Monte Mirallo (Monte Penide) (IV). Chan da Cruz.

 

Petróglifos de Chan da Cruz. Foto: J. Migueles

Petróglifos de Chan da Cruz.

Gran afloramento granítico que podemos dividir en seis grandes rochas ou partes. Dotado de pasarelas e paneis informativos:

- ROCHA 1: Rocha plana situada a nivel do chan:

-Motivo nº1: Dous círculos concéntricos (o maior de 30 cm.) cunha cova central (8 cm.) rodeada por 6 ou 7 coviñas. Da cova central parte unha liña curva duns 25 cm.

-Motivo nº2: Óvalo de 20 x 13 cm. con 3-4 coviñas no seu interior de 1-2 cm.

-Motivo nº3: Combinación de 2 círculos concéntricos (o maior de 20 cm.) con, cando menos, 3 coviñas centrais. Incompleto pola rotura da pedra.

-Motivo nº4: Tres coviñas aliñadas e unha máis cun pequeno apéndice.

-Motivo nº5: Restos de unha figura cuadrangular.

-Motivo nº6: Círculo de aprox. 30 cm. cunha coviña central e un apéndice lonxitudinal exterior de 20 cm. 

 

Foto: J. Migueles

 

-ROCHA 2: Cando menos 9 pequenas cruces de 11 x 11 cm.).

 

Cruces. Foto: J. Migueles

-ROCHA 3: Unha gran cruz de 64 por 64 cm. cun ancho de 9-11 cm. e unha profundidade de 5 cm. Completa o conxunto unha cova de 10 cm. 

 

Cruz que da nome ao lugar. Foto: J. Migueles

 

-ROCHA 4: Plano vertical da roca anterior. Dous motivos circulares unidos por un apéndice lonxitudinal. O primeiro un círculo de aprox. 28 cm. de diámetro, atravesado por una diaclasa natural e o segundo, unha combinación circular formada por tres círculos concéntricos (aprox. 27 cm.). 

Combinacións circulares en plano vertical. Foto: J. Migueles

 

 

-ROCHA 5: Un gran semicírculo (duns 70 cm.) cheo de coviñas. A carón del un resalte da pedra ten unha liña circular con 6-8 coviñas no interior. A uns 65 cm. hai un “cruciforme antropomorfo" de 20 x 12 cm.

 

Figura antropomorfa. Foto: J. Migueles

 

-ROCHA 6: A uns 2.25 m. da gran cruz gravada:

- Motivo 1: Tres círculos duns 24 cm.

- Motivo 2: Grupos de coviñas aproveitando o resalte da rocha-

- Motivo 3: Grupo de tres círculos concéntricos de 24 cm.

- Motivo 4: Grupo dunhas cinco coviñas.

- Motivo 5: Coviña rodeada dun ancho suco.

 

Un dos paneis de Chan da Cruz. Foto: J. Migueles

Localización: 8.637714637 42.268093249

Petróglifo de Chan da Cruz 2.

Gran afloramento granítico (13,60 m x 18,70 m). Distínguense tres franxas en dirección N-S nas que se poden observar numerosas coviñas de diferentes tamaños, desde apenas 1 cm. de diámetro cata os 5 cm de diámetro e 1 cm de fondo. Tamén podemos observar unha cova de maiores dimensións (10 cm de diámetro e 4 cm de profundidade). Preto desta hai dous rebaixes, quizais naturais, que poderían ser muíños.

Localización: 42.268889, -8.638833

Chan da Cruz 2. Foto: J. Migueles

Chan da Cruz 2. Foto: J. Migueles

Chan da Cruz 2. Foto: J. Migueles

Mámoas de Chan da Cruz.

No Chan da Cruz hai contabilizadas 30 mámoas que terán continuidade pola parroquia de Cabeiro e polo monte Vixiador, con numerosas mámoas tamén na parroquia de Candeán (Vigo). Na parroquia de Chapela existiu tamén unha mámoa preto do campo de fútbol que foi destruída. Nela atopáronse numerosas puntas de frecha que se atopan en mans privadas.

 

Campo de mámoas de Chan da Cruz tralos traballos de tala de 2024. Foto: J. Migueles

 

Entre as mámoas de Chan da Cruz a máis destacada é a Mámoa do Rei, nome dado cando foi catalogada, antigamente era chamada Pedra do Couto, por ser empregada como linde parroquial, de feito, aínda podemos ver unha cruz nunha das súas pedras. A esta mámoa pódese chegar en coche e conta cun panel explicativo. Pode empregarse como punto de partida de numerosas rutas: cara o Castro de Negros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/o-castro-de-negros.html ), cara a senda do río Fondón ou cara os petróglifos do monte Penide (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/monte-penide-monte-mirallo.html ).

Mámoa do Rei. Foto: J. Migueles

Outra das mámoas de Chan da Cruz. Foto: J. Migueles

Cabalos na Mámoa do Rei. Foto: J. Migueles

Localización da Mámoa do Rei e mámoas máis próximas. A Citania S. L.

Rutas por Monte Mirallo Xosé Couñago:

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/05/ruta-arqueoloxica-e-paisaxistica-de.html )

Monte Mirallo (Penide) (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/monte-penide-monte-mirallo.html )

1 Coto Fenteira (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-i-coto.html )

2 Poza da Lagoa (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-ii-poza-da.html )

3 Chan do Rato, Porteliñas e Coto da Rola (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iii-chan-do.html )

4 Chan da Cruz (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iv-chan-da.html )

5 Castro de Negros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/o-castro-de-negros.html )

6 Coto do Corno (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-vii-coto-do.html )

 

 

Mapa do Patrimonio Arqueolóxico de Redondela

https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1H4p5MqFehMbWImfzqYxL5yz042_xedYd&usp=sharing

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Internovas. Historias de Redondela (Web desaparecida)

Elementos da prehistoria de Redondela. Xosé Couñago.

A lámina de sílex de Monte Penide. X. C. Abad Gallego.

A arte rupestre prehistórica do Concello de Redondela. Fernando Javier Costas Goberna.

SEREN

Nº3. Redondela da Prehistoria á Romanización. Rafael Mª Rodríguez Martínez.

Anuario del Cuerpo Facultativo de Archiveros Bibliotecarios y Arqueólogos. 1934 nº 2: Los petroglifos de Monte Penide y los estudios sobre arte rupestre gallego-portugués. Fermín Bouza Brey.

Petroglifos y asentamientos el caso de Monte Penide. R. Fábregas Valcarce, con la colaboración de X. Carballo Arceo y V. Villoch Vázquez. Valladolid: Universidad. Área de Historia del Arte, Áreas de Prehistoria y Arqueología. 1998.

Trisquel. Archivos del patrimonio histórico gallego. Julio Fernández Pintos.

Monte Mirallo (Redondela). Arqueoloxía e lendas deste espazo natural de Redondela. Xosé Couñago. https://montepenide.wordpress.com/

Petroglifos y asentamientos: El caso del Monte Penide (Redondela, Pontevedra). R. Fábregas Valcarce e outros.

Redondela arqueológico-etnográfica. Jose Manuel Hidalgo. http://redondelaarqueologica.blogspot.com/

Museo Virtual Monte Penide Prehistórico. A Citania S. L., Xurxo Constela. (Web desaparecida)

Plan Básico Autonómico.

 

Monte Mirallo (Monte Penide) (II). Poza da Lagoa

 

O Cocodrilo. Foto: J. Migueles.

     

    Nas inmediacións da área de lecer Poza da Lagoa entramos no camiño deixando as mesas á nosa esquerda. No primeiro cruce xiramos á dereita e atopamos unha mámoa e un pouco mais alá, un miradoiro natural á Ría de Vigo, coñecido popularmente como O Cocodrilo pola forma dunha rocha, na que existe unha cruz de termo. 

        Se houbéramos seguido o sendeiro de fronte, achegámonos á poza que da nome ao lugar e un pouco máis adiante os petróglifos da Poza da Lagoa, nos que destacan os antropomorfos e a representación de armas.

        Na estrada fronte á caseta forestal sae unha pista de terra. No seu inicio atopáronse restos cerámicos que dan conta da existencia dun asentamento prehistórico.

Poza que da nome ao lugar. Foto: J. Migueles

 

 

 Mámoa Poza da Lagoa:

        Sen sinalizar.

Mámoa da Poza da Lagoa. Foto: J. Migueles

Petróglifos Poza da Lagoa. Grazas a unha intervención por parte do Concello de Redondela contan con pasarelas e paneis explicativos.

Petro Poza da Lagoa 1: -8.646839659 42.273998927

Conxunto formado por 5 rochas.

 

Poza da Lagoa 1. Foto: J. migueles

 

ROCHA 1: Presenta dous conxuntos de motivos.

-Conjunto nº 1: circunferencia duns 50 cm. de diámetro con dúas coviñas no seu interior de 3 e 4 cm.

-Conjunto nº 2: conxunto de cinco coviñas con diámetros de: 4, 4, 5, 6 e 8 cm.

ROCHA 2:

-Motivo nº 1: cruciforme con base "pseudocircular" (22 por 10 cm.).

-Motivo nº 2: cruciforme con base triangular enmarcado por dúas liñas (20 por 8 cm.).

-Motivo nº 3: figura "pectiforme" con seis dentes (20 por 9 cm.).

Poza da Lagoa 1. Agresión, gravado marcado con xiz. Foto: J. Migueles

Panel Petróglifos da Poza da Lagoa 1. Foto: J. Migueles

 

ROCHA 3:

As referencias bibliográficas dan conta dun reticulado, trazos curvos e unha coviña, (de 8 cm. de diámetro) esta última é a única que pode verse con claridade.

ROCHA 4:

-Motivo nº 1: círculo de 33 cm. de diámetro con outro de menor tamaño (10 cm.) no seu interior (non exactamente centrada) do que parte un apéndice, en dirección NE, de 34 cm. Dentro do círculo grande tamén hai unhas cinco coviñas de 3 cm. de diámetro e no centro do círculo pequeno unha coviña do mesmo tamaño cas anteriores.

-Motivo nº 2: cadrado de esquinas redondeadas, de 22 por 18 cm., cunha coviña central de 2 cm. de diámetro.

ROCHA 5:

Liña curva, duns 50 cm. de lonxitude, na que se xuntan tres tres liñas cortas (de 17, 20 e

22 cm.) e outro elíptica con un suco recto no seu interior duns 18 cm.; o conxunto está situado entre varias diaclasas naturais.

Petro Poza da Lagoa 2: -8.647133822 42.274050986

Conxunto formado por tres pedras que forman parte do mesmo afloramento granítico.

 

 

Poza da Lagoa 2. Calco.

ROCHA 1:

Hai rexistrados doce motivos con representación de armas, sendo posible que existan máis:

-Motivo nº 1: coviña de 4 cm.

-Motivo nº 2: coviña de 7 cm.

-Motivo nº 3: puñal de forma triangular con empuñadura de 50 cm.; base do triángulo: 24 cm.

-Motivo nº 4: forma triangular incompleta (restos dunha alabarda?); lonxitude 20 cm.; base do triangulo: 17 cm.

-Motivo nº 5: alabarda (22 cm. x 17 cm.) con un mango de 64 cm.

-Motivo nº 6: sucos sen identificar.

-Motivo nº 7: alabarda (20 cm. x 16 cm.) con un mango de 42 cm. Remata noutra figura de forma oval de 25 por 12 cm. (posible machado)

-Motivo nº 8: puñal de folla lanceolada con empuñadura de 35 cm.

-Motivo nº 9: alabarda (long.: 20 cm.; base: 18 cm.) con un mango de 74 cm. (en realidad é unha diaclasa natural).

-Motivo nº 10: conxunto de sucos sen identificar.

-Motivo nº 11: sucos sen identificar (posible puñal).

-Motivo nº12: cazoleta oval de 8 por 6 cm.

- Motivo nº 13: sucos sin identificar con una cazoleta de 4 cm.

Alabardas e coitelos. Foto: J. Migueles.

 

ROCHA 2: s.

-Motivo nº1: conxunto de 8 coviñas (de 3-4 cm.) aliñadas en dúas filas de 3 e unha de 2.

-Motivo nº 2: cazoleta oval de 9 por 7 cm. Con un conxunto de sucos rectos e curvos nos que non se identifica ningunha figura concreta (60 x 80 cm.).

-Motivo nº 3: alabarda "dobre"; a primeira aproveita unha diaclasa natural (20 cm. x 10 cm.) cun posible mango duns 66 cm.; a segunda (24 x 10 cm.) cun mango duns 37 cm.

ROCHA 3:

-Motivo nº 1: coviña ovalada de 9 por 7 cm.

-Motivo nº 2: coviña de 6 cm.

-Motivo nº 3: espada ou puñal duns 60 cm. cunha anchura máxima de 17 cm.

-Motivo nº 4: espada ou puñal incompleto (só se distingue a folla duns 38 cm.

-Conxunto nº 5: Gran circunferencia de 2.60 m. de diámetro que no su interior ten outros sucos rectos formando segmentos e ángulos; polo tipo de suco parecen ser de factura más o menos recente.

 

Circunferencia e liñas. Foto: J. Migueles.

Petro Poza da Lagoa 3: -8.647283971 42.273904267

Cortada por traballos de cantería. Motivo circular de aprox. 36 cm. apenas visible, contendo trece cazoletas de 3-5 cm. diámetro.O sedimento de terra e musgo impide ver a totalidade da rocha.

A 3.50 m. al E, hai unha pena cunha cova de 15 cm. de diámetro.

Poza da Lagoa 3. Foto: J. Migueles.

Petro Poza da Lagoa 4: -8.647241631 42.273918074

Puñal de 53 cm. x 13 cm. de ancho. O mango de 8 cm. 

 

Poza da Lagoa 4. Calco.

Poza da Lagoa 4. Foto: J. Migueles

Petróglifos da Poza da Lagoa 2, 3 e 4

Xacemento Poza da Lagoa: -8.644444294 42.273108024

Xacemento prehistórico ao aire libre do que temos constancia do achado de fragmentos cerámicos bastante rodados e de pequeno tamaño, que parecen ser de época prehistórica (Edad del Bronce?). Xa foran localizados más restos cerámicos e líticos en traballos de prospección anteriores (FABREGAS-1997).

Rutas por Monte Mirallo Xosé Couñago:

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/05/ruta-arqueoloxica-e-paisaxistica-de.html )

Monte Mirallo (Penide) (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/monte-penide-monte-mirallo.html )

1 Coto Fenteira (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-i-coto.html )

2 Poza da Lagoa (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-ii-poza-da.html )

3 Chan do Rato, Porteliñas e Coto da Rola (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iii-chan-do.html )

4 Chan da Cruz (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iv-chan-da.html )

5 Castro de Negros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/o-castro-de-negros.html )

6 Coto do Corno (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-vii-coto-do.html )

Mapa do Patrimonio Arqueolóxico de Redondela:

https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1H4p5MqFehMbWImfzqYxL5yz042_xedYd&usp=sharing

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Internovas. Historias de Redondela

Elementos da prehistoria de Redondela. Xosé Couñago.

A lámina de sílex de Monte Penide. X. C. Abad Gallego.

A arte rupestre prehistórica do Concello de Redondela. Fernando Javier Costas Goberna.

SEREN

Nº3. Redondela da Prehistoria á Romanización. Rafael Mª Rodríguez Martínez.

Anuario del Cuerpo Facultativo de Archiveros Bibliotecarios y Arqueólogos. 1934 nº 2: Los petroglifos de Monte Penide y los estudios sobre arte rupestre gallego-portugués. Fermín Bouza Brey.

Trisquel. Archivos del patrimonio histórico gallego. Julio Fernández Pintos.

Monte Penide (Redondela) Xosé Couñago.

Petroglifos y asentamientos: El caso del Monte Penide (Redondela, Pontevedra). R. Fábregas Valcarce e outros.

Redondela arqueológico-etnográfica. Jose Manuel Hidalgo.

Museo Virtual Monte Penide Prehistórico. A Citania S. L., Xurxo Constela. http://montepenideprehistorico.com/es/index.html

Plan Básico Autonómico.

Os calcos dos petróglifos foron facilitados na ruta guiada celebrada o 12 de outubro do 2008, organizada pola Consellería de Cultura e Deporte, e a do Medio Rural, a excepción do calco da Poza da Lagoa no que aparecen formas humanas, recollida na páxina Internovas. 

 

Monte Mirallo (Monte Penide) (I). Coto Fenteira.

 

 

Coto Fenteira coa néboa entrando pola ría. Foto: J. Migueles

 

        Coto Fenteira, na parroquia de Cedeira, converteuse nun lugar moi visitado pola colocación do chamado "Mellor banco do Mundo", imitando ao colocado en Ortigueira e que daría pé á “moda” de colocares bancos nos montes. O seu principal atractivo son as súas vistas, dando a sensación de que podes caer na Ponte de Rande.

       

 

Vistas desde Coto Fenteira. Foto: J. Migueles

         A recente instalación dun área de lecer con mesas por parte da Comunidade de Montes de Cedeira e a proximidade dos muíños do Rego das Cabras ou Río Maior (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/muinos.html ) , que separa Cedeira de Trasmañó, son outros atractivos da zona. Como boa parte do Monte Mirallo (popularmente Penide), está inzado de restos arqueolóxicos como veremos a continuación:

 

 

Xacemento de Coto Fenteira.

        No corte realizado para construír un campo de fútbol, que nunca chegaría a rematarse, atopáronse restos cerámicos. Isto demostra a existencia dun antigo asentamento. A diferencia dos castros, na que as vivendas eran construídas en pedra, aquí falaríamos de casas que probablemente serían de adobe (realizadas con barro e madeiras), polo que non existen restos das mesmas.

 

 

 

Mámoa Coto Fenteira: 42.278805705, -8.648388498

Mámoa de Coto Fenteira á esquerda do camiño. Foto: J. Migueles

Petróglifo Coto Fenteira 1: 42.279909194, -8.648473217

Motivo nº1: óvalo de 28 por 12 cm. unido a unha diaclasa natural, podería representar un machado con mango.

Motivo nº 2: figura sen forma concreta, tamaño aproximado de 55 por 45 cm.

 

Petróglifo Coto Fenteira 2: 42.278771168, -8.648188523

Círculo de 30 por 24 cm. de forma ovoide con 8-9 coviñas de 2 cm. 

 

Petróglifo Coto Fenteira 2. Foto: J. Migueles.

Petróglifo Coto Fenteira 2. Foto: J. Migueles.

Petróglifo Coto Fenteira 3: 42.279191677, -8.649447444

Círculo de 20 cm. cun apéndice lonxitudinal duns 15 cm.

 

Petróglifo Coto Fenteira 4: 42.2783397447, -8.64930868149

Muíño navicular.

 

Petróglifo Coto Fenteira 4. Foto: J. Migueles.

Petróglifo Coto Fenteira 4. Foto: J. Migueles.

Outro achado sen catalogar:

Petróglifo A:

Rocha alongada cunha cova duns 5 cm. en cada estremo.

Petróglifo Coto Fenteira A. Foto: J. Migueles.

Rutas por Monte Mirallo Xosé Couñago:

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/05/ruta-arqueoloxica-e-paisaxistica-de.html )

Monte Mirallo (Penide) (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/monte-penide-monte-mirallo.html )

1 Coto Fenteira (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-i-coto.html )

2 Poza da Lagoa (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-ii-poza-da.html )

3 Chan do Rato, Porteliñas e Coto da Rola (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iii-chan-do.html )

4 Chan da Cruz (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iv-chan-da.html )

5 Castro de Negros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/o-castro-de-negros.html )

6 Coto do Corno (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-vii-coto-do.html )

Patrimonio arqueolóxico

https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1H4p5MqFehMbWImfzqYxL5yz042_xedYd&usp=sharing

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Internovas. Historias de Redondela

Elementos da prehistoria de Redondela. Xosé Couñago.

A lámina de sílex de Monte Penide. X. C. Abad Gallego.

A arte rupestre prehistórica do Concello de Redondela. Fernando Javier Costas Goberna.

SEREN

Nº3. Redondela da Prehistoria á Romanización. Rafael Mª Rodríguez Martínez.

Anuario del Cuerpo Facultativo de Archiveros Bibliotecarios y Arqueólogos. 1934 nº 2: Los petroglifos de Monte Penide y los estudios sobre arte rupestre gallego-portugués. Fermín Bouza Brey.

Trisquel. Archivos del patrimonio histórico gallego. Julio Fernández Pintos.

Monte Penide (Redondela) Xosé Couñago.

Petroglifos y asentamientos: El caso del Monte Penide (Redondela, Pontevedra). R. Fábregas Valcarce e outros.

Redondela arqueológico-etnográfica. Jose Manuel Hidalgo.

Museo Virtual Monte Penide Prehistórico. A Citania S. L., Xurxo Constela.

Plan Básico Autonómico.

Os calcos dos petróglifos foron facilitados na ruta guiada celebrada o 12 de outubro do 2008, organizada pola Consellería de Cultura e Deporte, e a do Medio Rural.

Monte Mirallo (Monte Penide) (III). Chan do Rato, Porteliñas e Coto da Rola.

 

 

Vistas desde Chan do Rato. Foto: J. Migueles

 

        Se seguimos pola estrada desde a área de lecer Poza da Lagoa cara a Trasmañó chegamos a un miradoiro natural coñecido como Chan do Rato onde hai petróglifos (aínda que moitos lle chaman Coto da Águia, topónimo que da nome a un restaurante que hai moi preto de alí). Se subimos ao monte por un camiño da esquerda atopamos os petróglifos das Porteliñas, no que o máis visible son os muíños naviculares e un pouco máis lonxe os petróglifos do Coto da Rola. Este último nome é un erro, xa que ese coto está máis ao oeste, en realidade están no Coto da Cavada Nova.

        Seguindo sempre o mesmo sendeiro chegaremos a Chan da Cruz, onde veremos un gran afloramento rochoso inzado de petróglifos. Esta estación conta con pasarela e con paneis informativos, se ben é certo que os vellos calcos expostos só amosan unha parte dos gravados existentes.

Chan do Rato (Coto da Aguia)

Petróglifo Chan do Rato 1: -8.648690838 42.272273551

Desaparecido ao ser tapado pola estrada que da acceso a un restaurante.

-Motivo nº1: combinación de tres círculos concéntricos (posible espiral?) duns 45 cm. de diámetro y radio que sale en dirección W, superando apenas el círculo exterior.

-Motivo nº 2: Combinación moi desgastada de dous círculos concéntricos de aprox. 25 cm. de diámetro.

Entre os dous motivos hai unha coviña de 3 cm.

 

Chan do Rato 1. Calco publicado en Monte Penide Prehistórico

Chan do Rato 1. Foto: Monte Penide Prehistórico

 

Petróglifo Chan do Rato 2: -8.649795941 42.271845979

Motivo circular irregular (24 cm. de diámetro) con cinco coviñas de 3-4 cm. no interior.

Na mesma rocha hai grabadas unhas letras, de factura recente: "LA. . .M".

Chan do Rato 2. Foto: J. Migueles.

Cochos

        Por baixo destes petróglifos atopei un cocho. Pequena construción abovedada da que non se sabe a ciencia certa a súa utilidade. Construcións deste tipo poden ser acubillo de pastores, pero coido que neste caso o espazo é bastante reducido. 

 

Cocho. Foto: J. Migueles

        Moi preto, dentro do peche dunha casa, déronme conta dun segundo cocho, polo que un día haberá que preguntar aos donos a súa función.

 

Cocho. Foto: M. A.

As Porteliñas

Petróglifo As Porteliñas 1: -8.648325064 42.271733202

-Motivo nº 1: 9 coviñas de 3 cm. formando un círculo de 26 cm. diámetro.

-Motivo nº 2: Cruz latina de factura recente de 60 x 40 cm. cunha cova no centro de 6 cm. de diámetro.

 

Porteliñas 1. Foto: J. Migueles

 

Petróglifo As Porteliñas 2: -8.646795447 42.271972522

Gran rocha plana lixeiramente inclinada con numerosos motivos.

-Motivo nº1: Dúas covas de 6 e 4 cm. de diámetro separadas entre sí por 8 cm.

-Motivo nº2: Grupo de cinco coviñas.

-Motivo nº3: Grupo de once coviñas de aprox. 3 cm.

-Motivo nº4: Coviña rectangular ("naviforme") de 40 x 18 cm. con dúas coviñas semicirculares a carón dos lados menores.

-Motivo nº5: Dúas coviñas de 5 e 8 cm. de diámetro separadas entre sí por 10 cm.

-Motivo nº6: Coviña rectangular ("naviforme") de 30 x 20 cm. con 2 coviñas semicirculares a carón dos lados menores.

-Motivo nº7: Óvalo de 34 x 25 cm. cheo de coviñas.

-Motivo nº8: Coviña de 10 cm. de diámetro.

-Motivo nº9: Combinación de 2 círculos concéntricos (58 cm. de diámetro) con coviñas no interior; mal conservado.

-Motivo nº10: Dúas covas (de 9 e 12 cm.) separadas entre sí por 20 cm. e con moitas coviñas por medio; posiblemente enmarcadas nun círculo ou semicírculo moi gastado.

-Motivo nº11: Dous círculos tanxentes (de 23 e 25 cm.) cheos de coviñas e unidos, por una figura pseudotriangular duns 15 cm. tamén chea de coviñas.

-Motivo nº12: Cova de 10 cm. de diámetro rodeada por unha líña de coviñas; a carón dela outra figura indeterminada con más coviñas.

-Motivo nº13: Cova de 6 cm. de diámetro rodeada de coviñas.

-Motivo nº14: Cova de 11 cm. de diámetro rodeada dun círculo formado por coviñas moi erosionadas e dun segundo círculo lineal de aprox. 34 cm.

-Motivo nº15: Semicírculo de aprox. 18 cm. de diámetro cheo de coviñas.

Panel. Foto: J. Migueles

Porteliñas 2. Foto: J. Migueles.

Petróglifo As Porteliñas 3. 528989, 4680024

Nunha rocha a ras de chan de 70 x 40 cm. (eixos N-S e L-O respectivamente) atopamos un grupo de en torno a 50 cazoletas repartidas por toda a rocha.

A rocha está moi golpeada por estar nunha senda de acceso a unha mina de auga.

 

Porteliñas 3. Foto: J. Migueles

Porteliñas 3. Foto: J. Migueles

Petróglifo As Porteliñas 4. 529088, 4680039

Nunha rocha a ras de chan de 1.20 m. x 1 m. (eixos N-S e L-O respectivamente) na beira dereita do camiño que sube ata o Petróglifo 2 de Porteliñas, atopamos un grupo de en torno a 23 cazoletas repartidas formando un círculo.

 

Porteliñas 4. Foto: J. Migueles

Coto da Rola (Coto da Cavada Nova).

Petróglifo Coto da Rola 1: -8.643318623 42.269175774

Dúas rochas separadas por unha diaclasa.

- ROCHA 1: Tres círculos concéntricos (35 cm.) con 4 coviñas centrais (de 3 cm.). A poucos cm. do círculo exterior hai outra cova de 8 cm. que pode estar unido por unha liña moi desgastada.

- ROCHA 2: Grupo de 15 coviñas de entre 3-5 cm. que forman unha espiral pechada por unha das coviñas. O conxunto ronda os 50 cm. de diámetro.

 

Coto da Rola 1. Foto: J. Migueles

Coto da Rola 1. Foto: J. Migueles.

Coto da Rola 1. Monte Penide Prehistórico.

Petróglifo Coto da Rola 2: -8.642527558 42.269372927

Rocha solta por traballos de cantería con forma triangular. Círculo de 35 cm. que rodea ata 12 coviñas de 4 cm. Fóra do círculo hai 5 coviñas de maior tamaño (6 cm.).

 

Coto da Rola 2. A Citania

Petróglifo Coto da Rola 3:

 

Coto da Rola 3. A Citania

Petróglifo Coto da Rola 4: -8.643764 42.269652

Semicírculo (de 40 cm.) enmarcando 6 coviñas. Ten un círculo (de 15 cm.) cunha coviña central e 6 coviñas aliñadas formando un cadrado. Poden observarse más liñas rodeando o gravado.

 

Coto da Rola 4. A Citania.

Rutas por Monte Mirallo Xosé Couñago:

(Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/05/ruta-arqueoloxica-e-paisaxistica-de.html )

Monte Mirallo (Penide) (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/monte-penide-monte-mirallo.html )

1 Coto Fenteira (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-i-coto.html )

2 Poza da Lagoa (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-ii-poza-da.html )

3 Chan do Rato, Porteliñas e Coto da Rola (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iii-chan-do.html )

4 Chan da Cruz (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-iv-chan-da.html )

5 Castro de Negros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/o-castro-de-negros.html )

6 Coto do Corno (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2025/04/monte-mirallo-monte-penide-vii-coto-do.html )

 

Mapa do Patrimonio arqueolóxico de Redondela

https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1H4p5MqFehMbWImfzqYxL5yz042_xedYd&usp=sharing

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Internovas. Historias de Redondela

Elementos da prehistoria de Redondela. Xosé Couñago.

A lámina de sílex de Monte Penide. X. C. Abad Gallego.

A arte rupestre prehistórica do Concello de Redondela. Fernando Javier Costas Goberna.

SEREN

Nº3. Redondela da Prehistoria á Romanización. Rafael Mª Rodríguez Martínez.

Anuario del Cuerpo Facultativo de Archiveros Bibliotecarios y Arqueólogos. 1934 nº 2: Los petroglifos de Monte Penide y los estudios sobre arte rupestre gallego-portugués. Fermín Bouza Brey.

Trisquel. Archivos del patrimonio histórico gallego. Julio Fernández Pintos.

Monte Penide (Redondela) Xosé Couñago.

Petroglifos y asentamientos: El caso del Monte Penide (Redondela, Pontevedra). R. Fábregas Valcarce e outros.

Redondela arqueológico-etnográfica. Jose Manuel Hidalgo.

Museo Virtual Monte Penide Prehistórico. A Citania S. L., Xurxo Constela. http://montepenideprehistorico.com/es/index.html

Plan Básico Autonómico.

O mapa e os calcos dos petróglifos foron facilitados na ruta guiada celebrada o 12 de outubro do 2008, organizada pola Consellería de Cultura e Deporte, e a do Medio Rural.