 |
| Emilio Movilla baixo a bandeira na "Rondalla Juventud de Galicia", Lisboa 1909. Vida Gallega |
A
proximidade de Portugal con Galicia provoca que durante séculos
houbera unha tradicional emigración de redondeláns cara Portugal,
maioritariamente ás grandes cidades, Lisboa e Porto. Polo mesmo
motivo houbo unha inmigración de cidadáns portugueses que se
estableceron en Redondela ao longo dos anos. Centrándonos na
emigración, esta viría non só polos vínculos das nobrezas
redondelás e portuguesas (Francisco Nogueira e Zúñiga,
veciño do Porto en en 1687, Manuel Salgado e Bacelar,
Capitán en Estremoz en 1697, Francisca Soares Moscoso,
María de Araújo…) senón tamén polas
transaccións económicas entre Redondela e Portugal: Melchor
Pérez e Antonio Cerin [Serín], membros do
Gremio de Mareantes de Redondela e tratantes de sardiñas a Portugal
en 1719, ou os irmáns Manuel e Cayetano
Queimaliños Vallejo Domínguez del Monte veciños de Lisboa
en 1762. Este continuo fluxo, aínda forte na primeira metade do
século XIX, vai cambiar de xeito importante, tanto en cantidade como
en dirección.
Durante
a primeira metade do século XIX atopamos Porto e Lisboa como
principais destinos:
Porto:
Juan Antonio Miguéns Fernández e Lorenzo Montero Rial,
veciños de Redondela en 1810; Francisco Lago Riva
e o veciño de Padrón (Saxamonde) 1820; Juan
Benito Garrido
en
1861…
Lisboa:
Manuel e Jacobo Lago Martínez,
irmáns e veciños de
Seara
(Saxamonde) en 1839;
Miguel Mª Alfaya Milleiro
de Redondela en 1856...
Algúns
redondeláns chegaran a Portugal fuxindo tralo fracaso do
levantamento de 1843 non podendo volver ata a amnistía de 1847. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/1843-o-levantamento-de-vigo.html
). Este
sería o caso de:
Evasio
Rubín Oroña,
militar que residiu en Peniche onde casou con
Angélica Homent Magalhaes.
Combateu
xunto ao Xeneral Prim na Guerra de África e na do Norte co Xeneral
Martínez Campos. Pai do xeneral Rubín. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/rubin-homent-antero-evasio-redondela-3.html
).
Os
avatares e cambios políticos ao longo da historia provocaría non só
unha emigración cara a Portugal, se non tamén a chegada de moitos
portugueses a Redondela onde se estableceron e tiveron descendencia.
Citar
aquí a chegada de García Prego de Montaos (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/garcia-prego-de-montaos-y-sotomayor.html
)
e
a fonda pegada que deixaría a súa familia nos século XVI e XVII.
O
xornal de Redondela La Idea. Semanario Independiente, anuncia
en 1910 como correspondentes: en Lisboa, Casimiro Movilla e
Manuel Vidal Álvarez; e no Porto, Jose Manuel Mouriño.
Casimiro
Movilla Rodríguez
(Soutoxusto-Oviso).
Despois
de emigrar a Portugal marchou a Brasil, onde
se convertería
en 1911 en
Vicecónsul
de España en Maceio. En
Redondela sería
nomeado alcalde en
dúas ocasións. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/03/movilla-rodriguez-casimiro-o-viso.html
). Xunto
co seu irmán, Emilio Movilla Rodríguez,
(Soutoxusto-Oviso), figuran
como comerciantes de ultramarinos
na
“Asociación Galaica de Socorros Mutuos de Lisboa” en
1906. En
decembro de 1908, Emilio forma parte da xunta directiva como
tesoureiro da agrupación Juventud de Galicia, participando
como compoñente da rondalla desta sociedade. En 1925 aparece como
veciño de Soutoxusto.
Outros
redondeláns que emigraron a Portugal a principios do s. XX serían:
Clotilde
Berchea. Solteira
e natural de Redondela, faleceu
no Porto
o 9 de novembro de 1917, aos
21 anos.
Manuel
Cal. Presidente da
Asamblea General e a Dirección durante a visita dun ministro as
sociedades galegas de Lisboa en 1898.
Podería
tratarse de Manuel Cal natural de Gaxate e casado con María Asunción
Muíños, de Reboreda, pais de
Saturno. A
dúbida nos entra cando nun xornal de 1908 citan ao xove comerciante
Manuel Cal, que coa súa señora e filla veu do
Porto para asistir a unha
voda.
Saturno Cal
Muíños (Redondela, 1875/Mos, 1952). Fillo de Manuel
Cal, de Gaxate, e de María Asunción Muíños, de Reboreda.
Traballou
nunha fábrica de Porto (Portugal) que o obrigou a viaxar a
Inglaterra. En
Portugal iniciouse na masonería. De
volta a Redondela casa con Josefina Fernández
Esteiro, residindo na rúa Alfonso XII. Fotógrafo. Alcalde de
Redondela en 1924, de ideoloxía agrarista e nacionalista. Xestionou
a canalización do río Alvedosa e a construción do cárcere. Entre
os seus logros estiveron as melloras do matadoiro e da Praza do
Mercado. Pertenceu
ao
grupo con aspiracións políticas
“Los jóvenes turcos”,
foi
secretario da 6ª Asamblea Agrícola Gallega celebrada
en Redondela. Organizou as Festas da Coca de 1911 xunto a Buenhijo
Pérez. Presidiu
o
Centro Científico Deportivo
e
sería Secretario
de
Unión
Patriótica. Faleceu
traxicamente ao tentar subir a un tren en marcha. Cando
menos o seu fillo Enrique
Cal Fernández
residiu en Lisboa a principios dos anos 30. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/alcaldes.html
)
Silo
José Cal Muíños,
irmán
do anterior, estableceuse
no
Porto
en
1905
empregándose
na
inglesa Casa Graham. Naquela
cidade
naceron
os
seus
fillos
Silo José Carlos Brandao e, os destacados políticos,
Carlos
Cal Brandao e
Mario
Cal Brandao.
(Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/05/cal-brandao-mario-porto-1910maia.html
)
Florentino Carloto.
Canteiro,
de 19 anos, natural de Redondela que
en 1908 atopábase no
hospital de Valença. Fora
recollido
dun tren procedente
de Lisboa por
atoparse en
estado grave.
María de la Gloria
Contreras Alfaya.
Casou en
1929 co
comerciante de Lisboa, Arturo Hermida Aspera,
fixando
a súa residencia na capital portuguesa. Un
irmán deste, Segundo
Aspera Hermida, tamén
comerciante
en Lisboa, falecería
en Redondela en
1932 aos 54
anos, cando
se atopaba de
visita na
casa do pai
de Gloria,
Ricardo Contreras Valiñas,
quen foi alcalde de Redondela en 1918.
Eulalia
Contreras Valiñas
(Redondela) foi
mestra de Quintela desde 1901. Ao ano seguinte cásase con Apolinar
Contreras Contreras, natural de Gaxate, que se establece en Portugal
onde fai fortuna grazas á importación de tabaco. A finais de 1905
denúnciase o abandono da escola de Quintela por atoparse residindo
co seu marido, Apolinar
Contreras Piñeiro,
en Lisboa. Anos máis tarde aparece
nunha relación da Sección
Femenina de Falange
de Redondela. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/mestres-as-ata-mediados-do-s-xx-l.html
) Era
irmá do político Claudio Contreras Valiñas. (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/claudio-contreras-politico-troca.html
)
José
María Domínguez. Fillo
de Benita. Aparece con 15 anos en 1905 nunha lista de españois
inscritos no consulado de Porto
que aínda non cumpriron o servizo militar.
Manuel
Domínguez Crespo. En 1915 o cónsul do Porto anunciou o seu
falecemento.
Mercedes González Cardama. Filla
de Fernando González Gómez (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/01/fernando-gonzalez-gomez-rey-chiquito.html
) e
irmá de Amado González Cardama, último alcalde franquista (Ver
https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/alcaldes.html
).
En 1927 residía en Monçao.
Serafín Martínez Izquierdo
Na audiencia
provincial viuse un preito de divorcio do xulgado de Redondela,
seguido por Serafín Martínez Izquierdo, residente en Lisboa, contra
a súa esposa, Esperanza Pérez Castro, casados o 8-9-1923.
Manuel Martínez Serín. A
principio dos anos 30 residía no
Porto.
Nos 40 exercería de concelleiro de Redondela, sendo daquela alcalde
Raúl Carlos Gunche López.
Joaquín Migues Taboada. Comerciante
de Lisboa casado con Lidia
Vidal Rodríguez, natural
do Viso e falecida en 1928.
Jose Antonio Otero Fernández.
Faleceu en Lisboa en 1918.
Pereira Míguez, José Enrique
(Redondela, 5-11-1884)
Médico licenciado en Menciña e Cirurxía pola Universidade de
Santiago o 10-6-1907 con Sobresaliente, decidiu practicar a menciña
na súa vila natal.
Manuel Pereira Míguez.
Propietario do balneario de Pedras Salgadas, en Portugal,
tamén posuíu un serradoiro en Saxamonde. Militante do Partido
Liberal, en 1903 foi elixido concelleiro de Redondela. Casado con
Dolores Míguez Pereira.
Fillos: José Enrique, médico; Florentino, procurador; Luis
Juan, farmacéutico, Carmen, Elena, Manuel, avogado e Antonio.
Felipe
Pérez.
En 1924 atopábase no Porto
traballando no Hotel Portugal, cando a súa esposa, a campesiña de
Saxamonde, Agustina Vázquez Fernández de 42 anos de idade, deu a
luz nun período
de 12 horas a un neno e dúas nenas sendo un parto normal e sen
complicacións. A nai xa tivera outros cinco fillos.
Juan Relín López “El Brujo”
(Rande-Cedeira).
Empregado
como camareiro en varios hoteis en Portugal. De regreso en Redondela
traballou de xeito esporádico no campo e en faenas do mar, gañándose
a fama de curandeiro
que tiña fama de curar os males provocados polo amor. En
1912
foi acusado de asasinato por envelenamento dunha veciña de
Nespereira. Sería
condenado a cadea perpetua e destinado ao Penal
del Dueso
(Santoña).
Antonio
Retorta Correa. Natural de Redondela
falecido en Lisboa en 1912.
Juan
Val López. Panadeiro, natural de
Redondela de 58 anos, falecido en Lisboa en 1912.
Clotilde
Berchea. Falecida no
Porto o 9 de novembro de 1917, de 21 anos,
solteira e natural de Redondela.
Autor:
Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
A
emigración redondelá ás Américas. Introdución. Celso
Milleiro.
Redondela,
crónica dun tempo pasado. A Segunda República e o primeiro
franquismo. Gonzalo
Amoedo e Roberto Gil. Edicións do Castro 2002.
En
Galiciana-Biblioteca
Digital de Galicia. Xunta de Galicia:
http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es=>
Vida Gallega,
El Correo
de Galicia (ARX), El
Pueblo Gallego, La Integridad, El Ideal Gallego, La
Noche, Galicia, Gaceta de Galicia, El Noticiero
de Vigo, El
Diario de Pontevedra, El
ideal gallego, La
correspondencia gallega.
O
Cemiterio dos Eidos.
Xosé Manuel Moreira Docampo. Concello
de Redondela.
Arquivo
familiar-J. Migueles-1861 Jacobo Otero venda terrenos
BOE
=> Gaceta de Madrid.
Foto%20Laura%20Cayetano.jpg)
%20sermosgaliza.gal.jpg "Isabel Gómez e cinco dos seus fillos no Porto. Foto: sermosgaliza.ga")
