Personaxes 2ª metade do S.XX (2). Nené, "el último chorizo"

 

Nené, entroido no Centro Recreativo e Cultural, 1977. Foto: Cal3

       Nené era un delincuente habitual especialista en furto e timos a pequena escala, con numerosas entradas e saídas do cárcere, protagonizando numerosas anécdotas. Segundo contan xa de mozo apuntaba maneiras e facía "desaparecer" os xeados do Café de Triscallo, o que obrigou ao dono a poñerlle unha cadea á neveira. Como nunca tivo coche estafaba aos taxistas e ao chegar a Redondela lles contaba que o seu pai era o dono do bar Lisboa. Coa escusa de ir pedirlle cartos para pagar a carreira, entraba no bar e saía pola porta de atrás.

       Durante un tempo, gañouse a vida vendendo uns barquillos nas festas, feiras ou no pavillón ao grito de:

Al rico parisieeeeé.

Parisié rico,

rico parisié.

       Cando lle quedaban poucos dicía:

Me quedan dos

Cáceres y Badajoz,

si me quedaran más dos

no las vendía ni dios.

   
       Por suposto, en canto os vendía aparecía con outra bandexa chea. Este oficio valeulle un novo alcume e durante un tempo a xente lle chamou Nené Parisié.

       Outra das súas fontes de ingreso era a recuperación de obxectos roubados. Por unha módica recompensa sempre lograba que "aparecera" o subtraído dicindo que o culpable era un de fóra. A vítima quedaba contenta porque a perda era moito menor, pero coa dúbida de se non sería o propio Nené o autor dos feitos.

        As veces facía trasnadas tan só por divertirse. Nunha ocasión apostoulle a un "colega" que lle gañaba correndo ata o final da rúa. O outro confiado botouse a correr, saíndo Nené tras el gritando: -"¡Al ladrón, al ladrón!".

        Un timo orixinal foi cando lle encargou un trompo "especial" a Sesé Fernández. Con el foi á Alameda onde organizou un campionato de trompos, previa inscrición aportando unha certa cantidade. Os cartos recadados repartíanse entre os tres primeiros. Unha vez que se apuntou unha chea de xente, fixo un círculo duns dez metros de diámetro. ¡Que sorpresa levaron todos cando sacou o seu enorme trompo cunha "saída" que rebotaba nos xardíns! Gañou o campionato sen problemas embolsándose o maior premio.

         Outro dos seus timos era ir polas feiras vendendo rifas que nunca tocaban. Para desprazarse soia buscar un "taxista" co que repartía parte das súas ganancias. Unha vez reclamáronlle un premio, tratábase dun paraugas, polo que Nené asegurou que non había problema. Acercouse ao paraugueiro dun bar e entregou o "premio" ao afortunado.

        Unha vez mirou a unha señora maior que coñecía cargada coa compra. Quitándolle as bolsas da man, ofreceuse a subirlla á casa para que non fora tan cargada. A veciña que coñecía os seus antecedentes, cunha mistura de incredibilidade e temor, non soubo dicirlle que non. Unha vez no piso ofreceulle unha propina, pero el rechazouna pedindo, iso si, usar un momento o baño, non podendo novamente negarse a señora. Nené tardaba e tardaba, e os temores da pobre muller aumentaban. De súpeto, sae pola porta dando as grazas e a señora queda pasmada ao darse conta que Nené... ¡DEUSE UN BAÑO!

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Aportes orais.

Personaxes 2ª metade do S.XX (1). Douglas

        Era da familia dos Cochechos e dos Pintantes. Naceu cun pé máis curto que o outro e ademais era gangoso. O que para outros podería ser unha desgraza para el era unha vantaxe, xa que ninguén se atrevía a pegarlle. Cando se metía con alguén e se pasaba da raia dicía -"¿Como me vas a pegar se es máis forte e eu son un coxo, non te da vergoña?"; e así librábase dunhas labazadas.

        Traballou na fábrica de Regojo, onde se metía coas mulleres dicíndolle piropos e outras lindezas máis subidas de ton, tales como que pasaran dunha en unha ó baño que lles ía facer un favor. Cando o seu encargado lle reprochou a súa actitude, dixo na súa defensa: -“¿Que queres que faga? Elas métense comigo e eu que son, ¿un home ou un cabalo?”

         Nunha ocasión na que O Veneno tiña un conflito polas terras coa súa nai, Douglas en vinganza, colleu unha pistola enferruxara que atopara cavando na súa veiga, e obrigouno a meterse nunha cuneta, a carón da igrexa de Vilavella, que estaba ateigada de auga. Na axuda do pobre Veneno acudiu o Policía Municipal Ferpello. Pero non se deixou amedrentar e obrigou a Ferpello a meterse tamén na cuneta O pobre municipal tan só puido dicir:-“Estás jodido estaste a meter coa autoridade.” Ao que Douglas respondeu: -“Jodidos estades vos que estades na cuneta”. Pouco despois iría a garda civil a casa do delincuente a requirirlle que entregara a arma. -“Hai a tedes, esta toda esferruxada.” Os axentes rían tanto, que nin sequera o detiveron.

         Durante unha tempada Douglas andaba polas rúas cunha machada no cinto. Cando lle preguntaban porqué a levaba, contaba: -“¡Vou rachar ó meu irmán! Eu andaba a entrarlle na bodega por unha xanela pequena para beberlle o viño, máis deuse conta que o barril estaba a baleirarse e deume unha malleira. Eu dicíalle, -¡Irmán, non me pegues! E el contestaba, -¡Nin irmán nin hostias! ¡Que malleira me deu, que malleira!”

         Noutra, sorprendérono tentando entrar nunha casa. Os veciños acoderon co que tiñan á man: fouces, machados..., e cando atoparon a Douglas subido a unha viña, este dixo: -“¿Que roubar, nin roubar? Eu o que quero é pinar á filla, pero a desgraciada non abre a fiestra”.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Aportes orais.

Personaxes 1ª metade do S. XX (4)-Manel Chichí

    

Foto publicada en Tramancazos.

        Manuel Montero Iglesias. Tipo peculiar da vila. Home coas facultades psíquicas mengoadas, pero de carácter alegre e cariñoso. Era coidado pola súa curmá Juana Montero, durmindo na rúa Cruceiro. Tiña predilección polos puros e cando lle regalaban un desfacíase en reverencias. Cando miraba a alguén fumando pedíalle a cabicha e se o outro accedía pregáballe: -"Xa está, non fumes tanto que non me deixas nada, para xa...", e así seguía ata que por cansazo lle daban o puro. Nunha ocasión a un home delgado que fumaba un puro grande díxolle: -"¿Que fas? Non ves que non tes peito. Damo a min que son máis home."

        Estas historias gardan similitudes coas protagonizadas por unha personaxe da novela de Castelao Os dous de sempre. Inspirouse o escritor nas falcatruadas de Manel Chichí ou foi a tradición oral a que engrandeceu a súa figura outorgándolle feitos sacados do libro?

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Antonio Ocampo Otero. Doctor en Medicina y Cirugía. Bodas de Oro (1939-1989)

19810618049 Faro de Vigo-Entrevista a José Fontenla Cal

Aportes orais.

Tramancazos.

 

   

Personaxes 1ª metade do S. XX (3)-Enrique Borrajo, Quirico e Leirón

  
    Na primeira metade do s. XX a estes tres adicáronlle unha copla:

Enrique Borrajo, Quirico y Leirón

son los tres personajes que hay en la estación

Leirón, limpiabotas, saca mucho brillo

y si el cliente se descuida, le limpia el bolsillo.

         

        Como queda dito Leirón era limpabotas. Entre as falcatruadas que facía un día quitoulle o sable a Alfredo "Desenvaina", garda municipal que con ese mesmo sable ameazaba aos rapaces. Perseguido polo policía tiroullo a unha finca propiedade da señora Filomena, ao lado do edificio onde estaba Telégrafos e detrás da antiga Oficina de Correos.

Enrique Borrajo, conduciu durante moitos anos á Coca.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Antonio Ocampo Otero. Doctor en Medicina y Cirugía. Bodas de Oro (1939-1989)

Personaxes. 1ª metade s. XX (2)-Os bromistas de Cedeira

Nun xornal de 1926 atopei a seguinte noticia:

          "Según dicen de Redondela, el pasado domingo se atraparon una regular borrachera los vecinos de Cedeira Juan y Gonzalo Borjes, José Vicente Pérez Rodríguez, Juan Toracido y Jesús Pernas. La "paplina" dioles por gastar unas cuantas bromas a sus convecinos. Primero cogieron una escalera de mano en una obra en construcción y la atravesaron en la carretera, estando a punto de chocar con ella un automóvil. Cogieron luego un carro del país propiedad de Salvador Rodríguez, y lo dejaron a la puerta de la casa del alcalde, con cuatro nasas de pescar langostas que hurtaron a un vecino. Por último, se fueron a la cuadra del Taracido y sacaron un pollino que llevaron ante la casa del Teniente alcalde D. Andrés López, donde le dejaron atado del ronzal al llamador de la puerta. Los borrachos se divirtieron viendo como el pollino daba golpes al llamador cada vez que agitaba la cabeza. Una pareja de la guardia civil puso fin a estas "lindas" bromas, deteniendo a los borrachos".

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Galiciana=> El Diario de Pontevedra

Personaxes. 1ª metade s. XX (1)-Esganadí, Pena, Darrosa, Cacá...

Pena, Diego e De la Rosa. 1963, Faro de Vigo

        Unha cuadrilla formada por Jaime Esganadí, Manolo Pena, José Darrosa e Diego Cacá, entre outros, sempre andaban armando leas cando eran novos. Un día foron a Amoedo cinco ou seis cunha cinta métrica e comezaron a facer medicións polas fincas. Os veciños alarmados preguntaron que estaban a facer e eles contestaron que ían a facer unha nova estrada. Os donos dos terreos procuraron entón convencelos de que desviaran a estrada por outro lado invitándoos a viño, comida e o que fixera falta. O timo continuou varios días ata que un os recoñeceu e lle dixo ós afectados que eran uns farsantes de Redondela. Non lles quedou máis remedio que escapar como puideron dos alporizados veciños que os querían matar.

         Tamén simularon en Redondela o inicio das obras na Ribeira, cando o mercado que alí se facía non tiña un tellado que protexera da choiva. Os veciños encantados coa noticia chegaron a darlles "Vivas", pero do que pasou despois preferían non lembralo.

         Noutra ocasión na taberna de Nador convenceron a un coitado de que levaba os zocos do revés. O pobre do home ó chegar ó cemiterio dos Eidos non podía máis. Ao darse conta da broma volveu correndo ao bar, pero os outros xa marcharan.

         Doutra estenderon o rumor de que Ramón el Habanero morrera. O pobre do home estaba tranquilamente na súa finca, mentres a xente ía dar o pésame á súa casa.

Para rematar dicir que Diego Cacá conduciu durante moitos anos á Coca, pola súa banda, Jaime Esganadí formou parte do primeiro equipo de fútbol da vila en 1907, o Redondela F. C., sendo considerado "especialista en zancadillas cuando había que tumbar al contrario".

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Redondela, crónica dun tempo pasado. A Segunda República e o primeiro franquismo. Gonzalo Amoedo e Roberto Gil. Edicións do Castro 2002.

Faro de Vigo

As festas da Coca da primeira metade do S. XX

         Foron moitas as personaxes que marcaron as festas da Coca na primeira metade do s. XX. A famosa churreira Doña Petra instalaba sempre con antelación o seu posto na Xunqueira. Ata a súa morte non se soubo o segredo do seu éxito, que era botarlle unhas gotas de anís aos seus churros, que cobraba a perro chico a unidade. Esta muller casara nada menos que sete veces.

Outra personaxe era Tu-tu, vendedor de limoada que gritaba:-"Vendo agua, para beber vino". Cobraba a perro chico o vaso, que despois lavaba nun caldeiro con auga pouco clara. Tamén estaba Pepiño "Lucero", mozo de Ponteareas que viña todos os anos. Soia ir bailando diante de todas as orquestras e encargábase de sacar a bailar a todas as rameiras que viñan de Vigo.

Entre as actuacións estaba unha sala de varietés chamada "Traga estopa", na que as artistas estaban tan morriñosas que se lle vían saltar as pulgas. A actuación custaba un patacón e media ducia de persoas cantaban, bailaban e realizaban exercicios ximnásticos. Tamén soia vir un circo, como o Hermanos Alcaraz, que era ao aire libre e tan só tiña toldo ao redor. Outras atraccións para os máis cativos eran unhas rodas con cabaliños que había que empuxar coas mans, unhas barcas, uns monos...

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Antonio Ocampo Otero. Doctor en Medicina y Cirugía. Bodas de Oro (1939-1989)

19810618049 Faro de Vigo-Entrevista a José Fontenla Cal

“¡Mañana calor!”.

Facebook Mweslee

         Nun tempo en que as eleccións municipais sempre remataban con Xaime Rey ocupando a Alcaldía, alguén tivo a ilusión de romper con esta situación facendo campaña por un candidato alternativo. Deste xeito amenceu Redondela chea de carteis como o que acompaña estas liñas. Nel aparece “o Arosa” coa lenda "Por un mañana con calor", facendo alusión á frase “¡Mañana calor!” que a miúdo emprega este personaxe da vila. Por desgraza, ao non presentarse oficialmente os seus votos foron declarados nulos, quedándonos para sempre a dúbida de cantos recibira. Unha inxustiza máis. ¡Reforma do sistema electoral XA!

Autor: Juan Migueles