A Coca na Senda Mitolóxica

 

A Coca na Senda Mitolóxica. Foto cedida por Mati Alonso

En decembro de 2020 o concello de Santiago de Compostela abre ao público á Senda Mitolóxica no Monte Viso. No percorrido o visitante pode ver a reprodución a tamaño real de dez seres míticos galegos. As figuras foron deseñadas e reproducidas polo creador artístico José Manuel Méndez. Preténdese así, dotar de interese turístico un monte cunhas vistas privilexiadas que carece de árbores e que o século pasado estivo a piques de ser unha explotación mineira de anfibolita. 

A Moura na Senda Mitolóxica. Concello de Santiago

 As dez personaxes mitolóxicas que podemos atopar son: os Mouros, que viven baixo terra e agochan fabulosos tesouros; as Mouras, mulleres fermosas que soen aparecer en fonte e ríos; o Nubeiro, xigante que vive nas nubes dirixindo tormentas e lóstregos e creando os tronos cos seus zocos; o Tardo, duende pequeno de cor verde e grandes ollos que provoca os pesadelos ás persoas durmidas; a Llanta, monstro metade muller e metade serpente que vive en covas preto de regatos e fontes; o Gatipedro, gato máxico cun corno na fronte que provoca que os meniños mexen na cama; Breogán, mítico rei galego que en Brigantia levantou unha gran torre dende a que se podía ver Irlanda; a Maga, coñecedora da maxia e artes ocultas; e os Biosbardos, que saen de noite en montes e lugares afastados.

A Coca na Senda Mitolóxica. Foto cedida por Mati Alonso

 

O décimo ser mitolóxico representado é a nosa Coca de Redondela. O proxecto ten os seus defensores e os seus detractores (impacto ecolóxico, seres elexidos e a súa descrición...), pero o importante para o noso Concello é a súa proxección na capital galega, dando a coñecer a nosa principal lenda e promovendo as festas da Coca, un dos atractivos turísticos cos que conta Redondela.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

El Correo Gallego

La Voz de Galicia

El Español

Zapateiros e tendas de calzado.

Zapatería de Avelino Cabaleiro, en Cesantes. Foto cedida por Avelino Cabaleiro a Obradoiro Fernando Monroy

 

    Moitas tendas de calzado eran tamén tendas de roupa ou tecidos polo que as recollemos no apartado correspondente.

Zapaterías ata mediados do S. XX.

Juan Agrelo. Zapateiro cando menos entre 1879 e 1894. Despois de non aparecer nos censos de varios anos volta a constar un Juan Agrelo entre 1905 e 1925.

Santiago Bilbazo. Zapateiro cando menos entre 1879 e 1894.

José Manuel López. Zapateiro cando menos entre 1879 e 1894.

José Mouriño. Zapateiro cando menos entre 1879 e 1894.

A de Povedo. José Orge Táboas, zapateiro do que atopo datos en 1897, cando cede o arrendamento do alumeado público. Era fillo de José Orge Poveda, de aí o alcume. Sucederíalle o seu fillo, José Orge Esteiro, e a este os netos: Cunino e Sito, co taller de reparación e tenda na rúa Reveriano Soutullo, e Ducho, coa tenda Calzados Orge na praza Santiago Apóstolo, onde tamén traballaban Marina, esposa de Sito, e Teruca Migueles. Nesta zapatería serían moitos os que aprenderían o oficio: Pepe Tarambaina, Pepe Neco, Lixeiro, Fermín Docampo...

Zapateiros na de Povedo. Arquivo J.A .Xesteira

Rafael Pena. Cando menos entre 1899 e 1908.

Antonio Esteiro. Zapateiro cando menos entre 1902 e 1904.

Francisco López Casal. Zapateiro cando menos entre 1902 e 1904.

José Toucedo. Zapateiro cando menos entre 1902 e 1910.

Agustín Viruleg Queimaliños “Farrucacho”. Consta como zapateiro cando menos entre 1902 e 1910. Garda municipal cesado o 31 de xullo de 1936 coa entrada do primeiro alcalde franquista.

Nicanor Virulegio Queimaliños Zapateiro cando menos entre 1902 e 1910.

Bota de oro: Zapatería de José Amoedo, nomeado xefe dos municipais en 1903.

Escolástica Tuche. Aparece como dona dunha zapatería en 1908. 

Germán Rubín. Zapateiro cando menos en1925.

Anuncio 1948 Program festas da Coca

 

Antonio Alconero. Zapateiro cando menos en1925.

Jesús Darroza. Zapateiro cando menos en1925.

Senén Fuentes. Zapateiro cando menos en1925.

José Lago Otero. Zapatería na rúa Alfonso XII nos anos 20.

José Lago Otero, 1926. Galicia.

 

Ramón Muíños Casade. Zapatería en 1932.

Braulio González Pasantino. Zapateiro afiliado á Casa do Pobo en 1936. Natural de Santiago e veciño de Redondela, morto aos 34 anos a consecuencia de mutilacións e tiros de arma de fogo en Cans (Porriño), onde está enterrado.

Raimundo Otero. Zapateiro afiliado á Casa do Pobo en 1936.

César Pazos Comesaña. Zapateiro afiliado a Izquierda Republicana.

Enrique Ramón Rodríguez Chamorro. Zapateiro de Redondela, xulgado en Vigo por incitación á rebelión foi condenado a 6 anos de prisión.

José Sánchez Domínguez, José. Veciño da Rúa Espíritu Santo e fillo da Nadora. Zapateiro de 20 anos de idade. Militante do Partido Comunista alistado forzosamente no bando nacional. Foi morto ao ser disparado polas costas durante un ataque.

A de Cotarro. Estaba na Praza Ponteareas. Pode ser algún dos anteriores pero non lle poño nome ao alcume.

Zapatería de Cotarro. Foto: Familia Fernández Otero

 

 

CHAPELA

José Vázquez Sánchez. Zapateiro de 25 anos en 1918, cando foi detido por dar unha coitelada a un veciño nas festas de Candeán.

Justo López Otero. Zapatería en 1935.

Fernando Covelo. Zapatería en 1936.

O VISO

Jesús Pintos. Veciño do Viso, que solicita ao Concello en 1932 a concesión dun trozo de terreo sito no barrio de Saramagoso, para a construción dun kiosko no que establecer unha zapatería.

Zapaterías 2ª metade do S. XX

Calzados Orge. Ver a de Povedo.

Anuncio Faro de Vigo

 

Zapatería Germán Rubín Aguiar. Na rúa General Rubín nos anos 40.

Zapatería Solla. En Santa Mariña nos 50.

Zapatería Paco. Francisco Balado Garrido “Paco Cuarenta”. Nos 50 tiña a zapatería na rúa José Regojo, cando deron a construír trasladouse á Praza Ponteareas, ao local onde estivera Cotarro.

A de Manolo. Reparación de calzado ata principios dos 80 na praza Ponteareas, no baixo que ocupara Paco. Faltáballe unha perna usando unhas muletas de madeira.

A de Cantoneiro. Reparación de calzado en R. Padre Crespo, no baixo da casa de Casimira.

Zapatería Dalvi. De Bernardino Vidal “Ducho” afeccionado ao ciclismo, presidiu o club Redociclo. Reparación de calzado en R. Padre Crespo desde os 80. Coa urbanización da zona pasou á calella onde está a Bocatería Adega.

Calzados Chico. Na Ribeira. Tamén tenda téxtil.

Fermín Docampo. Reparación de calzado na R. Xeneral Rubín.

¿? Reparación de calzado na R. Xeneral Rubín.

Calzados Veneno. Na Praza Constitución. O seu toldo levaba o logo de Gorila, marca de zapatos que regalaba una pelotas das que moitos se lembran.

Calzados Veneno Redondela. Grandes Festas da Coca, 1968

Zapatería de Caruel. Na praza de Santiago Apóstolo.

Zapatería na rúa Juan Manuel Pereira. Alí tiveron o seu taller varios zapateiros. Primeiro Justo, que vivía na Portela; Manolo Paradela e Manolo Otero “O Coxo”.

CESANTES

Avelino Cabaleiro

Avelino Cabaleiro. Foto por Avelino Cabaleiro ao Obradoiro Fernando Monroy

 

Luciano. Zapatería en Zacande.

A de Piloto. Fronte ao campo do Arenas. Ía en cadeira de rodas.

Raul Barbeito. Tiña a zapatería na súa casa, a carón dos monólitos que marcan a entrada do Pazo de Torres Agrelo. Facían zocos e todo tipo de calzado e vendían nas feiras. Logo abriría en Redondela Calzado Raúl, na rúa José Regojo, e as fillas as tendas A feira do zapato.

CEDEIRA

Fermín Carballeira. Reparación de calzado na praza do Cruceiro.

Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA

Arquivo do Concello de Redondela =>Matrícula Industrial: 1885-86, 1886-87,1887-88, 1889-90.

Biblioteca Nacional de España: www.bne.es => Anuario-almanaque del comercio, de la industria, de la magistratura y de la administración, Anuario del comercio, de la industria, de la magistratura y de la administración, Anuario regional descriptivo, informativo y seleccionado de la industria, comercio, agricultura, profesiones, arte y turismo del Norte de España.

Faro de Vigo.

Xornais locais=> LA IDEA, El Soplete, La Opinión, Terra!

Galiciana-Biblioteca Digital de Galicia. Xunta de Galicia: http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => El Correo de Galicia, El Correo de Lugo, El Pueblo Gallego, Hoja Oficial del Lunes, El Progreso, La Noche...

Programas da Agrupación Artística Redondela e das Festas da Coca.

Redondela, crónica dun tempo pasado. A Segunda República e o primeiro franquismo. Gonzalo Amoedo e Roberto Gil. Edicións do Castro 2002

(http://vitimas.nomesevoces.net)

Aportes => Manuel Migueles, Antonio Cobián, Ro S. Montero, Julio Martínez, Gonzalo Figueroa, Susana Ricón, Fernando Mouriño, Marta QB, JM Bouzón, Maica Alonso e Manuel Seijas.

Películas rodadas en Redondela

 

La Casa de la Troya, figurantes de Redondela. Foto cedida por Fernando Cabaleiro Santos

Entre as primeiras gravacións cinematográficas que se realizaron en Redondela podemos citar que o 24 de xuño de 1925 embarcaron para España os señores Rodríguez e Cora representantes dunha compañía cinematográfica que viñan rodar unha película para a Unión Agraria de Parroquias Unidas de del Distrito de Porriño nas parroquias do distrito e Tui, Redondela, Vigo,.... En novembro dese mesmo ano a sociedade organizou un festival artístico para conmemorar o seu segundo aniversario e a beneficio total da cinta cinematográfica.

En canto ás películas rodáronse en Redondela as seguintes:

             Maruxa (1923). Película rodada en Vigo e en Cedeira na propiedade “La Chicharra”. Dirixida por Henry Vorins e interpretada por Paulette Landais e Florián Rey.

Promoción de Maruxa na Chicharra Foto: Pacheco

 

 Carmiña flor de Galicia (1926). Rodada en Oporto e, entre outras vilas galegas, en Cedeira (Redondela), na leira “La Chicharra”. Dirixida polo italiano Rino Lupo e interpretada por Maruja del Mazo, Irene de Salazar, Eduardo Prados... 

Carmiña flor de Galicia. Fotograma na Chicharra. rodadoengalicia.galiciafc.org

 

A Chicharra a partires do minuto 30’.

 

Alalá. En setembro de 1934 rodouse na nosa vila esta película, con guión do novelista López de Haro.

             La casa de la Troya (1959). Baseada na novela homónima de Alejandro Pérez e dirixida por Rafael Gil. Contaba no seu reparto con Arturo Fernández, Ana Esmeralda, José Rubio, Julio Riscal, Pepe Isbert e Manolo Morán. Graváronse varias escenas desta película no Pazo de Pousadouro e nunha finca, coa igrexa de Reboreda ao fondo, na que se representou unha romaría na que participaron como extras mozos e mozas da vila. 

Rodaxe de La Casa de la Troya en Reboreda. El Pueblo Gallego

Rodaxe de La Casa de la Troya no Pazo de Pousadouro. El Pueblo Gallego

Parte 4-Igrexa de Reboreda a partir 8’35’’

 

Parte 5-Pazo de Pousadouro

              Rías Gallegas (1961). Primeiro documental galego en cinemascope e color. Rodada en 1956 no peirao de Cesantes, Vigo, Marín e Arousa. Obra do enxeñeiro Pedro Bandin e o cámara Juan Mariné.

 

1956, rodaxe de Rías Gallegas en Cesantes. Foto Siorty

         

            La Familia Colón. Cap. 22. Un hombre llamado Redondela (1966). Serie TVE. Capítulo con escenas do casco urbano de Redondela. 

https://www.rtve.es/play/videos/la-familia-colon/familia-colon-aquel-hombre-llamado-redondela/4830650/

Más allá del río Miño (1969). A acción desenvólvese en Santiago e numerosas poboacións da provincia de Pontevedra. Película do director galego Ramón Torrado, conta no reparto con: Nino del Arco, Gustavo Rojo, Enriqueta Carballeira, Luis Marín, “Xan das Bolas” e “Tip”.

 

Lejos de los árboles (1972). Película-documental dirixida por Jacinto Esteva, na que se recollen ritos e tradicións de diversas localidades españolas coa morte como fío condutor. Nela podemos ver á Coca perseguida pola rapazada no peirao de Cesantes e imaxes da danza das espadas na praza da Constitución.

 

Diario de una asesina (1973). Rodada especialmente en Vigo e Pontevedra ademais de no Pazo de Torrecedeira. A dirección do filme correu a cargo de Manuel Mur Oti, vigués de nacemento, e os principais protagonistas foron Marisa Mell e Anthony Stephen.

             Los caballeros del boton de ancla (1974). Película de Ramon Torrado na que aparece o paso do tren polo viaduto de Fontán coa illa de San Simón ao fondo.

Loca por el circo (1982). Película infantil de Teresa Rabal con algunha escena rodada en Cesantes.

 

La hora bruja (1985). Película protagonizada por Paco Rabal, Concha Velasco e Victoria Abril. A trama ten lugar en Mondariz Balneario e os concellos da contorna, rodándose algunha escena en Rande.

 Esperanza (1986). Curtametraxe de 35 minutos rodada por Chano Piñeiro en Vigo, Valladares e Redondela.

 Redondela (1987).Ver  https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/01/redondela-pelicula.html

 El juego de los mensajes invisibles (1991). Gravado no Pazo de Torrecedeira. Dirixida por Juan Pinzás e protagonizado por Antonio Ferrandis, o mítico Chanquete de Verano Azul. O reparto tamén contaba con Eusebio Poncela, María Barranco e Jose Luis López Vázquez.

La novia de medianoche (1997). Con escenas no Pazo de Torreceira. Antonio Simón dirixiu nesta película aos actores: Francisco Rabal, Nancho Novo, Juan Diego, Esperanza Roy e Laura Ponte.

Las noches de Constantinopla (2001). Rodáronse varias escenas no Pazo de Torrecedeira. Do director Orlando Rojas, contaba no seu reparto con Paco Rabal, que volvía a Cedeira co seu neto Liberto Rabal.

Galactea. A conquista da vía láctea. (2002). Película de cine fantástico xuvenil rodada en Redondela, Vigo, Vilagarcía, Mondariz e Forzáns.

 

Fotograma de Galactea na Casa da Torre. fantasio.es

O Lapis do Carpinteiro (2003). Protagonizada por Tristán Ulloa, María Adánez e Luis Tosar. Basada na novela homónima de Manuel Rivas. Conta no seu reparto co redondelán Tatán. Escenas rodadas na praia de Cesantes.

La Promesa (2004). Dirixida por Héctor Carré e protagonizada por Carmen Maura. Rodaxe dalgunhas escenas no Pazo de Torrecedeira.

Carmen Maura en La promesa. www.alamy.com

 

Heroína (2005). Protagonizada por Adriana Ozores. Escenas na praia e o cemiterio de Cesantes. Nesta película ademais, participaron os redondeláns: Tatán, Borines e Andrés Giráldez; compoñentes do grupo de monicreques Tanxarina.

 

Heroína, fotograma. La Voz de Galicia

Canciones de amor en Lolita's Club (2007). Película de Vicente Aranda, na que aparece a ponte de Rande.

Mar Libre (2010). Mini-serie de dous capítulos con escenas no Pazo de Pousadouro e a participación do actor redondelán Jose Ángel Egido.

             María Soliña (2019). Película rodada por Ignacio Villar en varios puntos de Redondela e Cesantes con Emma Suárez como rostro máis recoñecible.

 

 Autor: Juan Migueles

BIBLIOGRAFÍA.

Galeguismo e sociedade na Redondela da Segunda República. Lois Barros. Edicións do Castro.

Primeros tiempos del cinematógrafo en España. Coordinador: Juan Carlos de la Madrid. 1996, Universidad de Oviedo.

www.filmaffinity.com

Enciclopedia General de Galicia: www.egu.es

www.rodadoengalicia.galiciafc.org

Aportacións J. A. Xesteira

En Galiciana-Biblioteca Digital de Galicia. Xunta de Galicia: http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es=> El Pueblo Gallego, La Integridad, El Correo de Galicia (Buenos Aires), El Heraldo Gallego

ABC

http://www.abc.es/hemeroteca

La Voz de Galicia.

http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/

www.youtube.com

www.egu.es

 Aportes: Gonzalo Amoedp, José Antonio Martínez e Facebook Reloxos de Sol