Colectivos da Democracia (Finais do S. XX)

 

Abrente-Limpeza da praia de Cesantes, 1997. Foto: Félix Cal Cortizas

        Coa chegada da democracia o asociacionismo vai collendo gran importancia principalmente coa construción de centros culturais nas parroquias, que nos seus primeiros anos amósanse moi activos, ademais servirán de sede a asociacións de veciños e comunidades de auga e montes. No centro urbano de Redondela agroman colectividades de todo tipo. Nos anos 90 é o momento de maior esplendor creándose ducias de colectivos no noso Concello, 15 tan só en 1994. Moitas delas desaparecerían, pero outras aínda manteñen a súa actividade. A continuación enumero algunhas delas:

Abrente

        Asociación veciñal de Redondela. Fundada en 1995, sendo a primeira presidenta María Ángeles Pérez Espiña. Entre as súas iniciativas estivo a oposición a que o centro médico se construíra na Marisma. Tamén protestou por temas como o ruído dos pubs da rúa Prata ou o vertedoiro da Marisma.

Agrupación de Voluntarios de Protección Civil de Redondela

        Constituída en 1985.

Aldeas Infantiles.

        Entre os acordos do pleno do 14 de maio de 1975 do Concello atópase a autorización da obra de construción das dúas primeiras vivendas de Aldeas Infantiles S. O. S. en Ventosela. O 7 de novembro toman posesión de ditas casas oito irmáns de apelido Vieitez de Carril (Vilagarcía) e sete irmáns, dunha familia de doce, de Solleiro (Tui). A cesión de terreos en 1971 por parte do Concello a dita institución partiría da iniciativa de Rita Regojo, quen posteriormente sería nomeada Filla Predilecta.

 

Aldeas Infantiles 1976. Foto: Magar. Faro de Vigo.

Alén Nós.

        Creado en 1996 o obxectivo da recuperación, defensa e posta en valor do patrimonio histórico e etnográfico, tanto material como inmaterial de Redondela. Ten a Andrés Couñago Laxe e Xosé Couñago como cabezas máis visibles. Entre as súas iniciativas podemos destacar: a proposta en 1997 da creación dun museo etnográfico recollendo ferramentas antigas e outras pezas como o reloxo da igrexa de Redondela, creación a festa dos Fachos no Viso, denuncia da destrución de parte do noso patrimonio (como no caso das mámoas), solicitude da posta en valor do cemiterio dos Eidos ante o intento de desmantelalo, organización de conferencias, proxeccións de documentais... En 2014 presentou Redondelar, proxecto de divulgación do patrimonio cultural arquitectónico, realizado por A Citania e no que colaboran Concello e Asociación de Empresarios.

Alén Nós, campaña cos colexios, 1998. Ricardo Grobas. Faro de Vigo

Amigos do Ferrocarril e Tranvía Rías Baixas.

        Asociación fundada en Vigo e que establecería a súa sede na estación de Redondela a finais dos 90.

Apros (Asociación para la Promoción Social)

Asociación Cultural e Deportiva da Miñoteria (Ventosela)

Nos anos 80 colaboraba coa Comisión de Festas de San Martiño programando xogos tradicionais, no que destacaba o xogo do trompo.

 

Asociación Cultural e Social de Chapela.

        O 30 de novembro de 1991 constitúese a Asociación Cultural Banda de Música de Chapela, sendo elixido Alejandro Bastos como primeiro presidente. Era o ideólogo desta iniciativa que creou a Escola de Música de Chapela coa finalidade de crear unha banda de música nesta parroquia o que se conseguiría en 1995. No seu primeiro ano de vida organizou a Festa dos Maios, Festival de Muiñeiras, Festival de Rondallas, Concerto de bandas de música, encontros de Grupos de Gaitas e Magosto. Ademais de promover a creación de grupos de teatro, gaitas, pandeiretas e guitarras. Despois trocaría o nome por Asociación Cultural e Social de Chapela.

Asociación de Empresarios de Redondela.

        En 1990 xa contaba con 200 asociados e acababa de adquirir un piso como local social. Desta asociación xurdiu a idea de celebrar a Festa do Choco.

Asociación Vecinal Los Ángeles (Chapela)

        En 1992 crea sección de fútbol sala nas categorías alevín, infantil e cadete. Tamén crearon equipos en Campo a través, balonmán feminino e tenis de mesa.

Asociación de Vecinos de Chapela

Asociación de Vecinos Eidos de Quintela

        Mantivo unha acalorada polémica en 1980 co cura párroco por mor do cemiterio.

Asociación de Veciños a Nosa Illa (Cesantes)

        Primeira asociación de veciños de Cesantes, fundada en 1978.

Asociación de Vecinos O Noso Mar de Cesantes

        Cara a 1984.

Asociación de Vecinos Unión de Vilar

        Moi activa en 1982 na reclamación dunha comunicación de transporte público que comunicara as parroquias de Vilar de Infesta e Cabeiro co casco urbano de Redondela.

Ateneo

        Colectivo fundado en 1988 co obxectivo de dinamizar a vida cultural de Redondela. En 1992 alcanzaba os cen socios que pagaban 3.000 pesetas. Organizaban conferencias, exposicións, mesas-redondas... Programaba o Verán Cultural, con concertos, conferencias e outras propostas como Pintura na Rúa, actividade na que os cativos pintaban na praza Figueroa e as súas obras eran colgadas dos balcóns onde quedaban expostas. Entre as súas iniciativas máis lembradas estivo o premio Coca-Cocón. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/02/a-coca-e-o-cocon.html )

 

Noites do Ateneo na Alfóndega. Foto cedida por Uxía Lueiro.

Cámara Agraria de Redondela

        En 1980 reclamou as indemnizacións para os veciños afectados polo asolagamento das súas leiras por mor das obras de ampliación do aeroporto de Peinador.

Casco

        Colectivo de apoio a insubmisos e obxectores de conciencia ante a obriga dos homes de realizar o servizo militar. (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/04/servizo-militar-obxeccion-e-insubmision.html )

Centro Cultural de Cedeira

        Inaugurou a súa sede o 18 de agosto de 1989. Entre as súas primeiras iniciativas estivo a formación dun grupo de baile tradicional e unha rondalla.

 

1989 Inauguración do CRC Cedeira. Facebook do centro.

Cíclope, Colectivo de arte redondelano

        Organizou unha exposición de novos artistas en 1996.

Círculo Cultural Recreativo de Cesantes.

        Fundado a finais de 1978. Actualmente ten a súa sede no edificio que fora da Sociedad de Agricultores y Ganaderos de Cesantes. Neste centro creouse o grupo de baile Airiños de San Simón, o Club de Remo Cesantes e a coral Pedra Blanca.

Claqueta

        Cineclub fundado en 1994. Entre as súas iniciativas estiveron as primeiras proxeccións de cine na rúa.

Club Altamar

Colectivo de Chapela que nos anos 70, 80 e 90 organizaba numerosas actividades: festivais de teatro, campamentos de verán, partidos de balonmán, rally Pari-da Car...

 

Altamar. Faro de Vigo

Club de Jubilados General Rubín.

        Primeiro centro de xubilados da vila, creada en 1981, tiña a súa sede na rúa Xeneral Rubín, no primeiro andar da casa que fora Sociedade de Mariñeiros. En 1984, estaba formado por 124 homes e contaba con 75 socios protectores. Desapareceu cando asumiu a dirección a Xunta de Galicia, trasladándose ao edificio José Figueroa, na Xunqueira.

Faro de Vigo, 1984.

Colectivo Libertario i Ecoloxista Redondelán (CLER)

        Grupo de rapaces que exerceron unha forte oposición aos recheos na Marisma e ao vertedoiro na mesma.

Logo Martín Fernández

Consello de Educación de Redondela /Comisión de Ensino

        En 1985 comeza a publicar unha revista ou boletín mensual, adicado á escola e, en particular, aos nenos e nenas.

Entrepobos

Favercuss

Federación de APAS

        Creada para coordinar as APAS (hoxe ANPAS) das diferentes escolas do noso concello.

Federación de Vecinos

Latexos, Asociación Cultural

        Esta asociación naceu en 1981 co proxecto de reunir a aos emigrantes de Redondela máis destacado ou que levaban moito sen volver ao Concello. Despois dun ano de traballo o proxecto non se chegaría a realizar por falta de orzamento. Entre as súas iniciativas podemos citar exposicións (canteiros de Poio, traxe rexional, pintores redondeláns actuais, radios antigas... ), cursos de artesanía, escola de baile... Estaba formado por seis persoas: Gerardo Pérez, Alejandro Martínez, Bernardino, Marisa González, Pili e Aurora Bastos, esta última presidenta en 1992.

Lenda

        Asociación de familiares e enfermos mentais. Trátase dun centro ocupacional onde se realizan traballos de carpintería, talleres de escritura... Ademais practícanse varias disciplinas deportivas como serían: natación, tenis, tenis de mesa ou fútbol sala. Outra actividade é a publicación da revista A Voz de Lenda.

https://lendasaudemental.com/

 

Lenda, taller. Faro de Vigo, 2009.

Josefá

        Colectivo creador do ArteLixo e o LixoRock como protesta ao vertedoiro de lixo na Marisma. Ademais organizou varios concertos.

 

Peña Madridista Rías Bajas

Primeira peña madridista de Redondela presidida por Manolo Cao e con Manolo Conde de secretario. Como se ve na foto asistiu á presentación Luis de Carlos Ortiz, presidente do Real Madrid entre 1978 e 1985.

Peña Madridista Rías Bajas. Foto cedida por Manolo Conde.

Peña Madridista de Redondela

        Peña de seguidores do Real Madrid fundada en 1984. Conseguiu que o adestrador do equipo de baloncesto, Lolo Sáinz, dera unha conferencia no Centro Recreativo e Cultural de Redondela.

 

Peña Sietemanos (Cesantes)

        Peña de fútbol de seguidores madridistas fundada en 1967. Rendía homenaxe ao porteiro canario Antonio Rodrigo Betancort.

Scouts Búrbida de Redondela

        Grupo de scouts fundado en 1994 e que en 1998 dividíase en: Lobecos (de 8 a 11 anos), Rangers (11-13), Pioneros (14-16) e Rotas (16-19).

Sociedade Cultural do Viso

        Fundada en 1987 no antigo edificio da Sociedade Agraria do Viso.

Sociedade Labrego Cultural de Reboreda

En 1975 algúns veciños comezan a reunirse no garaxe de Manuel Barros.

En xuño de 1976 solicitan ao Concello: “A entrega do edificio da Sociedad Agraria de Reboreda para a súa dedicación a centro cultural, cooperativa, local de xuntas des distintas asociacións existentes: Mutua Gandeira, deportivas, da Auga, escola de párvulos (actual Educación Infantil)... “

En 1977, para a entrega de chaves por parte do Concello, os veciños deben construír unha vivenda anexa para re-aloxar e xestionarlle unha axuda na Caja de Ahorros Municipal de Vigo a Cándido Estremadouro “Neriñas”, quen vivía na casa dende que en 1966 se trasladara a escola ao novo grupo escolar.

1979 Constitución da sociedade, presidida por Andrés Couñago Laxe.

1981 Actúa por primeira vez o grupo de baile tradicional O Carballo das Cen Polas.

1984, 12 de xuño. Acto de entrega por parte do Concello da bandeira da Sociedade Agraria de Reboreda, atopada durante os traballos de rehabilitación do antigo cárcere como Casa da cultura.

1985. Comeza a publicarse “O Voceiro”, publicación coa actualidade da cultura galega e novas da parroquia.

1988 Inicio das obras de ampliación polo arquitecto César Portela, o que obriga a deter as actividades culturais. Encárgase a escultura do escudo de Galiza debuxado por Castelao á escultora Ángeles Valladares. Varios problemas prolongan as obras durante seis anos.

1994, abril. Inauguración do edificio restaurado. O salón de actos recibe o nome de Basilio Álvarez (líder agrarista) e a biblioteca o do escritor Eduardo Blanco Amor.

2010 Instálase o ascensor modificándose a fachada do edificio.

Inauguración da SLC de Reboreda. Foto: MundoCal-Asociación da Prensa de Vigo

Xanela, Asociación feminista de Redondela.

        Formada a finais de 1993 para afondar na realidade da muller de Redondela e atender as súas necesidades. A primeira xunta directiva estaba formada por: Francisca Crespo Barros, presidenta; María Teresa Míguez García, vice; Carmen Varela Trigo, secretaria e María del Carmen Amoedo Gómez, tesoureira.

Denunciou que daquela entre 16 e 25 mulleres eran maltratadas en Redondela, creando unha oficina de atención á muller, ata que esta foi asumida polo Concello. Entre as súas actividades poderiamos citar conferencias, mesas redondas, proxeccións de películas e documentais, publicación de libros, exposicións... A destacar a homenaxe realizada na illa de San Simón, en 1995, ás mulleres que axudaron aos presos que alí foron confinados. En 1996 crean no seu local unha biblioteca da muller.

Xanela. Foto: Félix Cal. Faro de Vigo

Xea, Grupo Ecoloxista

        Nado en 1983 da man do Ateneo Redondelán, este colectivo tentou opoñerse á degradación da Marisma: recheos, vertedoiro de lixo, ubicación do centro médico... Un dos seus maiores logros foi a de prantar 300 carballos no monte da Peneda en 1992, despois de que este sufrira un incendio. A iniciativa malograríase ao comer os animais as árbores.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

A nosa memoria. Vintecinco anos despois. 1975-2000. Sociedade Labrego Cultural de Reboreda.

O que lembro do vivido. Andrés Couñago Laxe.

19981126 La Voz de Galicia

Banda de Música Xuvenil de Chapela. 11 de Febrero de 1995. Asociación Cultural Banda de Música de Chapela.

Toponimia de Ventosela Olga Nogueira. SNL. Concello de Redondela.

La Voz de Galicia

Faro de Vigo

1702 A Batalla de Rande en primeira persoa.

 

Representación da Batalla de Rande. Royal Museums Greenwich

 

Un dos documentos máis importantes que se conservan sobre a Batalla de Rande en 1702, é a testemuña en primeira persoa do veciño de Redondela Domingo Martínez, do que xa falamos no apartado adicado aos imaxineiros (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/01/imaxineiros-ebanistas-de-redondela.html ). Este ebanista sufriu o saqueo da súa casa e o seu taller, sendo o seu relato recollido polo frade de Cesantes, Manuel Mos y Roza. Este relato sería remitido polo xeneral Rubín (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/rubin-homent-antero-evasio-redondela-3.html ) a Casto Sampedro (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2020/04/sampedro-folgar-casto-antonio-redondela.html ), grazas ao cal pasou a formar parte dos fondos do Museo de Pontevedra.

O máis interesante desta narración é que non se limita a describir a batalla, se non que nos describe os posteriores saqueos, centrándose sobre todo nas profanacións de igrexas e conventos. Tamén da conta da pillaxe dos propios veciños cando se retiraron as tropas.

A transcrición do texto sería a seguinte:

En el año de 1702 a 23 de ¿?re. Llegó a dar fondo la Flota de España al Puerto de Redondela en el sitio de Cedeira, Ría de San Simón; constaba dicha flota de 40 40 navíos, 18 de la flota y 22 de la Armada Francesa, a quien Regía el General Chaternau y por General de flota D. Manuel de Velascoy Tejada Caballero del Avito de Santiago Natural de Sevilla; que temido de la Armada Inglesa hurtaron la rota a este Puerto de Galicia y aviendo tenido noticia que el enemigo Yngles avía echado la gente en el Puerto de Santa María y saqueado la contada presteza procuraron el desenbarcar la plata y pasarla a Lugo y desde allí a Madrid como se hizo con mil y seiscientos carros, y cada carro quatro cajones y apenas habían llegado dichos carros a la Villa de Padrón cuando el dia domingo 22 de octubre llegó la poderosa Armada Ynglesa olandesa, y el Ymperio que toda constaba de 300 navios y pasando por el lado de Cangas sin gastar tiro de Polbora se entraron en la ria de teis y habiendo echado una cadena mil de maderos y cabos desde el Castillo de Randi al otra parte del corveiro, de una y otra parte gruesa artillería para defensa de los navios, y aquella noche unas doce (diez y siete) lanchas enemigas quisieron tentar la cadena y fueron rechazados del Castillo de Randi y del Corveiro con los tiros de la Artillería y el día lunes 23 a las once o doce del día al tiempo que estaba la marea quasi llena en el sitio de teis desenbarcaron hasta 4.000 Yngleses y se fueron derechos al Castillo de Rande sin que le hiciesen cara ni rechazo los nuestros y estando a la vista el D. Principe de Barbanzon Gobernador del Reino (con la mayor parte de la Nobleza) mucha gente de Milicia y ocho Compañía de a caballos todos a la vista y no se le hizo Contradicion alguna y así a su salbo llegaron sin gastar tiro de Polvora a Rande de donde por la mar ayudados de las Mareas y viento que lo tubieron prospero un torbellino de agua que duró dos oras, los navios cuasi zinquentta en derocados todos al castillo para romper la cadena y entrar con los navios de la flota, los del desenbarco Yngleses llebaron el castillo de rande por lo haber desamparado los naturales y quedan en el solo los soldados y artilleros franceses, hasta doscientos y algunos andaluces soldados que muchos de ellos murieron y de los navios habieren eechado una bomba en el Castillo y reventando hizo gran daño, en ellos y así desbarataron entraron los Yngleses en el Castillo enarbolando su estandarte y visto por los de la mar que estaba por suyo el Castillo se pusieron a desbaratar el frente del Corveiro con la artillería del Castillo y de los navios que de pronto rompieron la cadena por la parte del Castillo y despues se rompio al medio que aunque dos navios franceses uno al lado del castillo y otro al lado del fuerte dados fondo pelearon hasta que fueron del todo apresados por el enemigo: a este tiempo venía la armiranta Ynglesa Capitaneando su Armada que arrojaba mas fuego de si que el monguíbelo cuando los de francia le echaron un borlote de fuego que se apreso con ella y rebentando le pego fuego fue intempestibamente por que les ayudaba el torbellino de agua que a la sazon cayo y no hizo mucha presa el fuego en ella. Asi se ocuparon con perdida de mas de 50 personas que al apagarle fueron abrasados y arrojados a la mar, y visto por los dos Generales de francia, y de flota, que tenian sus tiendas en el fuerte del cobeiro, la victoria de los enemigos, el de la flota por su mano pego fuego a la capitana y el de francia a la suya y a este modo todos les pegaron fuego escepto dos de la flota que les dieron barreno los demas todos se quemaron, y aunque los dos de la guardia de la cadena quedaron apresados no quedaron de provecho y asi les quemaron la víspera que se fueron: guarnecidos los Castillos de de su gente, y guardando el Artilleria de Bronce que el general de francia habia puesto en las guarniciones que toda la llebo y alguna si dejó fueron de hierro y las rompidas sin provecho: los dos Generales se escaparon a Pontevedra el de la flota y el de francia a Santiago quedaron muchos cautivos franceses y andaluces y gallegos que pasados 4 días los soltaron; el dia martes 24 hicieron el desembarco en la Portela en el sitio que llaman muymenta 6000 hombres, 2000 Yngleses 2000 olandeses y otros 2000 Ymperiales y enderezaron su jornada a esta Villa de Redondela de donde hicieron grande destrago y saqueo llebando todo quanto los moradores tenian y mucha plata y oro de los de la flota que tenian en las casas y en la marea de la Batalla se habia desembarcado en el muelle donde todo perecio que aseguran todos y el general se perdieron de plata oro grana añil campeche tabaco chocolate bainilla cacao culambre y mil sarandajas que de aquella tierra se traye mas de 14 millones, y se repartieron en ramos para saquear la tierra y los de la villa lo mas que pudieron lleban sus trastes fue a la feligresia de Reboreda a donde les cogieron todo llegando el enemigo hasta los montes de amoedo y Castiñeira tras del ganado mayor y menor y cerdos las feligresias-yglesias que saquearon son las siguientes Redondela Villavieja: el convento lo dejaron como caballeriza, Zedeira, San Esteban Cabeiro San Bicente San Fausto Teis Billar Sajamonde Nespereira Zepeda Revoreda San Pedro de Cesantes la feligresia del Biso, aqui no llegaron a la Yglesia, La Ysla de San Simon, esta toda la quemaron, Sta. Cristina San Adrian de los Cobres quemada la Yglesia y la de Domayo, Meira no y la de tiran todas estas feligresias y Parroquias saquearon y profanaron no dejando Y mas de Nuestra Señora que no pusiesen en pedazos quitandole los brazos a todas quantas ymagenes y donde hallaba crucifijos les pusieron en menudas piezas ni retablo dejaron que no pusiesen en pedazos en la Yglesia de Cedeira el Sagrario con las Sagrads Reliquias ¿? queno se hallaron, en Quintela su anejo lo mismo aunque las sagradas reliquias fueron halladas de unos labradores que con la decencia que pudieron las llebaron a un sacerdote que las consumio: la gente toda atonita durmiendo por los montes y lloviendo de dia y noche los aldeanos circunbecinos fueron peores que los yngleses porque robaron en las aldeas y en el lugar cantidad de ropa dinero y muchas alajas perdido el temor a Dios y en la villa despues de retirado el yngles a su Armada a los vecinos acometieron a hurtar las alajas que habian quedado en cada Casa y portearlos a las suyas en grabe daño y mi casa no fue la que menos padecio porque me hurtaron los vecinos gran cantidad de centeno frascos dos redondos mucha talavera adrezo de cocina espejo escoba mucha herramienta de mi oficio acha y formones un Santo Domingo de madera todo por el jardin quedo todo destruhido y acabado que en muchos años no lebantaran cabeza muchos como yo uno de ellos que ni una camisa me dejaron ni ropa sino la que me quedó a cuestas y de mi muger e hijas En el dia jueves 26 del mes de octubre siete imperiales me dieron dos balazos encima de San Martin de Castiñeira en el sitio que llaman a bouza da mosca y de alli me llebaron por muerto a la feligresia de Amoedo y de alli a la de moscoso donde estube 13 dias, despues me trajeron a la Villa y en el tiempo que estuve en la aldea a su salvo los vecinos hicieron el saqueo de mi casa y en particular una compañia de caballos que existia en esta Villa de Redondela esa fue la que hurto casi todo lo que habia quedado despojo del yngles que fue llamado de repente y dejaron muchas alajas por llevar o por no poder llevarlas: pero el dia 30 despues de haber levantado las anclas y acabar de saquear lo que pudieron de los navios quemados a la boca noche venian cantidad de chalupas llenas de enemigos con intento de poner fuego a la villa en esta sazon estaban ya sen compañias de milicia del Condado de Salvatierra y una centinela que los vio avisó con un tiro de arcabuz y a esta seña se huyeron todos y no bolbieron mas por estar ya recogidas las anclas que aquella noche y tarde habian recojido y asi se fueron, aunque a la salida delas Islas de Bayona tuvieron gran Batalla Nabal no se con que Nacion que duro mas de ocho oras, hizo separacion el Ymperio del Yngles por haber ultrajado y profanado tantas Yglesias pues aninguna perdonaron sino ala de Redondela que no tocaron en ella sino en las sepulturas en las demas yareferidas todas llebando las campanas de todas escepto las de Reboreda todo lo susodicho sucedio sin añadir cosa alguna antes callo algunas cosas por no ser molesto es así la verdad y lo firmo de mi Nombre en Redondela a 20 de ¿bre.?de mil setecientos y dos años. Domingo Martínez.

Son 20 Parroquias y un convento de Monjas y otro de Frailes Franciscanos. -las monjas 72 y los frailes 20 – estaba en la Ysla de San Simon.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Arquivo da Deputación de Pontevedra.

[Relación de la Batalla de Rande] [Manuscrito]. -- 1702 2 f. ; 32 cm Manuscrito Acompaña carta do 30 de xuño de 1923, dirixida a Casto Sampedro polo capitán Antero remitíndolle o documento e unhas anotacións de Casto Sampedro. Sinatura : Sampedro, 23-22

https://atopo.depo.gal/Record/arc.DEPO00200189756

 

 

 

 

 

Crónica Negra (1951-1979)

1959 Incendio casa no Coto. Foto: Siorty-El Pueblo Gallego

1955, 21 de maio. Para proceder á realización duns análises, o farmacéutico e químico Luis Pereira Otero trasladouse á Fábrica de aceites da estrada da Portela, acompañado do seu fillo de 4 anos. Nun descoido o neno caeu nun pozo onde se acumulan aceites. Apesares de socorrelo axiña non puido facerse nada por salvarlle a vida.

1955, 14 de xuño. A veciña de Trasmañó, Perfecta Rodríguez Álvarez, foi golpeada cunha botella. Na Casa de Socorro de Vigo aprecióuselle unha ferida de sete centímetros na rexión temporal con probable corte da arteria temporal. O seu estado foi considerado grave e trasladada ao hospital do Cristo da Victoria de onde nos informan que non se teme pola súa vida.

 

1955, 8 de xullo. O neno de Cesantes, Bernardo Crespo Fontán, de sete anos de idade, trasladárase ao pobo de Redondela para visitar a uns parentes e ao regresar aproveitou a oportunidade dun camión que ía a pasar por Cesantes e montouse nel sen ser visto por ninguén. Ao chegar o camión a Cesantes o neno tirouse do mesmo en marcha, sen que o condutor nin ningún dos ocupantes o advertiran e o caer quedou morto no acto na estrada. Un automóbil que pasou pouco despois polo lugar do suceso descubriu o cadáver e deu conta ás autoridades do feito.

1957, 12 de marzo. Apesares de ser atendido no Sanatorio Almirante Viena, faleceu o empregado de ferrocarril, Leopoldo Pena Olea, domiciliado en San Xoán do Monte, que sufriu unha caída coa súa moto en Chapela. Ía acompañado da súa filla de corta idade que se salvou milagrosamente.

1957, 12 de marzo. Cando saía dunha consulta médica e se dirixía a casa duns familiares que viven nas Travesas, faleceu a veciña de Redondela, Carmen Rodríguez Magariños, de 66 anos. Suponse que faleceu por unha afección cardíaca da que estaba a tratarse e apesares de ser conducida á Casa de Socorro, tan só se puido certificar á súa morte.

1958, 16 de outubro. En Saxamonde foi atropelado o neno de 13 anos, Manuel Lago Álvarez. As feridas eran tan graves que faleceu ás poucas horas. O coche pertencía á universidade de Heidalberg e era conducido por Helmnt Ernst Georg Grasslim, avogado de 25 anos, natural de Mappheim (Alemania Oriental).

1959, 18 de xuño. Na parroquia de Cabeiro, cando traballaban varias mulleres nun campo de millo, produciuse unha forte tormenta. A caída dun raio matou a María Méndez Taibo e feriu á súa cuñada Dolores Bastos Taibo nun brazo e unha perna.

1959, 2 de xullo. Un incendio destrúe unha casa no Coto (Cesantes) alugada ao mariñeiro Raúl Campos. No incendio iniciouse cando o matrimonio non estaba na vivenda, falecendo unha filla de nove anos. Carmiña Campos lograría sacar a súa irmá de sete anos, pero as dúas resultaron con queimaduras de consideración. Por desgraza a pequena tamén falecería ao día seguinte

1962, 28 de setembro. Na Concheira (Rande) chocaron un taxi de Pontevedra e un turismo de Vigo. No accidente perdeu a vida o taxista e resultaron feridas sete persoas, tres delas nenas menores de idade.

 

1962 Dous dos accidentados na Cuncheira. Foto: Siorty- El Pueblo Gallego

1965, 9 de xullo. Perfecto Castro González, de 60 anos, casado e domiciliado en Chapela, caeu onte do segundo andar dun edificio en construción en Chapela. Trasladado á residencia Almirante Vierna, ingresou cadáver.

1965, 29 de decembro. O veciño de Redondela, Víctor López Carrera, conducía unha moto pola Travesía de Vigo (Chapela) cando ao cruzarse cun camión desviouse atropelando a José Bastilleiro Rodríguez, de 61 anos e veciño de Caldas de Reis, que faleceu, e a Manuel González Duarte, que resultou ferido.

1966, 17 de setembro. Cando estaba xogando preto da casa dos seus pais en Redondela, o neno José Figuero Rivas, de 9 anos, caeu a un pozo sen que ninguén o vira, perecendo afogado.

1966, 15 de novembro. Catro falecidos ao caer ao mar un taxi no peirao de Guixar. Os pasaxeiros eran empregados de Butano S. A. que se dirixían a realizar un transvase de gas dende un buque aos depósitos que a empresa posúe en Guixar. Un deles era Rafael Gómez Jorge, natural de Vigo e veciño de Riofrío (Chapela).

1966 Coche accidentado en Guixar. Foto: Arjones-El Pueblo Gallego

1969, 05 agosto. Na Residencia Sanitaria «Almirante Vierna» .faleceu José Campos Balado, a consecuencia das feridas que sofreu o día 31 ao disparárselle unha escopeta cando a limpaba no seu domicilio de Reboreda.

1969, 12 de decembro. No lugar de Millarada, no punto chamado “Regato da Poza”, atopouse o cadáver do veciño daquel lugar, Francisco Vilaboa Grana, de 43 anos de idade. Suponse que se trata dun accidente casual, porque semella que padecía ataques epilépticos.

1973, 7 de abril. Foi atropelada por un camión en Redondela Laura Paz Millán, veciña de Pontesampaio de 63 anos, quen faleceu horas despois.

1974, 21 de novembro. Manuela Martínez Veiga, de 71 anos, foi atropelada por un automóbil cando tentaba cruzar a rúa en Redondela. A anciá resultou con graves feridas que ocasionaron a súa morte.

1975, 2 de xuño. Fernando Tiago Suárez, de 67 años, veciño de Mos, e Paulino García Alvarez, de 44 anos, domiciliado en Redondela, foron atropelados nesta última vila por un turismo conducido por un veciño de Pontevedra. Os dous homes invadiran a calzada mentres descargaban unha furgoneta. Fernando Tiago faleceu e o seu compañeiro resultou ferido grave.

1975, 26 de xuño. José Otero Amoedo, de 22 anos, que levaba 14 meses de servizo militar e tiña previsto licenciarse o 14 de xullo, faleceu no deserto do Sahara en acto de servizo ao pisar o Land-Rover no que viaxaba unha mina anti-carros. Os seus restos mortais serían trasladados dous días despois ao domicilio familiar en Eirapedriña (Cedeira), onde viven os seus pais e outros cinco fillos do matrimonio.

1975, 6 de novembro. Francisco Quinteiro García, de 66 anos, ao tratar de cruzar a calzada en Redondela, foi alcanzado por un automóbil, que lle produciu graves feridas como consecuencia das cales faleceu.

1976, 19 de agosto. Cando se bañaba no río Verdugo cuns amigos, desapareceu baixo as augas o mozo Domingo Otero Pereira, de 16 años, veciño de Cesantes. O seu corpo sería rescatado polo persoal da Axudantía de Mariña, do fondo do río onde quedara aprisionado.

1979, 10 de febreiro. Ingresou cadáver na residencia Almirante Vierna, Enrique García Barral, de 68 anos, que vivía na rúa General Mola (actual José Regojo), de Redondela. Faleceu ao ser atropelado por un coche cando cruzaba a Plaza de Santa Rita en Vigo.

1979, 15 de decembro. Unha muller resultou morta en atropelo, en Redondela. Trátase de Adoración Ponche García, de 44 anos, casada, á que alcanzou o automóbil PO-57.733, conducido por Leocadio Domínguez Estévez.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Arredor de nós. Historia da Policía Local 1863-2003. Gonzalo Amoedo López e Roberto Gil Moure. 2003.

En Galiciana-Biblioteca Digital de Galicia. Xunta de Galicia: http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => Gaceta de Galicia, El Diario de Pontevedra, La Integridad, El Progreso, El Regional, El Lucense, La Correspondencia Gallega, El Pueblo Gallego, Correo de Galicia...

www.boe.es => Gaceta Oficial de Madrid

www.consellodacultura.gal => Eco de Galicia (A Habana)

No Ministerio de Cultura http://prensahistorica.mcu.es => El Correo Salmantino, La Correspondencia de España, El Lábaro (Salamanca)...

Na Biblioteca Nacional de España: www.bne.es => El Globo (Madrid), El Liberal, El Día (Madrid), El Correo Español, El regional

La Voz de Galicia => http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/

Faro de Vigo => Hemeroteca.

 

Cruceiros Privados

 

Anteriormente falamos dos cruceiros do Concello de Redondela que se atopan en chan público (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/cruceiros-esmoleiros-e-petos-de-animas.html) e tamén dos cruceiros desaparecidos ou dos que tan só quedan restos (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/cruceiros-desaparecidos.html ), polo que chegou o momento de enumerar os cruceiros de propiedade privada. Lembramos que calquera elemento patrimonial de máis de cen anos é considerado Ben de Interese Cultural (BIC), aínda que na práctica a protección desta figura non sempre é a axeitada. É difícil coñecer o ano de construción de todos estes cruceiros, pero ata o de agora non teño constancia de que ningún sexa anterior a 1950.

Cabeiro

CB01 Cño. Soutiño

42.256694,-8.630722

Cño. Soutiño-Google Maps

Cedeira

CD01. Subida a Cedeira

42.281188,-8.61925

CD02. Cruceiro de Manolicho. Subida a Cedeira.

42.279962, -8.620384

CD03. Cruceiro de Amador. A Portela. Obra de Amador, fillo dos propietarios, cando realizou un curso de cantería.

42.286794, -8.623613

CD04. A Portela

42.287387, -8.624653

Cruceiro de Manolicho. Foto: Evaristo Cancelas

Subida Cedeira. Foto: J. Migueles

A Portela. Foto: J. Migueles

 

 

Cruceiro de Amador. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CD05. A Portela2

42.286806, -8.624917

CD06. Cruz dos Figueiral. A Regasenda

42.287335, -8.638217

CD07. Camiño da Rabadeira. Fortóns.

42°16'24.3"N 8°36'57.5"O (42.273415, -8.615984)

CD08. Camiño da Rabadeira. Fortóns.

42°16'23.6"N 8°36'55.4"W (42.273213, -8.615376)

CD09. Camiño Fonte da Lama. Fortóns

42.269832, -8.613225 (42°16'11.1"N 8°36'47.7"W)

Cruceiro A Portela2. Foto: J. Migueles

 

A Rabadeira. Google Maps

Cruz dos Figueiral. Foto: J. Migueles

A Rabadeira. Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fortóns. Foto: María Mar

 

 

Cesantes

CS01. Cruceiro do Monte Gordo (San Pedro. Propiedade particular): Feito nos anos 30 do pasado século en lembranza dun home que morreu ao caer dun piñeiro cando recollía piñas. Recollido en Cruces, cruceiros e petos de ánimas no Concello de Redondela. 2004. SEREN Nº 1, 2, 4 e 5. José Antonio Orge Quinteiro e Carlos Alberto Antuña Soto.

CS02. Telleira 1

42.292291, -8.614348

CS03. Cño. da Telleira, 27-2

42.290187, -8.617524

CS04. Telleira 3. Sen cruz.

Recollido en “Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.” como CR13.

 

CS03. A Telleira 2. Foto: J. Migueles

CS02. A Telleira 1. Foto: Evaristo Cancelas

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CS05. Av. Mendiño I

42°17'29.01"N, 8°36'47.20"O

CS06. Av. Mendiño II

42°17'33.4"N 8°36'48.0"O (42.292615, -8.613343)

CS07. Av. Mendiño III

42°17'34.0"N 8°36'50.8"O (42.292766, -8.614116)

CS08. San Pedro

Recollido en “Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.” como CR1

 

CS05. Av. Mendiño 1. Foto: J. Migueles

CS06. Av. Mendiño 2. Foto: Evaristo Cancelas

 

CS07. Av. Mendiño 3. Google Maps

CS09. R. Torre de Calle

42.300352, -8.608832

CS10. R. Torre de Calle2

42.300352, -8.608832

CS11. R. Torre de Calle 3

42.302222, -8.605103

CS12. Fronte ao Círculo Cultural-

42.308296, -8.608140

 

CS09. Torre de Calle 1. Google Maps

CS10. Torre de Calle 2. Google Maps

 

 

 

CS11. Torre de Calle 3. Google Maps

 

CS 12. Fronte ao Círculo. Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CS13. Cruceiro de Rita Regojo

42.302296, -8.614739

CS14. Rúa Carballiño

42.308136, -8.611804

CS15. Cño. Fontaíña

42.309631, -8.609983

CS16. Cño. Eido de Andrea

42.303156, -8.604997

 

CS 14. Carballiño. Foto: Google Maps

 

CS 15. Fontaíña. Foto: Google Maps

CS 16. Eido de Andrea. Foto: Google Maps

 

CS17. Cño. Nogueiral

42.300885, -8.613477

CS18. Adro de San Pedro

42.299803, -8.611558

CS19. Cño. da Marina

42.299211, -8.612181

CS20. O Pereiro. Cara a 2010 colocaron un varal, supoño que coa idea de facer un cruceiro, pero segue sen cruz (2022).

42.303939, -8.603181

CS 17. Nogueiral. Google Maps

CS 18. Adro de San Pedro. Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

CS 19. A Marina. Google Maps

 

 CS 20. Pereiro. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CS21. Cño. da Porta Levada

42.307838, -8.607669

CS22. Cño. das Lopas

42.305737,-8.606679

CS23. Cño. das Lopas

42.304541, -8.605712

CS24. Rúa do Loural

42.312056, -8.615444

CS25 Cruz no Cño. Do Rego de San Pedro

42.296806, -8.610972

 

CS21. Porta Levada. Google Maps

CS 22. Cño. das Lopas. Foto María Mar

CS 23. Cño. das Lopas. Foto: María Mar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CS24. Rúa do Loural. Foto: J. Migueles

 

CS25. Cruz no Cño. San Pedro. Foto: J. Migueles

Chapela

CH01 Estr. de Cabanas (Alto da Encarnación)

42.276291, -8.666619

CH02 Laredo-R. Doutor Morant (Paseo da Praia de Arealonga)

42.266808, -8.675171

CH03 Subida ao Pé do Pandeiro 10

42.259805, -8.670747

CH04 Cño. Do Falcón 1

42.261679, -8.668411

Est. Cabanas. Google Maps

Doutor Morant. Google Maps

Falcón. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

Subida Pé do Pandeiro. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CH05 Cño Espiño

42°15'46.31"N, 8°40'18.86"O

CH06 Cño. da Fraga

42°16'06.2"N 8°39'48.1"O (42.268380,-8.663350)

CH07 Cño. da Driza

42,2697859, -8,6726550

CH08 Rúa Cubillón

42.268452,-8.672512

 

Espiño. Foto: J. Migueles

Fraga. Foto Mar Basalo

 

R. Cubillón. Foto: J. Migueles

 

Driza. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Negros

Quintela

PO 2907

42.268909, -8.598792

Cño. da Costeira

42.262579, -8.606502

Est. Vella

42.263931, -8.605310

 

Cño. da Costeira. Google Maps

Est.Vella.Google Maps

PO2907. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Reboreda

RB01 Pazo de Pousadouro

42.285682, -8.601796

RB02 Subida á Igrexa

42.284810, -8.596249

RB03 Cño. do Cotiño de Reboreda (Santo Paio de Abaixo)

42.283947, -8.598489

RB04 Cño. da Carambola-cruce co Cño. Outeiro de Reboreda

42.290369, -8.594221

Pazo Pousadouro. Foto: J. Migueles

 

Carambola. Google Maps

Subida á Igrexa. Google Maps

Cotiño. Google Maps

 

RB05 Cño. de Manote

42.289456, -8.595811

RB06 Cño. Outeiro de Reboreda1-Cantería

42.290881, -8.593477

RB07 Cño. Outeiro de Reboreda2-Desvío sen saída-Cantería (3 cruceiros-taller cantería )

42.290393,-8.592710

RB08 Cño. Outeiro de Reboreda3

42.291265,-8.591876 

Manote. Google Maps.

Outeiro 3. Google Maps

Outeiro 2. Foto: María Mar

 

 

 

 

 

 

 

 

Outeiro 1. Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 RB09 Camiño Outeiro de Reboreda4

42.291201, -8.590750

RB10 Cño. Outeiro de Reboreda5-cruce con Estrada do Cadaval.

42.29209, -8.58995

RB11 Estrada Ventosela

42.287706, -8.600392

RB12 Estrada Ventosela2

42.291282, -8.597492

RB13 Cño. do Seixal (Santo Paio de Abaixo)

42.277921, -8.598124

RB 14 Cño. do Souto

42.278649, -8.597218

 

Outeiro 4. Foto Maria Mar

Outeiro 5. Foto: J. Migueles

Est. Ventosela 1. Google Maps

Est. Ventosela2. Foto: J. Migueles

Seixal. Google Maps

Camiño do Souto

Redondela

RD01. Cruceiro de José Fernández “Sesé”. Pz. Ponteareas

42.27899, -8.61092

RD02. Cruceiro de Manuel García “Mirón”. R. Carballo

42.282867, -8.605570

RD03. R. do Muro

42.272, -8.61037

RD04. Cruceiro de Pazos. Estrada Campo de Fútbol.

42.293137, -8.607799

RD 05. Estrada de Vigo.

42.279875, -8.613049

RD 06. Subida á Estación.

42.284504,-8.611066

 

Cruceiro de Sesé. Foto: J. Migueles

O Muro. Google Maps

Cruceiro de Mirón. Foto: Ignacio P. Rey

Estrada de Vigo. Foto: María Mar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Subida á Estación. Foto: J. Migueles

Cruceiro de Pazos. Foto: Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Saxamonde

SX 01. Est. a Nespereira

42.245617, -8.596484

SX 02. Cruceiro do Marco ou do Alto dos Valos (Os Valos): Realizado por Gerardo Senra Vilas, canteiro e dono da propiedade na que se atopa o cruceiro xunto a outras das súas obras. Presenta o Cristo baixo INRI e San Antonio de Padua co neno no colo. No varal, Santiago apóstolo.

42.242639,-8.596625

SX 03. C. dos Frades

42.261178,-8.608010

SX 04.C. Romano

42.257145,-8.608788 

 

Alto dos Valos. Foto: J. Migueles

Est. Nespereira. Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

Camiño Romano. Foto: J. Migueles

Camiño dos Frades. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trasmañó

TR01. Cño. da Minada

42.2649050,-8.6543888

TR02. Est. San Vicente

42.271049, -8.650516

Est. San Vicente. Google Maps

 

Cño. da Minada Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ventosela

VE01 Cño. da Igrexa Nº8

42.299625, -8.586728

VE02 Est. Castiñeira Nº3

42.299443, -8.587627

VE03 Est. Castiñeira2

42.29795, -8.58547

VE04 Estrada da Castiñeira-cruce con Camiño do Cruceiro de Ventosela

42.29824, -8.58537 

VE05 Cño. Eido de Arriba

42.305471, -8.589404

VE06 Cño. da Pedreira de Ventosela

42.30075, -8.58445

 

Est. Castiñeira1. Foto: J. Migueles

Est. Castiñeira2. Foto: J. Migueles

Est. Castiñeira3. Foto: J. Migueles

Igrexa. Foto: J. Migueles

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pedreira (Ventosela). Foto: Juan Migueles

VE05 Cño. Eido de Arriba Google Maps

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vilar de Infesta

VL 01. Camiño das Cartas

42.234949, -8.611838

Cño. das Cartas. Foto: J. Migueles

O Viso

VS01 Cño. Pazo de Soutoxusto-N550

42.3244284,-8.6120300

VS02 Cño. da Capela Soutoxusto

42°19'27.07"N, 8°36'42.88"O

VS03 Soutoxusto N550

42°19'25.96"N 8°36'44.37"O

VS04 Cño. Moreira Soutoxusto

42.319217, -8.609403

VS05 Cño. do Galleiro

42.313310, -8.603831

VS06 A Gándara

42.313004,-8.596982

 

Soutoxusto. Foto: J. Migueles

Cño. Capela. Google Maps

Moreira. Google Maps

Soutoxusto. Google Maps

 

Galleiro. Google Maps

 

A Gándara Foto: J. Migueles

 

Autor: J. Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Cruces, cruceiros, esmoleiros e petos de ánimas de Redondela. Estanislao Fdez. de la Cigoña. Edit. Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía.2005.

SEREN

Nº 1, 2, 4 e 5. Cruces, cruceiros e petos de ánimas no Concello de Redondela. Carlos A. Antuña e J. A. Orge.

Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.

Facebook> Cruceiros Galicia >Maria Mar