 |
| Bacallau con coliflor. Foto: Cocina para torpes |
En Noiteboa a tradición marca que é noite de cear coliflor con bacallau. As lambetadas típicas eran as chulas de viño ou a leite frita.
Ao rematar non se recollía a mesa porque daba mala sorte. A explicación que se lle daba aos cativos era: “Porque veñen os anxiños pola noite.”
Autor: Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Aportes orais.
Na obra “Galicia” de Manuel Murguía recóllense varias lendas, entre as que imos a transcribir unha que cita a un cura de Redondela que foi quen de viaxar de Roma a Redondela nunha soa noite:
“Pedro por su gran saber fué llamado el N i g r o m á n t i c o ... Otras fueron sin embargo las causas como se deja indicado, mas no se ha de callar que la fama de nigromántico llegó en la tradición hasta el siglo XVI, pues en el Episcopologio de Amaro González se lee respecto de este prelado: « Dicen que fué á Roma y vino, en una noche de Navidad, sobre ciertas liciones que eran obligados á cantar aquella noche un beneficiado ó dignidad de Santiago en Roma : ut multi ayunt.»
Es la misma leyenda que se cuenta de san Isidoro. Dícese que, deseando el papa san Gregorio conocer al ilustre sabio español, partió éste á Roma, mientras se cantaban en el coro de Sevilla los maitines de Navidad, y después de hablar con el Sumo Pontífice, volvió á tiempo de entonar laúdes con los clérigos de su iglesia. La diferencia está en que lo que en san Isidoro se tiene como milagro, en nuestro obispo se mira como una prueba de su poder mágico.
En Galicia se conoce otro caso de igual viaje, en aquel abad de Redondela, Juan Méndez de Silva (siglo xvi), que fué transportado de Roma á Redondela en una noche, dejándole al pie de un alcornoque. El árbol no es de los que más debían halagar la vanidad científica del buen Juan Méndez, de manera que la antigua leyenda parece aplicada irónicamente á este último, quien, sin duda alguna, no tenía mucho de la sabiduría de san Isidoro ni del arzobispo compostelano, que fué uno de los hombres, por su saber, más ilustres que tuvo su tiempo”.
Autor: Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Galicia. Murguía, Manuel, 1833-1923.
Ademais das herbas de San Xoán (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2022/05/festa-de-san-xoan.html ) crese que hai outras plantas con propiedades máxicas no noso concello. Algunhas destas crenzas, en moitos casos esquecidas, serían as seguintes:
O Loureiro
Cando se termina o tellado dunha casa en construción celébrase colocando un ramo de loureiro no máis alto da vivenda. A celebración complétase cun xantar no que os donos convidan aos que colaboraron na construción da casa.
As Xestas.
O día de San Cristovo, patrón do transporte, hai que engalanar os vehículos con xestas. Este é un medio eficaz de protección contra os accidentes.
A xesta tamén se emprega como protección do fogar contra o mal de ollo. O 1 de maio hai que colgar unha rama de xesta da porta da casa ou do portal da propiedade. Tamén hai quen a prende no coche ou quen emprega este meigallo para garantir unha boa colleita.
Coas xestas tamén se fan escobas. Varrer a casa con este tipo de vasoira o día de San Xoán garante a purificación da casa.
Autor: Juan Migueles
BIBLIGRAFÍA
O que lembro do vivido. Andrés Couñago Laxe.
Galicia Garden. Eva Barcala. https://galiciangarden.com/1-de-mayo-a-xesta-como-amuleto/ https://galiciangarden.com/cytisus-scoparius-l-xesta-o-retama/
Aportes orais.
 |
| 1936. Cura de Redondela. Recorte de foto. |
No período comprendido entre finais do século XIX e principios do XX, atopamos varias noticias referentes a os curas de Redondela que non deixan de ter a súa gracia.
Dous tiran especialmente a matar. Serían publicados en 1885 en El Motín, xornal madrileño que debía ser tremendamente anticlerical, tendo en conta estas publicacións:
Regresaba
o párroco de Redondela de administrar o Viático a un enfermo, cando
divisou na
rúa a unha moza falando co seu noivo, a cal, xa sexa
por distracción, ou por levar un balde de auga na cabeza ou porque
non lle deu a gana, non se axeonllou ao pasar o corvo.
Nada dixo este en aquel instante, mais en canto chegou á igrexa
subiu ao púlpito e puxo á aludida como "chupa de
dómine" excitando aos fieis contra ela. E como algúns destes
supoñían que aquela rabia puidese moi ben explicarse por certos
desaires que a moza en cuestión fíxolle noutro tempo, non produciu
a "filípica" o efecto desexado. Valese máis que esa
energúmena cascuda obrase recatadamente coa súa ama,
sobriña, criada ou o que sexa, e se adicara a socorrer enfermos ou
aliviar pobres ás horas que perde no
teatro.
E din que dixo o "presbiteroide" José, nunha novena que celebraba en Santa Mariña (Redondela): «Hoxe é o último dia que vos digo a novena, pois onte dixestes que estaba bébedo; e así, xa que estou bébedo, buscade outro que volo faga peor, digo mellor.» Non sabia que este cura se emborrachaba; pero cando el o confesa...
Poucos anos despois, en 1892, un suceso foi cuberto por numerosos xornais da época.
O cura de Vilavella negoulle sepultura a un morto e dous días despois o corpo continuaba sen enterrar. Tratábase do inspector de ferrocarril José Barral. Nun primeiro momento os medios máis progresistas aludiron a motivacións políticas ao tomar esta medida tan radical: “o finado era antigo servidor dos Marqueses de la Vega de Armijo, e fora durante moitos anos cocheiro da casa”. O Marqués, Antonio Aguilar y Correa, era propietario do Castelo de Soutomaior e durante cinco décadas un destacado político do Partido Liberal, ostentando en varias ocasión a presidencia do Congreso.
Para saír ao paso destas acusacións, e ante os enfrontamentos da familia do finado e o sacerdote, tivo que terzar o Bispo, que asumiu que fora el quen lle ordenara ao párroco: “...que oficiase á autoridade civil para que esta se fixese cargo do cadáver, e non permitira que fora enterrado no cemiterio católico o que renegou en vida toda clase de relacións coa igrexa, nin cuidou de cumprir os deberes máis elementais do cristianismo.” Esta decisión baseábase en que: “...hai catorce anos que non confesaba nin comulgaba nin asistía a misa os días de precepto. A estes motivos, abondos por si sós, unha vez que non deu o aludido sinal de arrepentimento,para a grave determinación do revendísimo Prelado, engadiuse que o morto opúxose durante anos, e ata no derradeiro, a que o párroco penetrara na súa casa a cumprir coa piadosa práctica da Bendición Pascual e sempre amosou manifesto noxo aos Sacramentos da Igrexa, como proba o feito de ter un fillo 3 anos e sen bautizar, permitindo, ao fin, que o seu fillo recibira o Santo Bautismo, non pola fe no Sacramento, se non por condescendencia coas persoas que llo rogaron. ”.
A toda esta vida pouco contemplativa engadíase o agravante de que tampouco amosara arrepentimento na enfermidade que o levou á morte: “... ningún aviso se deu ao Ecónomo, nin deste se solicitou auxilio espiritual algún para o moribundo. Cando o encargado da parroquia tivo noticia do falecemento foi ás nove da mañá por conduto do médico sr. Queimaliños”.
Os curas tampouco eran os culpables de todo e tiñan os seus propios problemas:
“... o cura párroco de Redondela negouse a celebrar a función do día da Concepción si o Concello non lle pagaba tres mil e pico reais que viña debendo dende Semana Santa. O alcalde ante esta ameaza e por temor ao escándalo pagou a débeda”. (1891)
Outra ameaza que sufrían era os intentos de furtos e timos:
“Damos a voz de alerta aos señores Párrocos, Coadxutores, Ecónomos e demais encargados de igrexas, ermidas..., porque sabemos que por estes arredores anda certo paxaro que se chama dorador de obxectos de culto, e que roubou a un párroco un cáliz de prata co pretexto indicado. O individuo en cuestión para sorprender mellor, exhibe certificados de párrocos (non deste bispado) onde consta que é de todo proveito. Non se deixen enganar”. (1893)
“Foi detido en Redondela José Casqueiro Amoedo, veciño de Calvos, en Fornelos como autor de estafa de diñeiro ao presbítero da parroquia de Reboreda, Manuel Fernández, e ao abade da mesma parroquia Manuel Ucha”. (1915)
Por sorte para eles sempre podían recorrer á xustiza:
“Por blasfemar ao paso dunha procesión foi denunciado ao xulgado municipal de Redondela, o cocheiro Antonio Sande”. (1908)
O malo é que non sempre estaba do seu lado:
“Sentenza absolutoria na causa contra Manuel Casal, de Redondela, por inxurias contra o cura de Trasmañó”. (1912)
Pobriños os nosos curas, que mal o pasaban naqueles tempos! (Modo ironía) Non é de estrañar que a algún se lle levantara o sentido:
“O cura de Redondela, Juan Álvarez, deulle unha labazada en público ao ancián José Angulo, promovéndose por tal motivo un forte escándalo. No medio de gran tumulto, o pobo pedía a detención do cura, tendo que intervir a garda civil. Témense novos disturbios”. (1913)
Autor: J. Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Na Biblioteca Nacional de España: www.bne.es => El Motín, La Justicia (Madrid), El Siglo futuro
La Voz de Galicia
En Galiciana-Biblioteca Digital de Galicia. Xunta de Galicia: http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es => Gaceta de Galicia, El Lucense, La Voz del Pueblo, El Diario de Pontevedra, La correspondencia gallega, El Correo de Galicia
 |
| Peregrinaxe a Santiago. Foto: familia Fernández Otero |
Nos tempos da posguerra en Semana Santa era obrigatorio cumprir o chamado precepto pascual, ou sexa, confesar e tomar a comuñón. Ao facelo se recibía unha papeleta que se debía introducir cos datos persoais nunha caixa que había na casa do cura. De non facelo, a persoa quedaba sinalada como mal cristián e en plena ditadura non pagaba moito chamar a atención e era aconsellable levarse ben co clero.
A picaresca coma sempre ía un paso por diante e algúns facían trampas. Un recurso era mandar a un rapaz ou rapaza a tomar a comuñón varias veces. Despois tan só tiña que cubrir as cartillas recibidas e deste xeito libraba do trámite a varios membros adultos da familia.
Outra tradición de Semana Santa era que o domingo de Ramos o cura ía bendicir as casas. As familias ese día facían limpeza xeral para ter a súa vivenda presentable ante a programada visita do cura. O sacerdote claro está, cobraba polo seu servizo a esmola dos seus fieis. Os propietarios máis modestos pagaban o servizo como boamente podían e se non tiñan cartos entregaban ovos, verduras...
Autor: Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Aportes orais.
 |
| 1957, Raias a secar nas barcas. Foto: villamalea.eu |
Antes da chegada das conservas eran varias as empresas de salga que había no noso concello. O sal era o principal conservante naqueles tempos, pero non o único.
Vendo fotos antigas de Redondela podemos comprobar que baixo o Viaduto de Pontevedra secábase peixe, porque ante a falta de medios dos que dispomos agora era unha forma de conservar o pescado de xeito económico. O que secaban deste xeito eran xurelos e raias. Os xurelos os estiraban nas pedras, mentres que as raias as colgaban das barcas ou mesmo dos ferros do viaduto ou colocaban paus con cordas para tendelas. Os xurelos poñíanse a secar directamente, mentres que as raias había que poñelas primeiro en remollo. Algúns lembran comer os xurelos crus despois de secar e din que era moi saboroso. Tamén contan que a raia debía ser máis forte pero non faltaba algún rapaz quen nun despiste lle botaba a boca nos anos da fame.
Hai que distinguir a raia da ouxa, coñecida como “raia brava”. Este é un peixe hoxe moi estendido porque non se comercializa, se ben é certo que había quen o pescaba para comer as ás, tirando o resto da carne. Ademais o seu aguillón faino perigoso para ser pescado. Outro peixe co que non a debemos confundir é a zapata. Peixe moi apreciado pero moi complicado de cociñar xa que para preparalo primeiro hai que sacarlle a pel.
Un pouco máis afastado do mar, concretamente na Canteira dous irmáns tiñan un secadoiro de bacallau, que logo levaban cun camión a vender a Vigo.
Outra técnica de conservación sería o afumado. Unha referencia clara en Redondela a atopamos no Cabo dos Fumeiros, topónimo dado por ser o lugar onde se afumaban as sardiñas.
Nas conversas mantidas para este artigo saíron os nome dun par de peixes dos “que xa non hai”:
O carabellón. O nome técnico empregado pola Consellería do Mar é Rei, podendo chamarse tamén: gaián, carabilla, pixón, saroupa, crico (as femias), escarabellón, lavanco, xoio, xoio azul, laberneiro (os machos) ou ghaiolo. Segundo din: “Era moi bonito baixo a auga”, “Parecido ao rubio, pero máis escuro”.
O escarpón. Do que contan que: “Era riquísimo”. Apesares de citalo como desaparecido, se hai sorte, aínda hai días que se pode atopar na Praza de Abastos, como pode comprobarse nesta reportaxe gráfica realizada por alumnos do instituto Mendiño.
http://www.edu.xunta.gal/centros/iesmendino/?q=node/602
 |
| Raia a secar nunha barca. Foto cedida por J. A. Xesteira |
Autor: Juan Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Sal, sardiñas e peiraos. Achega ao patrimonio marítimo na Enseada de San Simón. Alberte Román Losada. Ed. Asoc. Alén Nós 2009.
Aportes orais.
La Voz de Galicia
Anteriormente falamos dos cruceiros do Concello de Redondela que se atopan en chan público (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2019/02/cruceiros-esmoleiros-e-petos-de-animas.html) e tamén dos cruceiros desaparecidos ou dos que tan só quedan restos (Ver https://anecdotarioredondela.blogspot.com/2021/11/cruceiros-desaparecidos.html ), polo que chegou o momento de enumerar os cruceiros de propiedade privada. Lembramos que calquera elemento patrimonial de máis de cen anos é considerado Ben de Interese Cultural (BIC), aínda que na práctica a protección desta figura non sempre é a axeitada. É difícil coñecer o ano de construción de todos estes cruceiros, pero ata o de agora non teño constancia de que ningún sexa anterior a 1950.
Cabeiro
CB01 Cño. Soutiño
42.256694,-8.630722
 |
| Cño. Soutiño-Google Maps |
Cedeira
CD01. Subida a Cedeira
42.281188,-8.61925
CD02. Cruceiro de Manolicho. Subida a Cedeira.
42.279962, -8.620384
CD03. Cruceiro de Amador. A Portela. Obra de Amador, fillo dos propietarios, cando realizou un curso de cantería.
42.286794, -8.623613
CD04. A Portela
42.287387, -8.624653
 |
| Cruceiro de Manolicho. Foto: Evaristo Cancelas |
 |
| Subida Cedeira. Foto: J. Migueles |
.JPG) |
| A Portela. Foto: J. Migueles |
 |
| Cruceiro de Amador. Foto: J. Migueles |
CD05. A Portela2
CD06. Cruz dos Figueiral. A Regasenda
42.287335, -8.638217
CD07. Camiño da Rabadeira. Fortóns.
42°16'24.3"N 8°36'57.5"O (42.273415, -8.615984)
CD08. Camiño da Rabadeira. Fortóns.
42°16'23.6"N 8°36'55.4"W (42.273213, -8.615376)
CD09. Camiño Fonte da Lama. Fortóns
42.269832, -8.613225 (42°16'11.1"N 8°36'47.7"W)
 |
| Cruceiro A Portela2. Foto: J. Migueles |
 |
| A Rabadeira. Google Maps |
 |
| Cruz dos Figueiral. Foto: J. Migueles |
 |
| A Rabadeira. Google Maps |
 |
| Fortóns. Foto: María Mar |
Cesantes
CS01. Cruceiro do Monte Gordo (San Pedro. Propiedade particular): Feito nos anos 30 do pasado século en lembranza dun home que morreu ao caer dun piñeiro cando recollía piñas. Recollido en Cruces, cruceiros e petos de ánimas no Concello de Redondela. 2004. SEREN Nº 1, 2, 4 e 5. José Antonio Orge Quinteiro e Carlos Alberto Antuña Soto.
CS02. Telleira 1
42.292291, -8.614348
CS03. Cño. da Telleira, 27-2
42.290187, -8.617524
CS04. Telleira 3. Sen cruz.
Recollido en “Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.” como CR13.
 |
| CS03. A Telleira 2. Foto: J. Migueles |
 |
| CS02. A Telleira 1. Foto: Evaristo Cancelas |
CS05. Av. Mendiño I
42°17'29.01"N, 8°36'47.20"O
CS06. Av. Mendiño II
42°17'33.4"N 8°36'48.0"O (42.292615, -8.613343)
CS07. Av. Mendiño III
42°17'34.0"N 8°36'50.8"O (42.292766, -8.614116)
CS08. San Pedro
Recollido en “Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.” como CR1
 |
| CS05. Av. Mendiño 1. Foto: J. Migueles |
 |
| CS06. Av. Mendiño 2. Foto: Evaristo Cancelas |
 |
| CS07. Av. Mendiño 3. Google Maps |
CS09. R. Torre de Calle
42.300352, -8.608832
CS11. R. Torre de Calle 3
42.302222, -8.605103
CS12. Fronte ao Círculo Cultural-
42.308296, -8.608140
 |
| CS09. Torre de Calle 1. Google Maps |
 |
| CS10. Torre de Calle 2. Google Maps |
 |
| CS11. Torre de Calle 3. Google Maps |
 |
| CS 12. Fronte ao Círculo. Google Maps |
CS13. Cruceiro de Rita Regojo
42.302296, -8.614739
CS14. Rúa Carballiño
42.308136, -8.611804
CS15. Cño. Fontaíña
42.309631, -8.609983
CS16. Cño. Eido de Andrea
42.303156, -8.604997
 |
| CS 14. Carballiño. Foto: Google Maps |
 |
| CS 15. Fontaíña. Foto: Google Maps |
 |
| CS 16. Eido de Andrea. Foto: Google Maps |
CS17. Cño. Nogueiral
42.300885, -8.613477
CS18. Adro de San Pedro
42.299803, -8.611558
CS19. Cño. da Marina
42.299211, -8.612181
CS20. O Pereiro. Cara a 2010 colocaron un varal, supoño que coa idea de facer un cruceiro, pero segue sen cruz (2022).
42.303939, -8.603181
 |
| CS 17. Nogueiral. Google Maps |
 |
| CS 18. Adro de San Pedro. Google Maps |
 |
| CS 19. A Marina. Google Maps |
 |
| CS 20. Pereiro. Foto: J. Migueles |
CS21. Cño. da Porta Levada
42.307838, -8.607669
CS22. Cño. das Lopas
42.305737,-8.606679
CS23. Cño. das Lopas
42.304541, -8.605712
CS24. Rúa do Loural
CS25 Cruz no Cño. Do Rego de San Pedro
 |
| CS21. Porta Levada. Google Maps |
 |
| CS 22. Cño. das Lopas. Foto María Mar |
 |
| CS 23. Cño. das Lopas. Foto: María Mar |
 |
| CS24. Rúa do Loural. Foto: J. Migueles |
 |
| CS25. Cruz no Cño. San Pedro. Foto: J. Migueles |
Chapela
CH01 Estr. de Cabanas (Alto da Encarnación)
42.276291, -8.666619
CH02 Laredo-R. Doutor Morant (Paseo da Praia de Arealonga)
42.266808, -8.675171
CH03 Subida ao Pé do Pandeiro 10
CH04 Cño. Do Falcón 1
42.261679, -8.668411
 |
| Est. Cabanas. Google Maps |
 |
| Doutor Morant. Google Maps |
 |
| Falcón. Foto: J. Migueles |
 |
| Subida Pé do Pandeiro. Foto: J. Migueles |
CH05 Cño Espiño
42°15'46.31"N, 8°40'18.86"O
CH06 Cño. da Fraga
42°16'06.2"N 8°39'48.1"O (42.268380,-8.663350)
CH07 Cño. da Driza
42,2697859, -8,6726550
CH08 Rúa Cubillón
 |
| Espiño. Foto: J. Migueles |
 |
| Fraga. Foto Mar Basalo |
 |
| R. Cubillón. Foto: J. Migueles |
 |
| Driza. Foto: J. Migueles |
Negros
Quintela
PO 2907
42.268909, -8.598792
Cño. da Costeira
42.262579, -8.606502
Est. Vella
42.263931, -8.605310
 |
| Cño. da Costeira. Google Maps |
 |
| Est.Vella.Google Maps |
 |
| PO2907. Foto: J. Migueles |
Reboreda
RB01 Pazo de Pousadouro
42.285682, -8.601796
RB02 Subida á Igrexa
42.284810, -8.596249
RB03 Cño. do Cotiño de Reboreda (Santo Paio de Abaixo)
42.283947, -8.598489
RB04 Cño. da Carambola-cruce co Cño. Outeiro de Reboreda
42.290369, -8.594221
 |
| Pazo Pousadouro. Foto: J. Migueles |
 |
| Carambola. Google Maps |
 |
| Subida á Igrexa. Google Maps |
 |
| Cotiño. Google Maps |
RB05 Cño. de Manote
42.289456, -8.595811
RB06 Cño. Outeiro de Reboreda1-Cantería
42.290881, -8.593477
RB07 Cño. Outeiro de Reboreda2-Desvío sen saída-Cantería (3 cruceiros-taller cantería )
42.290393,-8.592710
RB08 Cño. Outeiro de Reboreda3
42.291265,-8.591876
 |
| Manote. Google Maps. |
 |
| Outeiro 3. Google Maps |
 |
| Outeiro 2. Foto: María Mar |
 |
| Outeiro 1. Google Maps |
RB09 Camiño Outeiro de Reboreda4
42.291201, -8.590750
RB10 Cño. Outeiro de Reboreda5-cruce con Estrada do Cadaval.
42.29209, -8.58995
RB11 Estrada Ventosela
42.287706, -8.600392
RB12 Estrada Ventosela2
42.291282, -8.597492
RB13 Cño. do Seixal (Santo Paio de Abaixo)
42.277921, -8.598124
RB 14 Cño. do Souto
42.278649, -8.597218
 |
| Outeiro 4. Foto Maria Mar |
 |
| Outeiro 5. Foto: J. Migueles |
 |
| Est. Ventosela 1. Google Maps |
 |
| Est. Ventosela2. Foto: J. Migueles |
 |
| Seixal. Google Maps |
 |
| Camiño do Souto |
Redondela
RD01. Cruceiro de José Fernández “Sesé”. Pz. Ponteareas
42.27899, -8.61092
RD02. Cruceiro de Manuel García “Mirón”. R. Carballo
42.282867, -8.605570
RD03. R. do Muro
42.272, -8.61037
RD04. Cruceiro de Pazos. Estrada Campo de Fútbol.
42.293137, -8.607799
RD 05. Estrada de Vigo.
42.279875, -8.613049
RD 06. Subida á Estación.
42.284504,-8.611066
 |
| Cruceiro de Sesé. Foto: J. Migueles |
 |
| O Muro. Google Maps |
 |
| Cruceiro de Mirón. Foto: Ignacio P. Rey |
 |
| Estrada de Vigo. Foto: María Mar |
 |
| Subida á Estación. Foto: J. Migueles |
 |
| Cruceiro de Pazos. Foto: Google Maps |
Saxamonde
SX 02. Cruceiro do Marco ou do Alto dos Valos (Os Valos): Realizado por Gerardo Senra Vilas, canteiro e dono da propiedade na que se atopa o cruceiro xunto a outras das súas obras. Presenta o Cristo baixo INRI e San Antonio de Padua co neno no colo. No varal, Santiago apóstolo.
42.242639,-8.596625
SX 03. C. dos Frades
42.261178,-8.608010
SX 04.C. Romano
42.257145,-8.608788
 |
| Alto dos Valos. Foto: J. Migueles |
 |
| Est. Nespereira. Google Maps |
 |
| Camiño Romano. Foto: J. Migueles |
 |
| Camiño dos Frades. Foto: J. Migueles |
Trasmañó
TR01. Cño. da Minada
42.2649050,-8.6543888
TR02. Est. San Vicente
42.271049, -8.650516
 |
| Est. San Vicente. Google Maps |
 |
| Cño. da Minada Google Maps |
Ventosela
VE01 Cño. da Igrexa Nº8
42.299625, -8.586728
VE02 Est. Castiñeira Nº3
42.299443, -8.587627
VE03 Est. Castiñeira2
42.29795, -8.58547
VE04 Estrada da Castiñeira-cruce con Camiño do Cruceiro de Ventosela
42.29824, -8.58537
VE05 Cño. Eido de Arriba
42.305471, -8.589404
VE06 Cño. da Pedreira de Ventosela
42.30075, -8.58445
 |
| Est. Castiñeira1. Foto: J. Migueles |
 |
| Est. Castiñeira2. Foto: J. Migueles |
 |
| Est. Castiñeira3. Foto: J. Migueles |
 |
| Igrexa. Foto: J. Migueles |
 |
| Pedreira (Ventosela). Foto: Juan Migueles |
 |
| VE05 Cño. Eido de Arriba Google Maps |
Vilar de Infesta
VL 01. Camiño das Cartas
 |
| Cño. das Cartas. Foto: J. Migueles |
O Viso
VS01 Cño. Pazo de Soutoxusto-N550
42.3244284,-8.6120300
VS02 Cño. da Capela Soutoxusto
42°19'27.07"N, 8°36'42.88"O
VS03 Soutoxusto N550
42°19'25.96"N 8°36'44.37"O
VS04 Cño. Moreira Soutoxusto
42.319217, -8.609403
VS05 Cño. do Galleiro
42.313310, -8.603831
VS06 A Gándara
42.313004,-8.596982
 |
| Soutoxusto. Foto: J. Migueles |
 |
| Cño. Capela. Google Maps |
 |
| Moreira. Google Maps |
 |
| Soutoxusto. Google Maps |
 |
| Galleiro. Google Maps |
 |
| A Gándara Foto: J. Migueles |
Autor: J. Migueles
BIBLIOGRAFÍA
Cruces, cruceiros, esmoleiros e petos de ánimas de Redondela. Estanislao Fdez. de la Cigoña. Edit. Asociación Galega para a Cultura e a Ecoloxía.2005.
SEREN
Nº 1, 2, 4 e 5. Cruces, cruceiros e petos de ánimas no Concello de Redondela. Carlos A. Antuña e J. A. Orge.
Inventario de canastros, cruceiros, portóns, fontes e lavadoiros de Cesantes. Obradoiro de Estudos locais Fernando Monroy.
Facebook> Cruceiros Galicia >Maria Mar
