comezar por
algúns feitos acontecidos na illa de San Simón. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/a-illa-de-san-simon.html
) A primeira igrexa levantada na illa baixo a advocación de San
Simón sería construída no século XII polos Caballeros
Templarios, orde de monxes guerreiros que naqueles tempos tamén
posuían Vilavella. Trala disolución da orde o 22 de marzo de 1312 a
Illa e Vilavella pasan a mans da Coroa.
Daremos aquí un salto no tempo para centrarnos no
que realmente nos interesa que é a chegada
dos pacualinos á Illa de San Simón. Sería
en 1517 cando o
franciscano andaluz Fr. Juan Pascual, fundador dos Padres
Pascualinos Recoletos de San José,
crea o cenobio Custodia de los
Pascualinos de San Simón, aproveitando
a antiga igrexa dos Templarios. Os
ataques na Ría de Vigo do
corsario inglés Francis Drake, en 1585 e 1589, provocan que os
pascualinos abandonen
a illa.
Pouco despois,
concretamente en 1596, outra
comunidade relixiosa, os monxes beneditinos
de San Juan de Poio foxen da
peste bubónica e instálanse
na illa de San Antón. Cinco anos máis tarde os pascualinos
reclaman os seus dereitos sobre
á Illa de San Simón volvendo a
establecerse nela, polo que os beneditinos
vense na obriga
de marchar.
Os pascualinos permanecen máis de cen anos na
illa ata que en 1702 ten lugar a Batalla
de Rande, que remata
coa vitoria da flota anglo-holandesa sobre a franco-española, sendo
a illa saqueada. A
estes sucesos sucederanlle numerosas
invasións polo que
a orde franciscana obtén licenza para abandonar
a illa no 1724. A idea é construír un
novo convento menos exposto aos espolios e
o lugar elixido será o de
Agrelo en Cesantes, doado polo duque de
Soutomaior. O nome que se lle deu sería o
de Convento de San Antonio de Vista
Real de Agrelo
e o traslado realizouse a
finais do ano 1746.
Nada ten que ver este convento co Pazo de
Agrelo localizado a unha certa distancia (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/pazos.html).
Na descrición das novas instalación
cóntase que dispón de capela, granxa, cemiterio, horta e unha
importante captación de auga cunha galería de 200 metros.
En 1768 a
congregación estaba formada
por arredor de 30 monxes.
Este convento sería atacado polos franceses entre o 12 e o 14 de
abril de 1809. O exército de 2.000 homes comandado polo xeneral
Macunne saíra se Santiago para auxiliar ás tropas francesas
sitiadas en Tui. Ao seu paso prenderían fogo a numerosas casas de
Redondela cos anciáns e enfermos que non puideran fuxir no seu
interior. No convento de Agrelo matarían a tres monxes e ao lego do
convento, Fr. Jacinto Alfaya, de 81 anos.
A pesares destes feitos os relixiosos continuarían no Convento de
Agrelo ata a exclaustración da orde franciscana en 1836, motivada
pola desamortización de Mendizábal.
A partires deste momento non
sabemos que foi do convento. Supoñemos que
pasaría a mans privadas e adicaríase á explotación agrícola. Os
primeiros datos que atopo nos leva a un
anuncio de venta de viño en 1919 e, a referencias a mediados dos
anos 20, cando os
terreos do convento son aproveitados
para a cría de porcos e
plantacións de
legumes e árbores
froiteiros, principalmente pereiras
e viñas, ademais
de prados e unha parte a monte con eucaliptos e piñeiros.
Apúntanme que tamén se plantou tabaco,
pero non puiden confirmar este punto e pode que sexa un erro
relacionado cun suceso que veremos máis adiante.
 |
Anuncio 1919
|
Nesta época é propiedade de Serafín
Reboredo Blanco. Propietario da tenda “Al
buen gusto”, que
debía ser continuación doutra que tivera co seu fillo chamada “El
Siglo XX”. Xunto
con Francisco Crespo Rivas, propietario do xornal El
Pueblo. Tamén
foi redactor
de “La Opinión” e
administrador
de Consumos. En
1926 poría a finca en venta.
Nas seguintes décadas seguiría
empregándose como granxa de porcos e
explotación agrícola. Por referencias
orais sabemos que a principios dos anos 40 o caseiro, don Jesús, e a
súa esposa, dona Maria, que vivían sós na granxa porque non tiñan
fillos, saían todos os días co carro de cabalo a Vigo a recoller
lavadura para os porcos e sacos de pan reseso. Os nenos os perseguían
á volta pero nunca lles daban nin un chusco co que matar a fame
daqueles anos. Cando algún xornaleiro era
sorprendido comendo froita da finca, aínda que estivera no chan e
fora para os porcos, recibía uns vareazos.
En xaneiro de 1960 o Convento de Agrelo saltaría
aos xornais pola incautación por parte da Garda Civil de Vigo dos
seguintes artigos de contrabando: 365 caixas (182.500 paquetes) de
tabaco rubio de diferentes marcas, 208 despertadores e de mesa, 55
transistores e 140 pilas, 120 camisas de nailon
para home e 36 pistóns con camisa para coche. O
valor da mercancía, cun peso de 5.640 quilos, superaba os dous
millóns de pesetas. Daquela
o dono da finca, que pasaría a disposición xudicial, era coñecido
como don Joaquín, e tamén era propietario do Sete Torres, en Teis,
e do Hotel Alameda e o garaxe Militon, na praza Compostela, Vigo.
Pouco despois, a propiedade é adquirida por José Fernández, fundador
entre
outras empresas de
Pescanova en Chapela e
Zeltia en Porriño,
que a converte en granxa porcina. Xunto
ao enxeñeiro agrónomo Carlos del Río, en
1969,
introduce
o
kiwi en
Galicia plantando os primeiros cen exemplares nunha pequena finca en
Gondomar. Pouco despois tamén se plantaría kiwi en Agrelo. Chamada
orixinalmente Yang Tao (froita do Río Tang), recibiría o nome de
kiwi cando foi introducida en Nova Zelanda, pola súa semellanza coa
ave orixinaria daquel país. A publicación de Carlos del Río do
libro Kiwi, el fruto del futuro, provocou
unha revolución na agricultura galega.
O seguinte
propietario da
finca sería
Eulogio Gómez Franqueira, de Coren (Cooperativas
Orensanas),
que ampliaría
a produción do kiwi. Xa en 1982, na
parcela
de dúas hectáreas e media en Agrelo
colleita un total de 31.000 quilos.
A
apertura do mercado
abriu a posibilidade a plantar o kiwi noutras vilas.
 |
| Parte da propiedade do Convento de Agrelo na actualidade Foto: Antonio M. Verdeal |
En
1985 celebraríanse as primeiras xornadas sobre o kiwi en Vigo,
organizadas pola Consellería de Agricultura, Pesca e Alimentación,
a través da axencia de Extensión Agraria de Redondela,
e a Deputación de Pontevedra. Todos os actos terían lugar no Centro
Cultural da Caixa de Aforros de Vigo que, xunto coas entidades
anteriores, patrocinaba o certame. Apostábase así abertamente pola
alta rendibilidade
desta nova
froita fronte ás tradicionais plantacións de minifundio de millo,
patacas...
Nesta
época a finca de Agrelo pasa a mans de
Antonio Escuredo, propietario
de Frigolouro, que
seguiría mantendo a granxa
porcina e
apostando fortemente pola produción de kiwi.
Un
informe da
revista «Coren» de 1987 considera que "a
colleita de kiwi de 1986 foi a mellor do século".
Neste artigo recóllese que "tan
só nas cinco hectáreas que posúe Frigolouro en Redondela
cultiváronse
máis de 92.000 quilogramos, triplicándose a produción de 1985".
Na actualidade (2020) o edificio do convento apesares das numerosas
reformas sufridas ao longo dos anos mantén a súa estrutura, sendo
empregado pola escola hípica La Muralla. (42.296506, -8.599159)
Autor: Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Aportes Antonio M. Verdeal, Xosé Couñago, Susana Ricón, Manuel
Seijas e Carlos Couñago.
As Illas de San
Simón. Aproximación á súa historia. J. A. Orge Quinteiro. Ed.
Xunta de Galicia.1999.
Apuntamentos sobre o mosteiro de Vilavella (Redondela): Amado
González Cardama. Separata de estudios provinciais Nº15/2000 –
ISSN: 0211-5530
Catastro de
Ensenada de 1752
1840 Descripción
topográfico-histórica de la ciudad de Vigo, su ria y alrededores
1768 España
sagrada theatro geographico
Historia
de Vigo y su comarca.
José de Santiago y Gómez.
1809 Proezas del pueblo gallego. La muerte no fue su final.
Celestino Viéitez
1809 Proezas del pueblo gallego. Orgullo, gloria y honor.
Campaña napoleónica en Galicia. Celestino Viéitez.
Orgullo,
gloria y honor. La
provincia de Pontevedra en la guerra de la independencia. Celestino
Viéitez
USC>Clero>Mitra1758>
Mayordomía de Redondela>Páx. 56
El
Pueblo Gallego, La Noche...
La
Voz de Galicia
.%20Concha.%20Nativida,%20Irene,%20Deolinda,%20Manolo%20e%20outros.%20Foto%20cedida%20por%20ConchaOFM.jpg "Cardando la en Zacande. Foto cedida por Concha-Obradoiro Fernando Monroy")
